«Αν δεν ματώσεις, δεν γράφεις»

Γράφει ασταμάτητα και ανακαλύπτει συνεχώς καινούργια πράγματα να τον μαγεύουν στη μουσική. Με πείσμα ο Νίκος Μαμαγκάκης ξαναδουλεύει και εκδίδει- μόνος του – όλο του το έργο
Είναι σαν να μπαίνεις σε ένα μουσικό κουτί. Προτού καλά καλά κλείσει πίσω σου η βαριά παλιά πόρτα, έχεις περάσει σε έναν μουσικό κόσμο όπου ο οικοδεσπότης Νίκος Μαμαγκάκης θέλει να σε κάνει όχι να τον θαυμάσεις, αλλά να τον χαρείς. Γιατί μόνο έτσι, μάλλον, μπορείς να καταλάβεις πώς από τις όπερες περνάς στα τραγούδια, από το έντεχνο στο ρεμπέτικο και το λαϊκό, από τη λόγια μουσική στο τραγούδι που σφραγίζει μια σχέση.

«Οι ιδέες», λέει ο συνθέτης, «για το πρώτο υλικό δεν είναι τίποτε που πέφτει από τον ουρανό. Οι ιδέες για να πραγματωθούν, να ενταχθούν- ναι, ένταξη είναι η σωστή λέξη-, είναι μια πολύ επώδυνη εργασία και θέμα δουλειάς».

Μπροστά στον όγκο του έργου, ο ίλιγγος δεν είναι κάτι που πρέπει να σε τρομάξει αν τον νιώσεις .

«Το καλό πράγμα θέλει σκληρή δουλειά. Από όσο ξέρουμε από τους μεγάλους δημιουργούς- από τον Μπετόβεν, τον Τολστόι- εκατοντάδες φορές δούλευαν την ίδια ιδέα. Από το αέναο ψάξιμο βγαίνει κάτι. Άλλωστε τα μεγάλα αδαμαντωρυχεία βρίσκονται πολλά χιλιόμετρα κάτω από τη γη, παρ΄ ότι και μερικά μπορεί να βρίσκονται στην επιφάνεια. Πάντως, αν δεν ματώσεις δεν γράφεις».

Πάνω στο γραφείο είναι σαν να τρέχει σχεδόν η δουλειά από μόνη της. Ένας τόπος που επιτρέπει συζητήσεις από τον Ρίτσο και τον Χατζιδάκι στον Μπρόσνερο των Σφακίων και τον Αγά Αληδάκη, από τις όπερες στον Φίνο, στα αμερικανικά γουέστερν με τον Γκλεν Φορντ.

«Για να γράψει μια εισαγωγή, ο Τσιτσάνης μάτωνε τα χέρια του. Την εισαγωγή για τη “Συννεφιασμένη Κυριακή”,

Ετοιμάζει την «Οδύσσεια» σε μετάφραση Γιώργη Ψυχουντάκη, που δένει τη γλώσσα του Ερωτόκριτου με το Ομηρικό Έπος και μια όπερα με θέμα τα Συμπόσια του Πλάτωνα και του Ξενοφώντα, σε λιμπρέτο Αθηνάς Καραταράκη

μου έλεγε, τη δούλευε χιλιάδες ώρες. Έλα ρε Βασίλη!.. του έλεγα! Αλλά τα του ποδαριού τα καταδίκασε ο κόσμος και ο χρόνος. Η ιδέα είναι ένα ψήγμα… Από εκεί έχει πολύ δρόμο».

Και πολλές στροφές. Και δρόμο που δεν περιμένεις να συναντήσεις. Ο Νίκος Μαμαγκάκης κάποια στιγμή συνάντησε το τείχος των δισκογραφικών εταιρειών που δεν εξέδιδαν τα έργα του ή εξέδιδαν ό,τι ήθελαν εκείνες, τα εμπορικά. Κι αποφάσισε να βάλει μπροστά να εκδώσει ξανά μόνος του όλο του το έργο. Όλα από την αρχή. Σε νέες ενορχηστρώσεις, με νέους ερμηνευτές, σε νέες ηχογραφήσεις.

Πώς έγινε; Πόσο δύσκολο ήταν όλο αυτό;

«Όταν έφτασα σε αυτό το σημείο, να μην έχω τρόπο να δημοσιεύσω τα έργα μου- τώρα πια έχω κάνει αγωγή στις εταιρείες-, λέω στον εαυτό μου: πρέπει να οργανωθώ!».

Τι σημαίνει αυτό για έναν δημιουργό;

«Έφτιαξα ένα στούντιο- μικρό, αλλά με τις ακριβότερες μηχανές. Ένα μικρό εργαστήρι εξωφύλλων… Αλλά έπρεπε να ηχογραφήσω, να ενορχηστρώσω, να μιξάρω ξανά…».

Ρίχτηκε στη δουλειά, έφερε στην επιφάνεια καινούργια πράγματα στις μου σικές. Ανταποκρίθηκε σε καταστάσεις που εμφανίζονταν σαν ογκόλιθοι την τελευταία στιγμή. «Παίρνω το τυπογραφείο για να τυπώσω τα εξώφυλλα, μου λένε 80.000 ευρώ για τα 50.000 CD που ήθελα, παίρνω ένα άλλο μου λέει 75.000 ευρώ. Πέφτει ο κόσμος να με πλακώσει, δεν τα είχα υπολογίσει. Πώς ήρθε όμως η συγκυρία και μου τηλεφωνεί ο Νίκος Περράκης για τη “Λούφα και παραλλαγή” της ΕΡΤ- 30 επεισόδια- και μου αναφέρει την εταιρεία με την οποία είχα επικοινωνήσει. Αν τους δώσω τα δικαιώματα θα μου φτιάξουν τα CD; Έρχεται μετά και ο εκδοτικός οίκος της Άγκυρας και μου ζητάει να μου κάνει μια βιογραφία. Τι βιογραφία λέω, δεν μ΄ αρέσουν οι βιογραφίες, μου θυμίζουν μνημόσυνα, άλλωστε δεν έχετε δει από μένα τίποτε ακόμη… Και βοηθάνε.

Έρχεται και η Σαβίνα Γιαννάτου, “μα κύριε Μαμαγκάκη” μου λέει (τόσα χρόνια συνεργάτες, κύριε Μαμαγκάκη με λέει ακόμη) “και με τη διανομή; Τι θα κάμετε; Η διανομή είναι το παν”… Έβαλα το παλτουδάκι μου λοιπόν- Φεβρουάριος ήταν- και κατεβαίνω στην Αθήνα, στα μαγαζιά. “Ναι, κύριε Μαμαγκάκη, ό,τι θέλετε”. Και στην επαρχία το ίδιοβρήκα στο Ίντερνετ 17 διευθύνσεις και τα καταφέραμε. Ήταν για μένα μια αποκάλυψη αυτό, η αγάπη του κόσμου». Χαμηλώνει λίγο τη φωνή, χαμογελάει… «Η αλήθεια είναι ότι ξόδεψα πάνω από 200.000 ευρώ και εισπράττω περίπου 150 ευρώ τον μήνα από πωλήσεις. Αλλά υπάρχουν όλα αυτά τα CD παντού». Και έπεται συνέχεια…


«Εύχομαι να μην αρχίσω να τηλεφωνώ»

Η Κρήτη πάει κι έρχεται στις εμπνεύσεις του Νίκου Μαμαγκάκη. «Είχα έναν πρόγονο» μου λέει «η μάνα του και ο πατέρας μου αδέλφια, ο μεγαλύτερος λυράρης στον κόσμο, Ανδρέας Ροδινός, “λύρα θεϊκή”. Έπαιζε τσάμπα, όλοι έτρεχαν να τον ακούσουν. Έκαναν πριν από λίγο στο Ρέθυμνο μια γιορτή και δεν τον ανέφεραν… Τον πιο φωτισμένο! Που στα 16 του ήταν αρχοντολυράρης, με ένα ρεπερτόριο ασύλληπτο». Τους τελευταίους τρεις μήνες ένα από τα έργα που δούλεψε ήταν και το «Τραγούδι του Ιμπραήμ Αγά Αληδάκη», «για εκείνο τον φοβερό Τούρκο που είχε πάρει τα γονικά των Σφακιανών και για την επανάσταση του Δασκαλογιάννη και τον Μπρόσνερο, στο έμπα των Σφακιών».

Τις όπερες, θα τις επεξεργαστεί και αυτές ξανά. «Το 1997 είχα κάνει την Όπερα των Σκιών, παραγγελία του Μεγάρου Μουσικής. Είχε έρθει εδώ ο Νίκος Τσούχλος και μου την παρήγγειλε και γι΄ αυτό είμαι ευγνώμων. Και για τα Ιερά Τραγούδια του Έρωτα, αλλά από εκεί και πέρα δεν ξανάρθε… Το να σε καλούν είναι το καλύτερο… Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το να αρχίσεις να τηλεφωνείς. Εύχομαι να μην το κάνω ποτέ μου».