Αγόρι με μέικ απ. Ε! και;

«Ο Καβάφης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως γκέι ποιητής. Η ομοφυλοφιλική πλευρά του κατοικεί τόσο μεγάλο μέρος της ποίησής του, ώστε μου φαίνεται λογικό να τον μελετούν στα αμερικανικά πανεπιστήμια στον κλάδο των λεγόμενων έμφυλων σπουδών (gender studies). Όχι όμως και να πιστεύουν πως το ενδιαφέρον του περιορίζεται μόνο σ΄ αυτό.

Διότι η σπουδαιότητά του ξεπερνά την ιδιαιτερότητά του. Είναι θαυμάσιος». Ο 54χρονος Άλαν Χόλινχερστ, βραβευμένος το 2004 με το βρετανικό Μπούκερ για τη Γραμμή της ομορφιάς (Καστανιώτης), δεν τα λέει αυτά για να προκαλέσει τους Έλληνες φιλολόγους, αλλά επειδή απεχθάνεται την υποκρισία. Κι όταν στα βιβλία του περιγράφει συνουσίες μεταξύ ανδρών, με τις παραμικρές τους λεπτομέρειες, δεν το κάνει ως ακτιβιστής της σεξουαλικής ελευθερίας. Το κάνει επειδή μέσα από το ομοφυλοφιλικό παράδειγμα σε ένα ετεροφυλοφιλικό σύμπαν, η κοινωνική κριτική του γίνεται αιχμηρότερη. Επειδή έτσι μπορεί να αναδείξει με τρόπο δραστικό ζητήματα ταξικά, πολιτισμικά, ηθικά, πολιτικά, που καίνε- παράδειγμα το κατεδαφιστικό σχόλιό του στη διακυβέρνηση της Θάτσερ, όπως καθρεφτίζεται στο κυνικό σεξ που πυροδοτείται με γραμμές κόκας. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν το ότι τα μυθιστορήματά του, ενώ εξερευνούν την γκέι ζωή, υπερβαίνουν τις έμφυλες ετικέτες και συγκινούν το στρέιτ κοινό. Ο Χόλινχερστ είναι ο πιο καίριος, ο πιο τολμηρός αλλά και ο πιο αυτοσαρκαστικός γκέι συγγραφέας που έχω γνωρίσει. Τον συναντήσαμε τις προάλλες με τον Ανταίο Χρυσοστομίδη για τις ανάγκες των τηλεοπτικών πορτρέτων «Οι κεραίες της εποχής μας» (ΕΤ1, παραγωγή S.m. art), και μας ξενάγησε στο μεγαλόπρεπο σχολείο του (σαν τον πύργο του Χάρι Πότερ), δυόμισι ώρες έξω από το Λονδίνο, όπου πέρασε οικότροφος μια ευτυχισμένη εφηβεία. Μόλις στήθηκαν τα φώτα και ετοιμάστηκαν σκηνοθέτης και οπερατέρ (Α. Κοβότσος, Δ. Κορδελάς), τού βάλαμε λίγη πούδρα για να μη γυαλίζει το πρόσωπό του, οπότε εκείνος έσπευσε να αυτο-σχολιαστεί γελώντας: «Αχά! Αυτό το αγόρι επιστρέφει στο σχολείο του με μέικ απ!». Ο τόνος είχε δοθεί. Με μια φωνή βαρύτονου, ένα ύφος «κουλ», ένα μάτι διαπεραστικό και παιχνιδιάρικο, σοβαρός αλλά όχι σοβαροφανής, διανοούμενος και ηδονικός, απενοχοποιημένος και χωρίς την αμυντική επιθετικότητα των καταπιεσμένων ομοφυλόφιλων, ο Άλαν Χόλινχερστ με τη στάση του και με την υψηλής στάθμης λογοτεχνία του, είναι ένας ιδανικός πρεσβευτής μιας νοοτροπίας ανοιχτόμυαλης και πιο δημοκρατικής. Μακάρι να την είχαμε όλοι.

Το 1988,όταν κυκλοφόρησε το πρώτο του μυθιστόρημα, η Βιβλιοθήκη της πισίνας (Ζαχαρόπουλος, και σύντομα σε νέα μετάφραση Καστανιώτης), ο Άλαν Χόλινχερστ τάραξε τα νερά με το τρίο των πρωταγωνιστών του: τον εύπορο ηδονιστή νεαρό αφηγητή με τον λαϊκό μαύρο φίλο και τον 80άρη λόρδο-μέντορα, πρώην αποικιοκράτη και πρώην φυλακισμένο για την ομοφυλοφιλία του. Ήταν μια ελεγεία στην προ ΑΙDS εποχή του αχαλίνωτου σεξ, και μια υπενθύμιση των αγώνων για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων, με αναφορές στους μεγάλους συγγραφείς (π.χ. Φόρστερ) που για χρόνια αναγκάζονταν να μιλούν με καμουφλάζ γι΄ αυτά τα θέματα. Στην Ελλάδα, έναν χρόνο αργότερα κυκλοφορούσε, μεταθανάτια, το αυτοβιογραφικό και απροσχημάτιστο Φοβερό βήμα του Κώστα Ταχτσή (Εξάντας)- βιβλίο εξίσου αποκαλυπτικό αλλά και επιθετικά αμυντικό- ενώ από καιρό υπήρχαν τα ριζοσπαστικά περιοδικά «Αμφί» και «Κράξιμο» (σχετικό άρθρο στη σελ.

12 ). «Εκείνη την εποχή», λέει ο Χόλινχερστ, «η γκέι λογοτεχνία είχε έναν χαρακτήρα επείγουσας πολιτικής παρέμβασης, διότι η κοινωνία ήταν αγκυλωμένη και η Πολιτεία- τουλάχιστον στην Αγγλία- έκανε συντηρητική στροφή.

Σήμερα, τέτοια βιβλία δεν λειτουργούν τόσο παρεμβατικά. Δείτε και τις πορείες της Γκέι Υπερηφάνειας: δεν έχουν πια χαρακτήρα διαμαρτυρίας ή διεκδίκησης, αλλά μοιάζουν με βαρετά καρναβάλια. Παρά την αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας και την αποδοχή των γκέι γάμων, ο κόσμος μας απέχει πολύ από την τελειότητα. Θυμηθείτε ότι οι προηγούμενες αμερικανικές εκλογές κρίθηκαν όταν οι Ρεπουμπλικανοί κατάφεραν να ενεργοποιήσουν τα αντιγκέι συναισθήματα της μάζας των ψηφοφόρων». Και στην Ελλάδα όμως, ενώ στη δεκαετία του ΄80 η κοινωνία φαινόταν να απεμπολεί ένα ένα τα ταμπού της, τα πράγματα μοιάζουν να πισωγυρίζουν σήμερα. Και ενώ αναπτύσσεται μια ακομπλεξάριστη γκέι ευαισθησία, είναι πολύ λίγοι οι συγγραφείς που, όπως ο Χόλινχερστ, δηλώνουν ανοιχτά την ομοφυλοφιλία τους, πραγματεύονται ζητήματα της γκέι ταυτότητας αλλά ταυτόχρονα καλλιεργούν μια λογοτεχνία που δεν εγκλωβίζεται σε γκετοποιημένες γκέι αντιλήψεις· μία λογοτεχνία που διαπερνά τα όρια του είδους της.

Ο Τζον Λε Καρέ δεν είναι γκέι, γράφει όμως κι αυτός για έναν οριοθετημένο κύκλο ανθρώπων, τους μυστικούς πράκτορες που μάλιστα εξακολουθούν να έχουν αρνητικό κοινωνικό πρόσημο. Όπως ο Χόλινχερστ, mutatis mutandis, δηλώνει (πρώην) πράκτορας, ψυχογραφεί τους πράκτορες στα βιβλία του, αλλά δεν εγκλωβίζεται στην κατασκοπευτική λογοτεχνία. Η ματιά του είναι πολύ ευρύτερη και η πένα του πνευματώδης, καλλιεργημένη, οξύτατα περιγραφική- όπως του Χόλινχερστ. Γι΄ αυτό είναι σπουδαίος συγγραφέας. Με αφορμή το καινούργιο του μυθιστόρημα Ο πλέον καταζητούμενος άντρας, δημοσιεύει στον καινούργιο «Νew Υorker» μια καταπληκτική αυτοβιογραφική, νουβέλα για την «Τρέλα των κατασκόπων », φωτίζοντας την παράνοια που ενδημεί στον χώρο της μυστικής διπλωματίας. Ποιος είπε ότι όλα αυτά είναι για ειδικό κοινό; Ποιος είπε ότι δεν είναι ένα κλειδί ερμηνείας της εποχής μας;