Η γοητεία της λιμνοθάλασσας

«Στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την ήρεμη», όπως ακριβώς την τραγουδά ο Κωστής Παλαμάς, σε ξελογιάζουν η αργή κίνηση των χρωμάτων και των σχημάτων, τα είδωλα του σύννεφου, του ηλιοβασιλέματος, της ψαράδικης καλύβας, της βάρκας που ταράζει τα πάντα στο πέρασμά της και πολλών άλλων που σχεδιάζονται πάνω στον καθρέφτη της μεγαλύτερης ελληνικής λιμνοθάλασσας. Τόσες σπάνιες εικόνες να ταξιδεύουν είναι κάτι μοναδικό, γι΄ αυτό οι πολιτείες του νερού, το Αιτωλικό και το Μεσολόγγι, είναι ξεχωριστές
Οι δρόμοι της Ιστορίας διασταυρώνονται με εκείνους της φύσης, της παράδοσης, της τέχνης, της γεύσης. Κάθε δρόμος ξεκινά και από κάποιο νησί: τον Ντολμά, το Βασιλάδι, την Τουρλίδα, τον Προκοπάνιστο . Όλοι αυτοί οι δρόμοι ανοίγονται μπροστά σου καθώς γυροφέρνεις την πιο παράξενη πολιτεία, το Αιτωλικό. Και οι δρόμοι δεν είναι εύκολοι ούτε προφανείς. Είναι, θα λέγαμε, κρυμμένα μονοπάτια που χρειάζεται να σε περπατήσουν σε αυτά οι ντόπιοι. Μεταφορικά, γιατί οι χάρες του τόπου είναι άγνωστες και, κυριολεκτικά, γιατί η λιμνοθάλασσα είναι μια ρηχή παγίδα που σε αφήνει να περάσεις μόνο από βαθύτερους, στενούς διαύλους τους οποίους γνωρίζουν όσοι άνοιξαν τα μάτια τους σε τούτα τα ακρογιάλια. Το Αιτωλικό είναι μια ιδιαίτερη πολιτεία γιατί και αυτό είναι ένα νησί μέσα στη λιμνοθάλασσα, «δεμένο» με τη στεριά δυτικά και ανατολικά με δυο πολύτοξα γεφύρια, χαρακτηρισμένα διατηρητέα μνημεία, που κατασκευάστηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα. Παλαιότερα οι κάτοικοι πλήρωναν διόδια για να τα διαβούν. Όπως δηλαδή γίνεται σήμερα με τη γειτονική μεγαλόπρεπη γέφυρα του Ρίου. Ολόγυρα από το Αιτωλικό τα νερά κινούνται μόνο στον ρυθμό της παλίρροιας. Στα γεφύρια που περνούν τα αυτοκίνητα, στέκονται και οι ερασιτέχνες ψαράδες που ρίχνουν την αρματωσιά των καλαμιών τους στα νερά. Αυτό είναι ένα από τα σημεία όπου μπορούν να δοκιμάσουν την τύχη τους, δεν είναι όμως και το καλύτερο. Η καλύτερη περιοχή για ψάρεμα με πετονιά είναι στο διβάρι της Κλείσοβας, σε συνεννόηση πάντα με τον Συνεταιρισμό Επαγγελματιών Ψαράδων που το διαχειρίζεται. Γενικώς στη λιμνοθάλασσα οι ερασιτέχνες ψαράδες στοχεύουν σε τσιπούρες και λαβράκια. Κάτω από τα τόξα της γέφυρας του Αιτωλικού περνούν οι επαγγελματίες ψαράδες με τις βάρκες τους. Έτσι ήταν πάντα αυτός ο τόπος, δημιούργημα μάλλον του νερού παρά της στεριάς. Η ψυχή του έπλεε στα νερά. Παλαιότερα δεν είχε μόνο βάρκες αλλά και καράβια μεγάλα όπως αυτά που ταξιδεύουν ανοιχτά, στον Πατραϊκό Κόλπο. Μέχρι και το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ήταν εμπορικό λιμάνι και κέντρο της περιοχής με μεγάλη εμπορική δραστηριότητα. Διέθετε πάνω από 50 ιστιοφόρα και μηχανοκίνητα εμπορικά πλοία μεσαίας χωρητικότητας, τα οποία εξυπηρετούσαν πλήρως τις ανάγκες του εμπορίου όλης της περιοχής. Ο στόλος αυτός διαλύθηκε τελικά μετά τη λειτουργία του πορθμείου του Ρίου- Αντιρρίου. Στην πρώην ναυτική πολιτεία έμεινε η «ικανοποίηση» ότι το πρώτο σκάφος που άρχισε να κάνει το δρομολόγιο Ρίο- Αντίρριο ήταν από το Αιτωλικό, αποζημίωση για την παρακμή.

Τώρα το Αιτωλικό έχει βάρκες. Όχι όπως τα παλιά πλεούμενα, βάρκες μικρές, γαΐτες και πρυάρια, αλλά όμορφες. Χωρίς καρίνα για να διαβαίνουν τα ρηχά μονοπάτια της λιμνοθάλασσας. Τις ναυπηγούν στον ταρσανά της απέναντι ακτής από τη δυτική πλευρά της πολιτείας. Από αυτές τις βάρκες, το πιο εντυπωσιακό σκαρί είναι το σταφνοκάρι. Εφοδιασμένο με ξύλινο γερανό, ψαρεύει βυθίζοντας ένα μεγάλο δίχτυ, περίπου 20 τετραγωνικά μέτρα, κάθε δύο λεπτά στον βυθό της λιμνοθάλασσας και το ανεβάζει με ό,τι έχει μέσα.