Τι ζητούν οι πολίτες

Σε αυτή τη συστημική τάση κοινωνικής εντροπίας μπορεί να αντιδράσει η κεντρικήσυγκεντρωτική λειτουργία του κράτους, δηλαδή, η ύπαρξη ισχυρής ηγεσίας (leadership) ή κεντρικής πολιτικής βούλησης με στόχευση, σχέδιο και επιμονή. Τότε διαμορφώνεται ένα πολιτικό-προγραμματικό πλαίσιο που περιορίζει, ανακόπτει, ή αντιστρέφει την εντροπία, δίνοντας ειρμό και προοπτική στους βασικούς θεσμούς και στα εθνικά κρίσιμα κέντρα εξουσίας. Σε ποιο θεσμικόκοινωνικό «βάθος» θα φτάσει αυτή η κεντρική επιρροή εξαρτάται κάθε φορά από την ηγεμονική ισχύ, από τη συνοχή και τον βαθμό νομιμοποίησης τον οποίο έχει πετύχει η εθνική ηγετική τάξη που ενσαρκώνει τη συγκεντρωτική εξουσία του κράτους.

Πιστεύω ότι αυτή η θεώρηση των λειτουργιών του κράτους και της σχέσης κράτουςκοινωνίας πολιτών μπορεί να είναι χρήσιμη για να αναλύσουμε βαθύτερα περιόδους της μεταπολιτευτικής Ελλάδας με ισχυρό κεντρικό πολιτικό πρόταγμα (π.χ. του Κωνσταντίνου Καραμανλή, του Ανδρέα Παπανδρέου 1981-1987, του Κώστα Σημίτη) ασχέτως πώς τις αξιολογούμε. Σίγουρα πάντως, μας βοηθά να αντιληφθούμε κατ΄ αντιδιαστολή γιατί πληρώνει τόσο ακριβά η χώρα τη «χαλαρή» διακυβέρνηση της σημερινής Ν.Δ. Σε μια κοινωνία που δεν έχει αμορτισέρ, υγιείς πολιτικούς και κοινωνικούς αυτοματισμούς, θεσμούς με ιστορικά παγιωμένο κύρος, η «χαλαρότητα» των πάνω γίνεται «μπάχαλο» των κάτω.

Έτσι, η απουσία ισχυρής κεντρικής βούλησης, στόχου και σχεδίου, έχει οδηγήσει στον σημερινό εκτροχιασμό.

Οι πολίτες το αισθάνονται.

Στρέφονται στο ΠΑΣΟΚ χωρίς όμως να είναι πεισμένοι.

Στέκονται αμφίθυμα στην προοπτική των πρόωρων εκλογών, καθώς δεν τους αρέσει αυτό που υπάρχει, αλλά δεν εμπιστεύονται από μέσα τους αυτό που έρχεται. Για να πειστούν οι πολίτες σήμερα δεν χρειάζονται «λεπτομερές πρόγραμμα», που συνήθως τεμαχίζει, επιμερίζει, στρογγυλεύει, εξατμίζει τις βασικές γραμμές. Και ασφαλώς γελάνε με τις υποσχέσεις ή τις ξύλινες κουβέντες. Αυτό που έχουν ανάγκη και θα ήθελαν να δουν, είναι μια ισχυρή κεντρική βούληση, με στόχευση και σχέδιο. Αποφασισμένη να το φέρει εις πέρας μέσα από τις συμπληγάδες της επόμενης διετίας. Όποιος ανταποκριθεί, θα καθορίσει την πολιτική ατζέντα και θα επιβληθεί για αρκετά χρόνια.

Πάντως, η Ελλάδα δεν αντέχει νέα αποτυχία.

Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.