Τάξη μέσα από το Χάος

ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ ΣΥΓΚΡΟΥΟΝΤΑΙ
ΣΤΟ ΝΕΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ
ΤΟΥ ΑΛΕΣΑΝΤΡΟ ΜΠΑΡΙΚΟ. ΘΡΙΑΜΒΕΥΕΙ Η ΔΕΥΤΕΡΗ, ΝΟΟΥΜΕΝΗ ΩΣ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΕΝΟΡΑΣΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑ ΙΔΙΟΤΥΠΗ ΜΑΤΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
Όσοι έχουν διαβάσει οποιοδήποτε από τα βιβλία του 50χρονου σήμερα Ιταλού συγγραφέα και μουσικοκριτικού [ Χίλια εννιακόσια (Άγρα), Μετάξι, Όνειρα από γυαλί (Πατάκης) κ.ά.] θα έχουν αναρωτηθεί σε τι συνίσταται η γοητεία τους. Τα υλικά μοιάζουν συνηθισμένα και όμως, στη λογοτεχνική ματιά που ρίχνει ο Μπαρίκο στην Ιστορία, διακρίνει κανείς, μια διάθεση ανακατασκευής της.

Έτσι κι εδώ. Στο πρώτο ήδη κεφάλαιο ο Μπαρίκο μάς μεταφέρει στα 1903, στο μεγάλο ράλι Παρίσι- Μαδρίτη. Αίφνης όλα σκοτεινιάζουν, τα ατυχήματα διαδέχονται το ένα το άλλο, η ήρεμη ζωή της υπαίθρου διαρρηγνύεται, αυτοκίνητα πέφτουν σε κάποιο ποτάμι ή συντρίβονται σε μια δενδροστοιχία. Ο εφιάλτης απολήγει σε διακοπή του ράλι. Μάταια οι Μαδριλένοι περιμένουν τον τερματισμό. Η Ιστορία αναβιώνει με μια γλυκόπικρη βιαιότητα.

Το ίδιο και στο τρίτο κεφάλαιο, με τον τίτλο «Μνημόνιο του Καπορέτο»: Ο Μπαρίκο μάς μεταφέρει στα 1917, στην περίφημη ομώνυμη μάχη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου τα ιταλικά στρατεύματα συνετρίβησαν αμαχητί, αφήνοντας πίσω τους χιλιάδες αιχμαλώτους, πρόσφυγες και νεκρούς. Οι ισορροπίες έχουν ανατραπεί, το ίδιο και η λογική (και τα μεγέθη) του πολέμου. Αίφνης, το χάος επικρατεί. Μέσω ενός πατέρα που προσπαθεί να αποκαθάρει τη μνήμη τού λιποτάκτη γιου του, αναδιατάσσονται πλήρως οι κατηγορίες «προδότης», «φυγάς», «ηττημένος», «νικητής». Είναι το ιστορικό χάος που ευθύνεται για όλα τούτα, όχι οι άνθρωποι, μας λέει ο Μπαρίκο. Μέχρι ο Λόγος να ξαναπάρει το πάνω χέρι.

Κεφάλαιο τέταρτο: Μια πάμπτωχη Ρωσίδα, πρώην ευγενής, ζει στα 1920 ως καθηγήτρια πιάνου, περιδιαβαίνει μ΄ ένα φορτηγό την Αμερική και εκδικείται για τη μοίρα της καταστρέφοντας τις ζωές των ανθρώπων. Μετά την Επανάσταση, ο κόσμος τής φαίνεται χαώδης. Οδηγός της ο Ούλτιμο (ο Τελευταίος δηλαδή), κεντρικός ήρωας του βιβλίου, πρώην μαχητής του Καπορέτο, ερασιτέχνης μηχανικός αυτοκινήτων, οραματιστής ενός κόσμου σε τάξη. Θα ερωτευθούν αλλήλους, θα αλληλοπληγωθούν, θα χωρίσουν. Όμως, από απόσταση, ο ένας θα παρακολουθεί τη ζωή του άλλου για τον επόμενο μισό αιώνα. Μέχρις ότου, η Ρωσίδα ανακτήσει τα πλούτη της και ανακαλύψει το ύστατο έργο του ήρωά της: Μια εγκαταλελειμμένη πίστα αεροδρομίου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, την οποία ο Ούλτιμο μετέτρεψε σε πίστα αγώνων. Το μικρό αγόρι που είχε ζήσει τις επιπτώσεις του ράλι του 1903, υλοποίησε το όραμά του για έναν κόσμο σε τάξη, έναν κόσμο γεωμετρικό, εμπνευσμένο από την ευθεία, τον κύκλο, από τον λαιμό μιας γυναίκας, τη μεγάλη ευθεία που οδηγεί στο νοσοκομείο όπου κείται ο πατέρας του. Μόνο που το τέχνημά του βρίσκεται στο βάθος ενός έλους. Θα επαναποδοθεί στον κόσμο μέσω της Ρωσίδας, προσωρινά έστω.

Αlessandro Βaricco

ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ

ΜΤΦ. ΑΝΝΑ ΠΑΠΑΣΤΑΥΡΟΥ, ΕΚΔ. ΠΑΤΑΚΗΣ, 2008