Περιοδικά

Ο σουρεαλισμός του χθες ως σήμερον
Του Κώστα Ρεσβάνη

«…μπροστά στα μάτια των ολβίων κορασίδων /που κύπτουν με τα στήθη των εγγίζοντα το ύδωρ/ το καθαρό νερό των ρυακίων/Ώσπουν να βρουν και να αισθανθούν στα σώματα και στας ψυχάς των/Άνευ ορίων άνευ όρων/την κεκτημένην άνοδον της ηδονής». (Ανδρέας Εμπειρίκος: Η σήμερον ως αύριον και ως χθες )

«… Ο νεοελληνικός σουρεαλισμός προώθησε ριζοσπαστικές εκφράσεις, οι οποίες αρχικά μπορεί να ξένισαν, αλλά μεταπολεμικά, περνώντας μέσα από τα ηπιότερα φίλτρα των αμέσων επιγόνων, έγιναν αποδεκτές με την έννοια ότι δεν δέχονταν τουλάχιστον πυρά και αφορισμούς. Το ανά χείρας αφιέρωμα εξετάζει εάν η παρουσία του σουρεαλισμού μεταπολεμικά, αλλά ιδιαίτερα στο παρόν, είναι ορατή ως διασπορά στη γενικότερη ποιητική, εάν έχει θεμελιώσει μεγάλο ή μικρό μέρος του υποβάθρου της ή εάν, σε τελευταία ανάλυση, δεν έχει καμιά επαφή μαζί της». Οι λίγες αυτές γραμμές από το εισαγωγικό σημείωμα, φτάνουν για να καταδείξουν τον στόχο του αφιερώματος, με τίτλο «Νεοελληνικός σουρεαλισμός – Αντίκτυποι και υποθήκες», του περιοδικού «Το Δέντρο». Δεκαεννέα συνεργάτες του τεύχους (ποιητές, πεζογράφοι, κριτικοί, πανεπιστημιακοί) κυκλώνουν το θέμα αφήνοντας παράθυρα για μελλοντικούς μελετητές: Αυτό το ταξίδι δεν έχει τέλος. Το αφιέρωμα ανοίγει με δημοσίευση ραδιοφωνικής συζήτησης (ΕΙΡ 1960) μεταξύ του Ανδρέα Εμπειρίκου, του Νίκου Γκάτσου και του Ανδρέα Καραντώνη και κλείνει με αφορισμούς και αποσπάσματα από κείμενα του εισηγητή του υπερρεαλισμού Αντρέ Μπρετόν (1896-1966). Μαζί με το τεύχος του περιοδικού ένα, στ΄ αλήθεια, συλλεκτικό CD: Ανέκδοτη, ώς τώρα, ηχογράφηση με τον Ανδρέα Εμπειρίκο να διαβάζει ποιήματά του. Η ερασιτεχνική ηχογράφηση έγινε το 1973 στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης από τον Δημήτρη Καλοκύρη.

ΒΑΜΒΑΚΑΡΗΣ. Δύο πολύ ενδιαφέροντα θέματα ξεχωρίζουν από το νέο τεύχος του περιοδικού «Λαϊκό τραγούδι».

1) Η έρευνα του Γιώργου Κοντογιάννη, με τη συνδρομή φίλου του, έφερε στο φως δεκαέξι ανέκδοτες μουσικές του μεγάλου της λαϊκής μουσικής Μάρκου Βαμβακάρη. Κάποιος ακροατής του ραδιοφώνου ηχογράφησε στα τέλη της δεκαετίας του ΄60 αυτά τα τραγούδια, που φαίνεται όμως ότι είναι γραμμένα μια δεκαετία πριν. «Είναι παιγμένα» γράφει ο Κοντογιάννης «και τραγουδισμένα πρόχειρα και έχουν μάλλον την μορφή ενός demo της εποχής. Δηλαδή, στο κάθε κομμάτι ακούγονται η εισαγωγή, το κουπλέ, το ρεφρέν- όπου υπάρχει- και το φινάλε. Με άλλα λόγια είναι σαν να επρόκειτο να δοθεί η πρόχειρη αυτή ηχογράφηση σε κάποιον ή κάποιους για να διαλέξουν κομμάτια για έκδοση σε δίσκο…». Το περιοδικό δημοσιεύει και τις παρτιτούρες δύο τραγουδιών (καταγραφή: Κώστας Παπακωστόπουλος).

2) Το δεκαεξασέλιδο αφιέρωμα, με ντοκουμέντα εποχής (επιμελητής: Κώστας Χατζηδουλής) σε έναν άλλον σπουδαίο μουσικό και συνθέτη, τον Παναγιώτη Τούντα (1885-1942). Για την έρευνά του ο Χατζηδουλής βασίστηκε κυρίως στο ανέκδοτο αρχείο του συνθέτη. Το περιοδικό δημοσιεύει και την πλουσιότατη δισκογραφία του Τούντα (σύνταξη: Κ. Χρηστίδης, Γ. Αθητάκης, Αντ. Κόντος) που αρχίζει το 1925 και τελειώνει το 1940.

Προσφορά του περιοδικού ένα CD με «Ιστορικές ηχογραφήσεις του μπουζουκιού», όπου ανάμεσα σε άλλα θαυμαστά ορχηστρικά (Βαμβακάρης, Παπαϊωάννου, Τσιτσάνης κ.ά.) υπάρχει και το «Αϊντίνικο ζεϊμπέκικο» που ηχογράφησε ο Μανώλης Καραπιπέρης στην Αμερική και είναι η πρώτη καταγραφή του μπουζουκιού στη δισκογραφία.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

«ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ»: Δ. Αιγινήτου 34, Αθήνα- 115 28, τηλ. 210-7245.553

«ΛΑΪΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ»: Εϋντού 3Α Αθήνα- 116 36 τηλ.: 210-7568.887.

«ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ»: Μπουμπουλίνας 1α, Ηλιούπολη- 163 45, τηλ.: 210-9914.528.

Πέντε φορές για Νόμπελ!

Γνωρίζετε την ποιήτρια Μαρίνα Ζωγράφου; Αν όχι, κακώς, διότι όπως διαβάζουμε στο πολυσέλιδο αφιέρωμα που δημοσιεύει το περιοδικό «Περίγραμμα» η γεννημένη το 1937 στην Κομοτηνή ποιήτρια «προτάθηκε πέντε φορές για το Νόμπελ και προσπαθεί για το καλύτερο». Στις σελίδες 33 και 34 μάλιστα δημοσιεύεται η πρόταση του Προέδρου Παγκόσμιας και Διεθνούς Ποίησης (έτσι) Κrishna Srivinas (νιώθω άβολα, αλλά ομολογώ δεν τον γνωρίζω), ο οποίος τονίζει, μεταξύ άλλων: «Όπως ο Έλιοτ και ο Σεφέρης, η Μαρίνα απομακρύνεται από τη δίνη των γήινων γεγονότων και έτσι ταξιδεύει στον δικό της εσωτερικό κόσμο συναίσθησης…». Μάλιστα. Ελπίζοντας στη μεγαθυμία σας θα μου επιτρέψετε να δώσω δείγμα δουλειάς της κυρίας Ζωγράφου με ένα ποίημά της. «Άκουσα», είναι ο τίτλος: «Φύλλα κρυφακούνε αμβλώσεις σκέψης/σε ερεθιστικό μίσος πειραγμένης/ενότητας, παράξενη συμβίωση εκλεκτών όρων/κι΄ άκουσα τραγούδια απρόβλεπτων/ειρωνειών μες σε υπεροχή ανωμαλιών…».

Στοκχόλμη, ακούς;