Επιφυλλίδα

Του Κωνσταντίνου, του Μικρού
Του Κώστα Λογαρά

Λίγες γραμμές θα μείνουνε γι΄ αυτόν στην ιστορία· «μνείες μικρές κι ασήμαντες» *. Δεν ήταν καμωμένος για αρχηγίες κι αξιώματα, δεν είχε στόφα. Κι αν τον ρωτούσατε: Την ήθελε στ΄ αλήθεια την εξουσία που του δόθηκε; φοβάμαι πως όχι θ΄ απαντούσε.

Γιατί ήταν γεννημένος για πράγματα απλά κι ανώδυνα ο Μικροκωνσταντής, κι όχι να κυβερνάει ολόκληρη τη χώρα. Το γκουβέρνο και οι έγνοιες του τον κούραζαν. Οι εμπλοκές, οι διαπλοκές κι οι ίντριγκες.

Εκείνος προτιμούσε περιπάτους στα περίχωρα της Πόλης, μικροχαρές της καθημερινής ζωής- η πιο μεγάλη απ΄ όλες, η πορεία και οι νίκες της ομάδας του- παρά να συγκαλεί υπουργικά συμβούλια, να δίνει εντολές, να παρακολουθεί τις εξελίξεις και τα ρέστα.

Απ΄ τη στιγμή λοιπόν που ανέλαβε την εξουσία του, τη μοίρασε. Την εμπιστεύτηκε σε φίλους του και κολλητούς. Και ανακουφισμένος, αποσύρθηκε στην ύπαιθρο εξασφαλίζοντας την ηρεμία του στην ακινησία των πραγμάτων.

Την ξέρω αυτήν την τακτική της αποχής, τη λογική της ήσσονος προσπάθειας. Είναι των ράθυμων ανθρώπων, αλλά και των συναισθηματικά αδύναμων. Α, ναι! Πιστός στους φίλους τουκι ευάλωτοςαυτό προπάντων. Γι΄ αυτό προστάτευε όλους εκείνους που τους όρισε υπουργούς του, ικανούς κι ανίκανους· ώστε κανένας απ΄ αυτούς να μην μπορεί να τον κατηγορήσει ότι είναι άφιλος, ότι δεν δείχνει τάχατες αλληλεγγύη στους δικούς του ανθρώπους. Εθισμένος απ΄ τα γεννοφάσκια του στην ποδοσφαιρική κουλτούρα, γαλουχημένος με το πνεύμα οπαδών της ίδιας θύρας, έσπευδε να συγκαλύψει τις επιχειρήσεις τους, τις κομπίνες και τα ιερά αλισβερίσια τους. Αυτό ακριβώς το πλέγμα του αφοσιωμένου οπαδού (και φίλου) μετέφερε στην εξουσία του· την ίδια τακτική εφάρμοσε, δεν είχε άλλη.

Ολέθρια στρατηγική, αλίμονο, που εκτρέφει τα πιο αδίστακτα αρπακτικά και οδηγεί, αναπότρεπτα, στην ασυδοσία και σε καταχρήσεις.

Ένας καλοπροαίρετος αλλά χωρίς αντανακλαστικά ηγέτης- όσο αδιάφθορος κι αν είναι ο ίδιοςδεν μπορεί ν΄ αντιληφθεί ποιοι τον εξαπατούν, ποιοι κοντινοί του τον ποδηγετούν, ποια «ξόανα σοβαροφανή κι ασήμαντα» * τον έχουνε στο χέρι. Όχι, όχι, δεν φταίνε ετούτοι. Εκείνος τους επέλεξε.

Στο τέλος, βέβαια, θα έχει λόγια να τους πει και να τους ψέξει: «Σας διάλεξα, σας έκανα υπουργούς, εσείς δεν εφανήκατε ικανοί. Αποτύχαμε όλοι μαζί, κι όχι μονάχα εγώ που ήμουν το αφεντικό. Και τις μπίζνες σας κουκούλωσα, και τις κλεψιές σας έκρυψα· α, ρε κερατάδες, εγώ σας έφτιαξα, μη μου ζητάτε τώρα ρέστα».

(Ο στόχος τού αδύναμου ανθρώπου είναι η διασφάλιση της ησυχίας του· αυτή τον αποτρέπει να ρισκάρει, να προβεί σε ρήξεις ή ν΄ αναλάβει, έγκαιρα, πρωτοβουλίες. Έτσι, χτίζει γύρω του- ή του χτίζουν – ένα κέλυφος προστατευτικό, εικονικής πραγματικότητας. Σκέπη του και καταφυγή. Ο καημένος! Δεν ήτανε αυτός για εξουσία, δεν είχε τσαγανό. Είχε το όνομα, μα όχι και του θείου του τη χάρη).

Άνθρωπος της παρέας ο Κωνσταντίνος ο Μικρός, έξω καρδιά και γράψ΄ τα όλα, έκρυβε κάτω απ΄ τις πομπώδεις κινήσεις των χεριών του, την ελλείπουσα ικανότητα να χτυπάει τη γροθιά του στο τραπέζι, να επιβάλλεται και να διοικεί· υποκαθιστούσε με την ευγλωττία του τη φυσική του ατολμία. Και πίσω απ΄ το χαμόγελο του καλαμπουρτζή- σαρκαστικό όταν όλα πήγαιναν καλά, αλλά μισό και αβέβαιο όταν, συχνά-πυκνά, ξεσπούσαν θύελλες- διέκρινες τον φόβο ενός ανίσχυρου παιδιού.

Γι΄ αυτό τον είχε συμπαθήσει κατά βάθος ο λαός. Όχι σαν αρχηγό του Κράτους με καμιά πυγμή- όχι, βέβαια- αλλά σαν ένα θύμα τού μεγάλου ονόματός του: εγκλωβισμένο στις δομές τής εξουσίας του.

Εμ, τι την ήθελε κι αυτός την αρχηγία; να μπλεχτεί έτσι άγονα που έμπλεξε! ας αρνιόταν εξαρχής. Λοιπόν, για όσα λίγα θα γραφτούν γι΄ αυτόν στην ιστορία, μνείες μικρές κι ασήμαντες, ευθύνεται αποκλειστικά ο ίδιος.

(ΥΓ: Να δούμε, τώρα, ποιοι άλλοι έχουνε σειρά). Ο Κώστας Λογαράς είναι συγγραφέας. * Κ. Π. Καβάφης