Η Καμπούλ που άφησαν πίσω τους

ΕΝΑΣ ΑΕΙΚΙΝΗΤΟΣ ΣΚΩΤΣΕΖΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΓΝΩΡΙΖΕΙ
ΣΤΟ ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ ΜΙΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΔΑ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟ
ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΩΤΕΥΕΤΑΙ. ΘΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΗΣ- ΕΝΑ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΩΔΕΣ ΤΑΞΙΔΙ ΠΟΥ ΘΥΜΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΡΗΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗ ΤΩΝ ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΜΕΝΩΝ ΤΟΠΩΝ ΠΟΥ ΑΦΗΣΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΠΙΣΩ ΤΟΥΣ
Το μυθιστόρημα του Τζέιμς Μίικ αρχίζει τον Οκτώβριο του 2001, μετά την πτώση των Δίδυμων Πύργων. Δεν παραμένει πάντως στο Σημείο Μηδέν αλλά οδεύει προς την Καμπούλ σε μια καθοριστική περίοδο, κατά την οποία οι Αμερικανοί θέλουν να καθυποτάξουν τους Ταλιμπάν και τους τρομοκράτες που ξεπήδησαν από τις δυνάμεις τους. Ο Άνταμ Κέλας, 34 ετών, με συναισθηματικές ανασφάλειες, σχεδιάζει να γράψει ένα εμπορικό μυθιστόρημα μπας και δει άσπρη μέρα το πορτοφόλι του. Προς το παρόν τρέχει πίσω από τα γεγονότα στο Αφγανιστάν, καλύπτοντας την πλευρά των Δυτικών. Τα όπλα του, όπως και των άλλων δημοσιογράφων, είναι η σύγχρονη τεχνολογία της πληροφόρησης που ανθεί ακόμη και στην ερημιά μέσω των δορυφόρων και κάθε είδους ηλεκτρονικής συσκευής που μπορεί να αναμεταδώσει αλλά και να κατασκευάσει γεγονότα. Εκεί όπου οι Αμερικανοί δημοσιογράφοι συγκρούονται με τους Ευρωπαίους των «κωλοφυλλάδων», ο προοδευτικός αριστερός (και άρα δωσίλογος) Κέλας θα έρθει σε αντιπαράθεση με την Άστριντ, μια νευρωτική αλλά δυναμική τύπισσα που καλύπτει κι αυτή τα γεγονότα για την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου απομακρύνεται από το πεδίο μάχης και αναφέρεται λίγους μήνες αργότερα, τον Δεκέμβριο του 2002, στο ταξίδι του Κέλας από την Αγγλία στην Αμερική προκειμένου να συναντήσει την Άστριντ. Δεν είναι μόνον η αξέχαστη νύχτα που πέρασε μαζί της σε μια αεροπορική βάση, αλλά και ένα αναπάντεχο μήνυμα στον υπολογιστή του που τον καλεί εσπευσμένα κοντά της. Η περιγραφή του ταξιδιού του είναι το ίδιο περιπετειώδης με την παράλληλη ανασκόπηση των προηγούμενων μηνών. Μαστοριά αφηγηματική: από τη μια η πορεία προς την Καμπούλ μέσα από ορεινά περάσματα, μαύρα βράχια, κοιλάδες, φαράγγια, αυτοκίνητα που χοροπηδάνε από τις λακκούβες και από την άλλη αεροπλάνα, τρένα, ταξί, λεωφορεία, ανταποκρίσεις πτήσεων, σημεία εξονυχιστικών ελέγχων, ατέλειωτες διαδρομές σε μοναχικά τοπία της Κεντροδυτικής Αμερικής. Σκηνές με φτωχούς και αθώους σε βομβαρδισμένα χωριά στις ασιατικές στέπες εναλλάσσονται με εικόνες ανέργων και ανασφάλιστων στα βομβαρδισμένα ηθικά και κοινωνικά τοπία της Αμερικής. Οι ίδιες δυσκολίες και στις δυο πλευρές: καχυποψία για τον ξένο, αδιάκοπες διαψεύσεις κάθε προσδοκίας για μια ανθρώπινη ζωή.

Ο Κέλας ταξιδεύει με το χέρι μπαταρισμένο να αιμορραγεί. Ένα γεύμα, την προηγούμενη νύχτα, σε φιλικό σπίτι στο Κάμντεν του Λονδίνου, παρουσία μιας πρώην φιλενάδας του και η απιστία μπρος στα μάτια της γυναίκας του καλύτερου φίλου του (σε συνδυασμό με την αδιαφορία της ομήγυρης για τα τεκταινόμενα στην Ανατολή) τον οδήγησαν σε μια προσωπική έκρηξη κατά την οποία έσπασε τα πάντα και πέταξε στην τζαμαρία την προτομή του Λένιν, που διακοσμούσε το υπέρκομψο σπίτι του οικοδεσπότη καθηγητή και προοδευτικού διανοητή. Μια σκηνή τόσο σπαρταριστή και διαβρωτική που θα έχαιρε της εκτίμησης του Πίντερ και του Άλμπι. Καθόλου σοβαροφανής ο Τζέιμς Μίικ, δεν διστάζει να κριτικάρει αμφότερες τις ομοαίματες νοοτροπίες. Τη συγκρατημένη και ενημερωμένη Αγγλία αλλά και την επιφυλακτική και εγωίστρια Αμερική που δεν σηκώνει κανενός είδους κριτική στις ενέργειές της. «Ένας άσκοπος πόλεμος, όπου τα θύματα ήταν εθελοντές ή ξένοι, ήταν η ύστατη πολυτέλεια μιας κοινωνίας που δεν εννοούσε να δεχτεί πως δεν ήξερε τι να κάνει τα χρήματα που διέθετε για να παρηγορηθεί».

James Μeek

ΤΩΡΑ ΑΡΧΙΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΟΔΟ ΜΑΣ

ΜΤΦ. ΜΑΡΙΝΑ ΤΟΥΛΓΑΡΙΔΟΥ ΕΚΔ.: ΤΟΠΟΣ, 2008 ΣΕΛ. 420, ΤΙΜΗ: 20 ΕΥΡΩ