Δεν υπάρχει σάλιο…

Τώρα, με την οικονομική κρίση, ξεφυλλίζω εφημερίδες και εμπλουτίζω τις γλωσσικές γνώσεις μου. «Αποταμιεύω» εκφράσεις αργκό, σε διάφορες γλώσσες, που περιγράφουν την απενταρία. Άρχισα με την αγγλική έκφραση «in the red». Αυτολεξεί μετάφραση στα ελληνικά: «Στο κόκκινο». Στα ελληνικά, ίσως, παραπέμπει στον ραδιοφωνικό σταθμό του ΣΥΝ. Στα αγγλικά όμως σημαίνει ότι έχεις ξοδέψει περισσότερα χρήματα από αυτά που έχεις στον τραπεζικό σου λογαριασμό. Και η Αγγλία σήμερα έχει γεμίσει από ανθρώπους «στο κόκκινο». Πώς αλλάζουν οι καιροί. Τον περασμένο αιώνα το κόκκινο παρέπεμπε στην επανάσταση και την κομμουνιστική ουτοπία. Τώρα, στην Αγγλία τουλάχιστον, παραπέμπει στους οπαδούς της καταναλωτικής ουτοπίας. Άλλη αγγλική έκφραση που σημείωσα: «Τo be on the rocks». Περίεργος λαός οι Άγγλοι. Τα χρήματα, στην αργκό, τα λένε «rocks», δηλαδή «βράχια». Ένας Θεός ξέρει γιατί. Έτσι, όποιος βρίσκεται «πάνω στα βράχια», σημαίνει ότι είναι απένταρος. (Πράγμα που με κάνει να σκεφτώ ότι, αντίστροφα, όσοι βρίσκονται κάτω από τα βράχια πρέπει να έχουν φράγκα). Μετά τα αγγλικά προχώρησα στα ιταλικά. Βρήκα μιαν αρκετά παράξενη έκφραση: «Εssere al verde». Αυτολεξεί μετάφραση στα ελληνικά: «Είμαι στο πράσινο». Στα ελληνικά παραπέμπει, συνήθως, στο ΠΑΣΟΚ, τον Παναθηναϊκό και τους Οικολόγους. Στα ιταλικά, όμως, περιγράφει τον απόλυτα απένταρο. Εικάζεται πως η έκφραση προέρχεται από ένα έθιμο του Μεσαίωνα στην Ιταλία. Τότε άναβαν ένα ειδικό φανάρι, το λεγόμενο «πράσινο φανάρι», που σήμαινε ότι στα συσσίτια το φαγητό ήταν έτοιμο για μια ειδική κατηγορία φτωχών, τους «ντροπιασμένους»: άνθρωποι που δεν γεννήθηκαν φτωχοί αλλά πτώχευσαν λόγω της σπατάλης και των λανθασμένων επενδύσεων. Επομένως, στα ιταλικά, ένας «πράσινος κόσμος» θα σήμαινε έναν κόσμο γεμάτα συσσίτια για νεόπτωχους. Από τα ιταλικά πέρασα στα γαλλικά. Λίγα πράγματα βρήκα. Για την απενταρία, καθώς φαίνεται, οι Γάλλοι δεν προσφεύγουν στην αργκό. Σου λένε ευθεία «sans argent», δηλαδή «χωρίς χρήματα» και ξεμπερδεύουν. Από τα γαλλικά στάθηκα για λίγο στα αλβανικά. Βρήκα την πιο παράξενη έκφραση του κόσμου: «Κam mbetur trok». Σημαίνει, έχω μείνει απένταρος. Μόνο που «trok» είναι ο καλπασμός του αλόγου. Παρ΄ ότι τα αλβανικά είναι η μητρική μου γλώσσα, δεν μπορώ να καταλάβω τι σχέση έχει το βήμα του αλόγου με την απενταρία. Τέλος, πέρασα στα ελληνικά. Χάρη και στη βοήθεια του εξαίρετου φίλου Γιάννη Χάρη, «αποταμίευσα» τις εξής εκφράσεις: «Έμεινα ρέστος», «έμεινα ταπί», «δεν υπάρχει σάλιο», «έμεινα στον άσο». Μάλιστα για το τελευταίο, τον άσο, ψάχνοντας στο Διαδίκτυο, «ψάρεψα» και ανώνυμους στίχους: «Έδινα ό,τι ζητούσες έδινα/ κι όταν στον άσο έμεινα/ μου έγινες καπνός/ Τώρα που ευτυχισμένη με άλλον ζεις/ μη βιάζεσαι να το χαρείς/ μα να θυμάσαι πως/ Δανεικά τα πάντα είναι δανεικά». Τώρα που ανέφερα το Διαδίκτυο: διαπιστώνω ότι εκεί, τώρα, ξεχειλίζει ο θυμός ενάντια στον καπιταλισμό και το χρήμα. Εδώ που τα λέμε, το χρήμα πάντα είχε εχθρούς, αριστερά και δεξιά. Ο Μαρξ το αποκαλούσε πόρνη. Οι μπολσεβίκοι έθεσαν ως έσχατο στόχο να το καταργήσουν. Στην Αλβανία μας έλεγαν ότι όσο λιγότερα χρήματα έχουμε, τόσο πιο κοντά στον κομμουνισμό βρισκόμαστε. Και οι ακροδεξιοί, όπως ο Γάλλος Σαρλ Μοράς, αναθεμάτιζαν το χρήμα, ταυτίζοντάς το με τις εφημερίδες και τη δημοκρατία. Τώρα, ξανά, η οργή φουντώνει ενάντια στο χρήμα. Ίσως θα ΄ταν καλύτερα να το καταργήσουμε; Να αρχίσουμε να ανταλλάσσουμε ρύζι με laptop, κριθαράκι με κινητά, κατσικίσιο τυρί με iΡod, μέλι με Viagra, καλαμπόκι με ΡlayStation. Έτσι, ίσως, συντρίψουμε, μια και καλή, την αγορά και τον διεφθαρμένο Μαμωνά. Να ζούμε, επιτέλους, σε έναν κόσμο όπου δεν θα υπάρχει καθόλου σάλιο. Αν και οι Λατίνοι έλεγαν, σε αργκό φάση και αυτοί, Ηomo sine pecunia imago mortis: «Ο άνθρωπος χωρίς χρήμα είναι ομοίωμα θανάτου»…

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com