«Γυμνές» αναμνήσεις και συγκινήσεις

«Γράφω με το δεξί και ζωγραφίζω με τ΄ αριστερό», έλεγε ο Γιάννης Μόραλης με την ευκαιρία της πιο εξομολογητικής αυτοβιογραφικής έκθεσής του.

Άνοιξε τα συρτάρια του κι έβγαλε στο φως 225 σχέδια μικρά και μεγάλα. Άγνωστα προσχέδια γνωστών έργων του, που εκτίθενται με χρονολογική σειρά-κατά την οποία δημιουργήθηκαν- στην έκθεση (και την πολυτελή έκδοση που τη συνοδεύει), συνεργασία της Γκαλερί Ζουμπουλάκη και του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης.

«Η δουλειά μου είναι κάτι σαν ημερολόγιο που είναι βγαλμένο από τις συγκινήσεις, τις εντυπώσεις, τις αναμνήσεις και τις αναζητήσεις μιας ολόκληρης ζωής», σημειώνει ο ζωγράφος.

Όλα άρχισαν από την Άρτα. Ο εξάχρονος Γιάννης Μόραλης, γιος του διευθυντή του σχολείου, κλεινόταν μόνος σε μιαν άδεια σχολική τάξη, βουτούσε τις κιμωλίες στο μελάνι, κόκκινο και μπλε και σχημάτιζε τα πρώτα του χρωματιστά σχέδια πάνω στον μαυροπίνακα. Στα δεκαπέντε του, στην Αθήνα, είχε ήδη γίνει δεκτός ως επισκέπτης μαθητής στο Κυριακάτικο Σχολείο της Σχολής Καλών Τεχνών. Από τότε αρχίζει και η καλλιτεχνική αυτοβιογραφία σε φύλλα από μπλοκ ζωγραφικής και πρόχειρα χαρτάκια. Οι τόποι που γνώρισε κι έζησε (Ρώμη Παρίσι, Μύκονος, Αίγινα, Κηφισιά), τα πράγματα, τα αρχαία αγάλματα, τα πρόσωπα, οι ιδέες που γέννησαν τα ζωγραφικά κι άλλα έργα του βρίσκουν στα σχέδια την πρώτη διατύπωσή τους.

Στη Μύκονο: Ένα γυμνό- πλάτη που υπέβαλε ο Μόραλης στον διαγωνισμό της Σχολής το 1935 του εξασφάλισε ως έπαθλο μια δίμηνη καλοκαιρινή υποτροφία στο παράρτημα της Σχολής Καλών Τεχνών και προκάλεσε τη δημιουργία μιας σειράς σχεδίων με πρωταγωνιστές έναν Τσιγγάνο σιδερά και τη 16χρονη κόρη του. «Σπανίως συμβουλεύομαι το σχέδιο όταν το κάνω ζωγραφική, γιατί με μπερδεύει. Υπάρχει μέσα μου, το έχω σκεφθεί, αλλά δεν θέλω να το βλέπω».

Το φόρεμα της επανάστασης: «Είχαμε βρει αυτό το ύφασμα με την πρώτη γυναίκα μου, τη Μαρία Ρουσέν (μπαίνανε οι Γερμανοί το ΄41 κι εμείς παντρευόμαστε). Μ΄ άρεσε και της είπα να φτιάξει ένα φουστάνι τέτοιο». Ο Μόραλης είχε δει το σχέδιο- μια γραμμή κόκκινη, μια γραμμή άσπρη- στο Μουσείο Καρναβάλε που έχει τα σχετικά με την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης. Σεφέρης: «”Ρε Μόραλη”, έτσι με έλεγε ο Σεφέρης, “εμένα δεν μου έχεις κάνει τίποτα, έχεις κάνει μόνο τον Ελύτη…”. Το είχα πει και του ίδιου: Δεν εικονογραφείς την ποίηση. Αυτό που μου άφηνε το ποίημα του Σεφέρη διαβάζοντάς το, προσπαθούσα να το διατυπώσω με σχήματα και χρώματα».

ΙΝFΟ

«Γιάννης Μόραλης. Σχέδια 1934-1994» στο Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης (Μέγαρο Εϋνάρδου. Αγ. Κωνσταντίνου 20, τηλ. 210-3234.267) έως 15 Φεβρουαρίου. Κατάλογος: 75 ευρώ.