Η μουσική είναι ένας καθρέφτης

«Ο ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΕΙΠΕ ΟΤΙ “ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ”. Ο ΓΚΑΙΤΕ ΕΙΠΕ
ΟΤΙ “ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Η ΠΡΑΞΙΣ”. ΙΣΩΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΚΑΝΕΙΣ ΝΑ ΠΕΙ ΚΑΙ
ΟΤΙ “ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΗΧΟΣ”», ΛΕΕΙ Ο ΔΙΑΣΗΜΟΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ
ΤΟΥ ΘΕΣΕΙΣ ΠΙΑΝΙΣΤΑΣ ΚΑΙ ΜΑΕΣΤΡΟΣ ΝΤΑΝΙΕΛ ΜΠΑΡΕΝΜΠΟΪΜ
«Aκράδαντα πιστεύω ότι είναι αδύνατο να μιλήσει κάποιος για τη μουσική. Έχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί για τη μουσική, οι οποίοι όμως, στην πραγματικότητα, περιγράφουν απλώς κάποια υποκειμενική αντίδραση απέναντι σε αυτή. Ο μοναδικός πραγματικά ακριβής και αντικειμενικός ορισμός, κατά τη γνώμη μου, είναι εκείνος του Φερούτσιο Μπουζόνι, του μεγάλου Ιταλού πιανίστα και συνθέτη, ο οποίος είπε ότι η μουσική είναι αέρας με ήχο. Είναι ένας ορισμός που λέει τα πάντα και ταυτόχρονα δεν λέει τίποτα».

Δεν είναι λίγο να ακούς αυτό το «λέει τα πάντα και δεν λέει τίποτα» από τον Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ, που εξήντα χρόνια βρίσκεται στο μουσικό μετερίζι, έχει κατακτήσει τον χαρακτηρισμό του σταρ και του πλέον «πολιτικού» (και πολιτικά σκεπτόμενου) πιανίστα και μαέστρου και μόλις φέτος ανέλαβε και την πλέον περίοπτη μουσική θέση: στα ηνία της Φιλαρμονικής της Βιέννης στην περίφημη Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία.

«Η μουσική κινεί τον χρόνο» διατείνεται ο Μπάρενμποϊμ στο ομότιτλο βιβλίο με κείμενα και απόψεις του, που κυκλοφορεί τώρα και στα ελληνικά σε μετάφραση Κ. Αθανασίου (από τα αγγλικά), Κ. Κοσμά (από τα γερμανικά)- μια εκδοχή που στερείται τη ζωντάνια του «πρωτοτύπου», καθώς η γλώσσα φλερτάρει δυστυχώς με τον λογιωτατισμό, σφάλμα πολλών εκδόσεων για την «κλασική» μουσική, που κάποιοι επιμένουν να θεωρούν «σοβαρή»και να το δείχνουν σοβαροφανώς. «Η μουσική μάς προσφέρει ένα χρήσιμο εργαλείο, με το οποίο μπορούμε να μάθουμε πράγματα για τον εαυτό μας, την κοινωνία μας, την πολιτική- εν ολίγοις, για το ανθρώπινο ον», λέει ο Μπάρενμποϊμ. Και αλλού: «Η μουσική μπορεί να μας βοηθήσει να ξεχάσουμε και ταυτόχρονα να καταλάβουμε τον εαυτό μας».

Εξηγεί δε και τις προθέσεις και την προέλευση των κειμένων του: «Όταν προσκλήθηκα να δώσω διαλέξεις στο Χάρβαρντ άδραξα την ευκαιρία να αναπτύξω εκτενέστερα τις ιδέες μου σχετικά με τις σχέσεις ανάμεσα στη μουσική και τη ζωή. Πολλά από τα ζητήματα που αναπτύσσω στο βιβλίο έχουν απασχολήσει τη σκέψη μου για πολλές δεκαετίες και είναι αποτέλεσμα σχεδόν εξήντα χρόνων μουσικών εκτελέσεων, διδασκαλίας και διαλογισμού».

Γεννημένος πριν από 67 χρόνια στην Αργεντινή, από Ρωσοεβραίους γονείς, ο Ντάνιελ Μπάρενμποϊμ έζησε στο Ισραήλ, κατέκτησε τον μουσικό κόσμο και από το πιάνο και από το πόντιουμ, παντρεύτηκε τη βιολοντσελίστρια Ζακλίν Ντι Πρε (πρόσφατη βιογραφία διατεινόταν ότι εκείνη, χτυπημένη από σκλήρυνση κατά πλάκας, τον «πασάρισε» ερωτικά στην αδελφή της) και συζούσε παράλληλα με τη Ρωσίδα πιανίστρια Ελένα Μπασκιρόβα, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά.

Παράλληλα άρθρωνε πολιτικό λόγο και τόλμησε να παίξει στο Ισραήλ το 2001, Βάγκνερ (που θεωρούνταν ο «αγαπημένος του Χίτλερ»), σπάζοντας ένα ταμπού 63 ετών!

Daniel Βarenboim

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΙΝΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ

ΜΤΦ. ΚΩΣΤΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ, ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΣΜΑΣ, ΕΠΙΜ. ΕΛΕΝΑ ΤΣΕΑ, ΕΚΔ.
ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗ, 2009, ΣΕΛ. 181. ΤΙΜΗ: 14 ΕΥΡΩ