Creative Φλώρινα

Δυο πρωτιές για την τέχνη του λόγου! Η δημόσια Τριτοβάθμια Εκπαίδευση θα αποκτήσει το πρώτο της Μεταπτυχιακό Τμήμα Δημιουργικής Γραφής· και πρώτη φορά θα κατοχυρωθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το δικαίωμα των συγγραφέων να διδάσκουν σε Πανεπιστήμιο (όπως οι εικαστικοί) κι ας μην έχουν διδακτορικά και επιστημονικούς τίτλους! Αρκεί να είναι δόκιμοι, με έργο γνωστό εκτός συνόρων. Το έναυσμα θα δώσει ο ακαδημαϊκός Θανάσης Βαλτινός και κοντά του άλλοι συγγραφείς και πανεπιστημιακοί- μετά την υπογραφή του κ. Στυλιανίδη- στη Φλώρινα, στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, που θα εγκαινιάσει φέτος το σχετικό διετές πιλοτικό πρόγραμμα creative writing, όπως στα εγγλέζικα ή αμερικανικά (κυρίως) Πανεπιστήμια, με δίδακτρα- που απαιτεί ο νόμος- περίπου 3.000 ευρώ συνολικά. Όλα αυτά, χάρη στον ειρωνικό ποιητή Μίμη Σουλιώτη, πνευματικό τέκνο του Γ. Π. Σαββίδη και λάτρη του Καβάφη, ανήσυχο καθηγητή Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, που μπήκε σε αυτή την ιστορία πριν από μία δεκαετία. Ξεκίνησε οργανώνοντας τριήμερα σεμινάρια σε βορειοελλαδικές πόλεις και από το 2003 προχώρησε σε προπτυχιακά κι έπειτα μεταπτυχιακά μαθήματα στην Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας. Η ανταπόκριση (40-60 επίδοξοι γραφιάδες κάθε φορά) και τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Τώρα όμως το πράγμα γίνεται πιο ορθολογικό, πιο απαιτητικό και αναβαθμίζεται. Θα υπάρχουν οκτώ μαθήματα, τα τέσσερα επιλογής (πεζός λόγος, στιχουργική, σεναριακός λόγος, διάλογος, ιστορία της λογοτεχνίας κ.λπ.), οι φοιτητές θα καταθέτουν μια διπλωματική εργασία (μελέτη, νουβέλα, ποιήματα κ.ο.κ.) και αντί για μια απλή βεβαίωση παρακολούθησης σεμιναρίων, θα χορηγείται τίτλος μεταπτυχιακών σπουδών καθώς και βεβαίωση για το προσόν της «παιδαγωγικής επάρκειας» που θα επιτρέπει στους αποφοίτους του Τμήματος να διοριστούν στην Πρωτοβάθμια ή τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Το ενδιαφέρον είναι ότι αυτό το Τμήμα δεν θα απευθύνεται μόνο στους φιλολογίζοντες, αλλά θα γίνονται δεκτοί οι κάτοχοι οποιουδήποτε πτυχίου ΑΕΙ ή ΤΕΙ, εφόσον καταθέσουν δύο εργασίες επιστημονικού και λογοτεχνικού ύφους αντίστοιχα, και περάσουν επιπλέον από μια προφορική συνέντευξη. Ο Σουλιώτης πιστεύει σε αυτή την υπόθεση και- το κυριότερο- δεν έχει χάσει το κέφι του. Χαρακτηριστικό, το μάθημά του την περασμένη άνοιξη στο Τμήμα Καλών Τεχνών όπου κάλεσε την Μαρία Τρούλου, μοντέλο των εικαστικών, και ζήτησε από τους επίδοξους ζωγράφους να την ορίσουν ο καθένας με τρεις λέξεις, να προσθέσουν δέκα που υποστηρίζουν τις 3, έπειτα 50 για να αναλύσουν τις 13 και τέλος να την φανταστούν στην καθημερινότητά της, προχωρώντας στη «δράση». Τα κείμενα που προέκυψαν ήταν γοητευτικά.

Οι πολέμιοι του creative writing – επωνύμως έχει εκφραστεί π.χ. ο Τάκης Θεοδωρόπουλοςεπιμένουν ότι η συγγραφή δεν διδάσκεται. «Διδάσκεται», απαντά ο Σουλιώτης, «αλλά είτε άνευ διδασκάλου είτε μετά διδασκάλου». Και δεν είναι τυχαίο ότι τόσες πένες, από τον Έζρα Πάουντ και τον Φόρστερ μέχρι τον Στίβεν Κινγκ, έχουν γράψει για το γράψιμο. Όπως δεν είναι τυχαίο ότι άλλες τόσες, λ.χ. ο Ίαν Μακ Γιούαν, έχουν παρακολουθήσει τέτοια μαθήματα στο εξωτερικό. Στην Ελλάδα υπήρχε ανέκαθεν δυσπιστία τόσο από τους επαγγελματίες όσο και από τον ακαδημαϊκό χώρο, ωστόσο τα μαθήματα που ξεκίνησαν εκτός εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, έκαναν το κλίμα να αλλάξει. Και ο πρωτοπόρος Στρατής Χαβιαράς που χρόνια τώρα διδάσκει creative writing στο αμερικανικό Χάρβαρντ και στο αθηναϊκό Κέντρο Μετάφρασης ή στο Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΜΕΛ, ΕΚΕΒΙ), επιμένει να διευκρινίζει ότι «το μόνο που δεν διδάσκεται είναι το ταλέντο»! Απ΄ την πλευρά του, ο Μίμης Σουλιώτης αγαπάει πολύ τη λογοτεχνία για να βλέπει επιφανειακά τη «δημιουργική γραφή». Ξέρει ότι τέτοια μαθήματα δεν παράγουν νομοτελειακά συγγραφείς. Ξέρει όμως και ότι χάρη σε αυτά, μια αρχαιολόγος και μια νοικοκυρά στα Γιαννιτσά «ξύπνησαν» και ανέπτυξαν φοβερές ικανότητες στο γράψιμο. Δεν υπόσχεται λοιπόν νέους Κάφκα ή Προυστ, Σεφέρηδες ή Ταχτσήδες. Κάτι τέτοιο είναι το ιδανικό ζητούμενο, αλλά και χωρίς αυτό, τούτο το Μεταπτυχιακό Τμήμα θα βγάλει «καλύτερους δασκάλους λογοτεχνίας και καλύτερους αναγνώστες. Θα ακονίσει τις τεχνικές του πρωτάρη συγγραφέα, θα διαλύσει τις αυταπάτες του και θα βελτιώσει τα προσόντα του εκπαιδευτικού». Διότι μην ξεχνάμε ότι σε αντίθεση με τους εικαστικούς ή τους μουσικολόγους των Ανωτάτων Σχολών, οι φοιτητές των Φιλολογικών Τμημάτων δεν ασκούνται στην πρωτογενή δημιουργία. Ίσως, λοιπόν, τώρα να αλλάξει αυτό κι έτσι να ζωντανέψει και το σχολικό μάθημα της Λογοτεχνίας… «Γοργή Αργώ,Αργείοι/ γοργή Γοργώ,αχρείοι». Ο 59χρονος σήμερα Σουλιώτης πρωτοεμφανίστηκε ως ποιητής το 1972 με τη Σβούρα (Τραμ) και πρόσφατα (2000-2002, Ερμής) κυκλοφόρησε τις συλλογές Υγρά,Ήλιος στη Σκοτία,Παλιές ηλικίες (από όπου το δίστιχο). Γράφει επίσης μελέτες ή άρθρα ( Σκόρπια, Δαρδανός 2000 κ.ά.) και από το 1991 διδάσκει στο Πανεπιστήμιο. «Ο μόνος πραγματικός κίνδυνος από αυτό το Μεταπτυχιακό θα προκύψει όταν οι συγγραφείς- δάσκαλοι είναι μιας λογοτεχνικής νοοτροπίας, Βαλτινικής λ.χ., και τους παρουσιαστεί ο μέλλων Εμπειρίκος», μου εξηγούσε. «Τότε θα πρέπει να έχουν τη γενναιοδωρία να δώσουν ανάσα σ΄ αυτόν τον τόσο διαφορετικό εκπαιδευόμενο συγγραφέα- κάτι καθόλου εύκολο». Πολλά λοιπόν θα κριθούν από το ποιοι θα διδάξουν στο νέο Τμήμα. Διότι το ξέρουμε ότι «καλός συγγραφέας» δεν σημαίνει αυτομάτως και καλός καθηγητής… Σε κάθε περίπτωση, όμως, το άλμα προς τα μπροστά θα έχει γίνει!