Έχουμε ευθύνη όταν διαπράττουμε ύβρι

ΜΕ ΦΟΝΤΟ ΤΟΥΤΗ ΤΗΝ ΚΡΙΣΙΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΤΙΓΜΗ
ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΜΕΝΩΝ ΑΝΗΣΥΧΙΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΥΧΕΣ
ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΜΑΣ, Η «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ» ΤΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ ΠΡΟΣΦΕΡΕΤΑΙ ΣΑΝ ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙ ΤΗΝ ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΓΚΗ. ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΝΑ ΣΚΕΦΤΟΥΜΕ ΚΑΙ ΝΑ ΚΑΤΑΛΑΒΟΥΜΕ ΤΗ ΛΕΓΟΜΕΝΗ ΚΡΙΣΗ. ΑΛΛΑ ΕΠΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΩΣ ΓΙΑ ΝΑ ΝΙΩΣΟΥΜΕ ΟΤΙ Η ΚΡΙΣΗ ΕΙΜΑΣΤΕ ΕΜΕΙΣ
Μάταια έψαχνα στα περισπούδαστα άρθρα που δημοσιεύονταν στον καθημερινό και εβδομαδιαίο γαλλικό Τύπο, στις πρώτες εβδομάδες της περίφημης «παγκόσμιας οικονομικής κρίσης», το όνομα του Καστοριάδη. Μάταια κοιτούσα να δω αν κάποιος απ΄ όλους αυτούς τους λαλίστατους ειδικούς, όλους αυτούς, οικονομολόγους, κοινωνιολόγους και λοιπούς, που έχουν σήμερα τόσες ιδέες περί της θεραπείας του κακού όση άγνοια είχαν χθες για την ύπαρξή του, αν, λέω, ένας τους θα θυμόταν τον άνθρωπο που, πριν από 34 χρόνια, το 1974 έγραφε: «Η πρόσφατη “ενεργειακή κρίση” και η έλλειψη πρώτων υλών ήρθαν στην κατάλληλη στιγμή για να υπενθυμίσουν στους ανθρώπους ότι δεν ήταν πια βέβαιο ότι θα μπορούσαν να συνεχίσουν για πολύ καιρό ακόμα να καταστρέφουν τη Γη». Γιατί λοιπόν απουσιάζει το όνομα του Καστοριάδη από τις αναλύσεις μας;

Αμάθεια; Τι να μιλάμε τώρα για τους νεκρούς όταν οι ζώντες είναι τόσοι πολλοί; Απώλεια μνήμης; Σύμπτωση; Ίσως. Πολλές επιμέρους αιτίες μπορούν να εφευρεθούν για να εξηγηθεί ο παραγκωνισμός του Καστοριάδη. Αλλά η κύρια αιτία είναι μία και μοναδική: η αλήθεια πονάει.

Ευτυχώς η αποσιώπηση του έργου του Καστοριάδη από τη δημοσιογραφική επικαιρότητα δεν αντανακλά ούτε την εκδοτική ούτε την αναγνωστική πραγματικότητα. Το αντίθετο μάλιστα. Οι τρεις ακατάβλητοι και άξιοι μαθητές του, Εnrique Εscobar, Μyrto Gondicas και Ρascal Vernay, συνεχίζουν, από τις Εκδόσεις Seuil, την επιμέλεια και έκδοση των σεμιναρίων που ο συγγραφέας της Φαντασιακής θέσμισης της κοινωνίας έκανε στο Παρίσι από το 1980 ώς το 1995 ως καθηγητής στην Ανώτατη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών (ΕΗΕSS).

Εγκώμιο
Δεν μπορούμε λοιπόν παρά να συγχαρούμε τον εκδότη που έσπευσε να δώσει στο ελληνικό κοινό, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, το δεύτερο τόμο των σεμιναρίων του Καστοριάδη, θαυμάσια μεταφρασμένο από τη σύζυγό του Ζωή. Λέω να συγχαρούμε γιατί αυτό το δοκίμιο μάς βοηθά να καταλάβουμε ότι η «κρίση είμαστε εμείς», όπως το διατύπωσε πολύ σοφά ο Γιάννης Κιουρτσάκης σ΄ ένα από τα γραπτά του.

Ο λόγος και πάλι βέβαια περί αθηναϊκής δημοκρατίας. Ο αναγνώστης, ο κάπως εξοικειωμένος με τη σκέψη του Καστοριάδη, θα βρει σε τούτο το βιβλίο πάμπολλα παραδείγματα για να κατανοήσει και να εμπεδώσει τις θεμελιώδεις αρχές του φιλοσόφου της Δημιουργίας. Ο καινούργιος αναγνώστης δεν θα δυσκολευτεί να καταλάβει ότι το κύριο μέλημα του συγγραφέα δεν είναι η οικοδόμηση ενός αφηρημένου συστήματος αλλά ο διάλογος με τον σημερινό κόσμο. Ο Καστοριάδης δεν σκύβει στα κείμενα της ελληνικής γραμματείας ούτε ως φιλόλογος, ούτε ως ελληνιστής, ούτε ως ιστορικός αλλά ως δημιουργός. Δεν ενδιαφέρεται ούτε ν΄ αποδείξει την αιώνια αξία τούτων των κειμένων, ούτε να εξιδανικεύσει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό. Αν ασχολείται τόσο συστηματικά με τη δημοκρατία, έτσι όπως θεμελιώθηκε στον ελληνικό κόσμο του 6ου και του 5ου αι. π.Χ., το κάνει γιατί τη θεωρεί ζωντανή, γιατί τη θέλει να συνδιαλέγεται με τον σημερινό άνθρωπο και να φωτίζει τα αδιέξοδά του.

Κορνήλιος Καστοριάδης

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΜΟΣ Β΄

ΜΤΦ. ΖΩΗ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗ, ΕΚΔ. ΚΡΙΤΙΚΗ, 2008, ΣΕΛ.
452, ΤΙΜΗ: 26 ΕΥΡΩ