Λυκοφιλίες πνευματικών ανθρώπων

ΜΕ ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ- ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΗ ΓΙΑΤΡΟΜΑΝΩΛΑΚΗ,
ΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ, ΤΟΝ
ΠΕΤΡΟ ΜΑΡΤΙΝΙΔΗ Κ.Α.- ΟΙ ΝΕΟΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΠΑΤΗΣΕΙ ΣΤΑ ΧΩΡΑΦΙΑ
ΤΟΥ (ΤΟΣΟ ΔΗΜΟΦΙΛΟΥΣ ΕΞΩ) CΑΜΡUS ΝΟVΕL. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ; Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΓΝΩΜΗ ΩΣ Η ΜΕΓΑΛΗ ΓΝΩΣΤΗ-ΑΓΝΩΣΤΗ ΚΑΙ ΕΙΣΠΡΑΤΤΕΙ ΤΗΝ ΑΜΦΙΘΥΜΙΑ ΤΗΣ: ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΔΕΟΣ. ΕΠΙ ΤΟΥ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ, Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΕΡΧΕΤΑΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΠΟΛΥΤΙΜΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ
Ξεκαθαρίζουμε εξ αρχής ότι δεν θα μπούμε στην άχαρη συζήτηση αν (και σε ποιον βαθμό) κρύβονται πίσω από τις ηρωίδες της Σταυρακοπούλου αληθινά πρόσωπα- μια συζήτηση που στις Δεξιώσεις (Εκδ. Εστία, 2001), το προπροηγούμενο μυθιστόρημά της, είχε και δικαστικές παρενέργειες. Αναμφίβολα οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ αναγνωρίζουν τα αποτυπώματα δύο γνωστών νεοελληνιστριών φιλολόγων-δοκιμιογράφων στις μυθιστορηματικές περσόνες της Αγγέλας Ηλιούδη και της Εύας Αδάμ, αλλά- εστέ βέβαιοι- αν η Σταυρακοπούλου δεν κατάφερνε να μετουσιώσει τις (πόσο τοις εκατό;) αληθινές κυρίες σε αυθύπαρκτες και μάλιστα αρχετυπικές φιγούρες, δεν θα αφιερώναμε ούτε μια γραμμή στο πόνημά της.

Δεν είναι το μοναδικό κατόρθωμα της Σταυρακοπούλου. Στις Σπάνιες αλήθειες επιχειρεί κάτι, κατά τη γνώμη μας, πρωτόγνωρο: να αποτυπώσει την «προφορικότητα» στον λόγο των ηρωίδων της. Από τον καιρό του Μακρυγιάννη έχουμε συνηθίσει να συνδυάζουμε την «προφορικότητα» με την «απαιδευσιά» και συνειδητά ή μη, από την πεζογραφία ώς τον θεατρικό λόγο να δεχόμαστε ως a priori αποδεκτή τη σύμβαση που θέλει όσους εκφράζονται παρορμητικά και «ασύντακτα» να μην ξέρουν (ή να ξέρουν πλημμελώς) να γράφουν. Η 52χρονη Σωτηρία Σταυρακοπούλου, επίκουρη καθηγήτρια της νεοελληνικής φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, εξοικειωμένη με την ακαδημαϊκή ιδιόλεκτο δεν διστάζει να βάλει τις «καθηγήτριές» της να μιλούν σαν «νοικοκυρές» του Ταχτσή, να πετούν κάπου κάπου καμιά «φιλολογικούρα» για ξεκάρφωμα και άμα λάχει να ρίχνουν και μια λαθραία ματιά στα ωροσκόπια (που παρεμπιπτόντως τους… βγαίνουν!). Ξέχωρα από διασκεδαστική, η τεχνική της Σταυρακοπούλου είναι και αποκαλυπτική των κατεδαφιστικών της προθέσεων. Δεν σκοπεύει να αφήσει τίποτε όρθιο καθώς- με τρυφερότητα, μέθεξη, αλλά και χειρουργική ακρίβεια- αναλαμβάνει να εξετάσει το τυμπανιαίο πτώμα της ανώτατης δημόσιας παιδείας μας.

Η λυμφατική πλοκή (μια και πρωτίστως μιλάμε για μυθιστόρημα χαρακτήρων) τοποθετείται στο 2007- έτος Νίκου Εγγονόπουλου, εκατό χρόνια από τη γέννησή του, αλλά και περίοδος που γενικεύεται στα ανώτατα ιδρύματα η αντίδραση στην πολιτική της υπουργού Παιδείας Μαριέττας Γιαννάκου. Δύο είναι οι πρωτοπρόσωπες αφηγηματικές φωνές στις Σπάνιες αλήθειες, με κυρίαρχη τη φωνή της Αγγέλας Ηλιούδη- καταλαμβάνει πάνω από τα δύο τρίτα του συνολικού μυθιστορηματικού όγκου- και σεκόντο (αλλά όχι δεύτερη σε σημασία) τη φωνή της Εύας Αδάμ. Καθηγήτριες αμφότερες στο Τμήμα Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναπληρώτρια η πρώτη και τακτική η δεύτερη, έχουν ήδη πατήσει τα εξήντα (οδεύουν άρα ολοταχώς προς την ακαδημαϊκή τους έξοδο), υπερασπίζουν η καθεμιά το δικό της οικοπεδάκι«Σολωμίστρια» η Αγγέλα, «σουρεαλίστρια» η Εύα- και συνδέονται με μια δύσκολη φιλία δεκαετιών που μέλλει σύντομα να δοκιμαστεί και να αποδειχθεί… λυκοφιλία.

Σωτηρία Σταυρακοπούλου

ΣΠΑΝΙΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ

ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑ, 2008, ΣΕΛ. 286,
ΤΙΜΗ: 12 ΕΥΡΩ