Βαθύτατα ενοχικός ο πρώτος, πριμιτίβ ερωτικός ο δεύτερος

Η συγκατοίκηση ξεκίνησε με πρωτοβουλία του Βίνσεντ Βαν Γκογκ που θαύμαζε απεριόριστα τον Γαλλο-Περουβιανό Πολ Γκογκέν και σκόπευε, καλώς εχόντων των πραγμάτων, να χρησιμοποιήσει αργότερα το «κίτρινο σπίτι» ως έδρα μιας αυτόνομης κι αυτοσυντήρητης κοινότητας ζωγράφων (οι αναγνωρισμένοι θα κάλυπταν και τα έξοδα των αγνώστων ακόμη συναδέλφων τους). Μισο-σοσιαλιστικό, μισο-χριστιανικό, το όραμα του Βαν Γκογκ σκάλωσε νωρίς νωρίς στις αγεφύρωτες διαφορές ιδιοσυγκρασίας με τον Γκογκέν- βαθύτατα ενοχικός ο πρώτος, πριμι τίβ ερωτικός ο δεύτερος- και οδηγήθηκε σε αδιέξοδο, με αποκορύφωμα τον αυτοακρωτηριασμό του αριστερού αυτιού του Βαν Γκογκ που, πέραν των άλλων, επέσπευσε και την αναχώρηση του Γκογκέν από το «κίτρινο σπίτι». Πολύ ψύχραιμα κατόπιν, ο Βαν Γκογκ πήρε το αυτί του και το δώρισε σε μία από τις πόρνες- «κυρίες του ελέους»- που επισκεπτόταν τακτικά (η οποία φυσικά και λιποθύμησε). Έκτοτε τέθηκε υπό διαρκή ιατρική παρακολούθηση- ανεπιτυχώς, καθώς έμελλε σύντομα να αποδειχθεί.

Εάν ο Βαν Γκογκ ζούσε εκατό χρόνια αργότερα, θα θεραπευόταν από την «ασθένειά» του; Ο Γκέιφορντ αναδιατυπώνει το ερώτημα: σίγουρα θα μπορούσε, αλλά θα ήθελε άραγε να θεραπευτεί; Μήπως μαζί με κείνον «θεραπευόταν» και το έργο του από τα σημάδια της καλλιτεχνικής μεγαλοφυΐας; «Η ερώτηση δεν είναι ρητορική. Τα χάπια [λιθίου] θα μείωναν τον ψυχικό του πόνο, αλλά πολλοί [διπολικής προσωπικότητας] συγγραφείς και καλλιτέχνες που έκαναν τη θεραπεία, γρήγορα τη σταμάτησαν. Τους έλειπε η έξαψη των “ανεβασμένων” συναισθημάτων […] όταν “το αίμα μετατρέπεται σε φλογοβόλο δύναμη”. Η λογική ήταν γι΄ αυτούς μια πολύ “επίπεδη” κατάσταση».