Επιφυλλίδα

Παράλια εξουσία

Ήταν μάλλον πρόσφατη η γνωριμία ανάμεσα στα πέντε μέλη μιας συντροφιάς, που καθόταν στην παραθαλάσσια ταβέρνα ενός κυκλαδίτικου νησιού, παραμονές του Δεκαπενταύγουστου. Γιατί οι δυο, τουλάχιστον, άκουγαν με ολοφάνερη δυσφορία, που δεν τον πτοούσε όμως καθόλου τον έναν από τη συντροφιά, να λέει τόσο δυνατά ώστε να ακούγεται σχεδόν από όλους τους θαμώνες της ταβέρνας, επί λέξει: «Να φανταστείς ότι το χαρτί (προφανώς επρόκειτο για κάποιο «χαρτί» που αφορούσε τον ίδιο) είχε την υπογραφή του ίδιου του Καραμανλή». Στόχος βέβαια αυτού που μιλούσε, δεν ήταν ούτε οι δυο που δυσφορούσαν ούτε οι άλλοι δυο της αυτοσχέδιας συντροφιάς που τον κοίταζαν με θαυμασμό. Απέβλεπε να γίνει αντιληπτό σε όλους τους περιοίκους ότι κάποιος πολύ σημαντικός βρίσκεται ανάμεσά τους που, αν και δεν τον γνωρίζουν οι ίδιοι γιατί δεν τον έχει δείξει η τηλεόραση, τον ξέρει όμως ο Καραμανλής.

Θέλεις δεν θέλεις, σκέφτεσαι όλους εκείνους που σε παραλίες και βουνά, σε κοσμικά νησιά ή σε απομονωμένα ορεινά χωριά μεταφέρουν, προκειμένου να καταπλήξουν αγνώστους τους, τις γνωριμίες τους με ανθρώπους της εξουσίας. Τις σχέσεις τους ή τα φιλικά αισθήματα που διατηρούν γι΄ αυτούς υπουργοί, βουλευτές, γραμματείς ή μεγαλοστελέχη κομμάτων. Θά ΄λεγες πως ένας κόσμος ολόκληρος ανυπομονούσε όλο τον χειμώνα πότε θά ΄ρθει το καλοκαίρι, ώστε σε χώρους που δεν θα μπορούσε να ελεγχθεί, να διατυμπανίσει τη σπουδαιότητά του. Σε βαθμό ώστε συχνά ο ανυποψίαστος που τους ακούει, να τους κάνει την ερώτηση: «Αν σε δει, δηλαδή (αναφέρεται εδώ συνήθως το όνομα ενός υπουργού), θα θυμάται το όνομά σου και θα σου μιλήσει;».

Έλειψαν πια οι άνθρωποι που γίνονται συμπαθείς και επιθυμητοί γιατί δεν έχουν τα μέσα, γιατί δεν τους ξέρει κανείς, γιατί (ακόμη σπουδαιότερο) δεν θέλουν να έχουν σχέση με όσους έχουν τα «μέσα», που υποψιάζονται όσους είναι γνωστοί, μόνο και μόνο γιατί είναι γνωστοί. Η ένσταση δεν είναι γιατί όσοι μιλάνε για τις σχέσεις τους με πρόσωπα εξουσίας, καραδοκούν την ώρα που θα τα χρειαστούν ώστε να κάνουν τη δουλειά τους εις βάρος όσων δεν γνωρίζουν τα πρόσωπα αυτά. Είναι κάτι πολύ περισσότερο και απείρως χειρότερο αυτό που στην πραγματικότητα συμβαίνει. Είναι μια έντεχνα καλλιεργημένη λατρεία της εξουσίας που δεν επιτρέπει να κριθεί αυστηρά, αυστηρότατα, όταν τα συγκεκριμένα πρόσωπα που την εκφράζουν, παραπατούν. Και είναι ένα κλίμα τρομοκρατίας που δημιουργείται ταυτόχρονα, πως οτιδήποτε σημαντικό, δεν μπορεί παρά να έχει ως πηγή του την εξουσία- πολιτική και άλλη. Με συνέπεια να μην μπορεί να αποσυμφορηθεί και να χειραφετηθεί ουσιαστικά ο δημόσιος βίος μιας χώρας (στη συγκεκριμένη περίπτωση της δικής μας). Όταν ακόμη και στο διάστημα της «άδειάς» σου, ενώ φαινομενικά θέλεις να απαλλαγείς από τους καταπιεστικούς μηχανισμούς που ακόμη και η «ειδυλλιακότερη» δουλειά προϋποθέτει, τους μηχανισμούς αυτούς τους επαναφέρεις δραστήρια στο βουνό ή στη θάλασσα με το να επικαλείσαι θαυμαστικά ονόματα υπουργών, δεν σημαίνει αυτό που θα ισχυριζόταν ο καθένας: Ότι είσαι τόσο «πολιτικόν ζώον» ώστε η πολιτική δεν σ΄ αφήνει αδιάφορο ακόμη και όταν ξεκουράζεσαι. Σημαίνει ότι η εξουσία, στη χειρότερή της μορφή, σε έχει μολύνει σε τέτοιο βαθμό ώστε να αντιλαμβάνεσαι τα πάντα μέσα στη δική της σύμφραση. Και αντί να επιστρέφεις από μια περίοδο στοχαστικής ηρεμίας, κριτικότερος, να επανακάμπτεις προετοιμασμένος για όσα απεργάζεται μια εξουσία, που νυχθημερόν υπολογίζει στατιστικά «εντάσεις» «θυμούς», «αγανακτήσεις», ώστε το θερμόμετρό τους να ρυθμίζεται απολύτως. Ή να της συγχωρείς όσα ακόμη και η ίδια θα δίσταζε να διανοηθεί ότι μπορεί να επιχειρήσει.

Οι κρατούντες πολιτικοί ή όσοι φιλοδοξούν ή μέλλει να επικρατήσουν, και αν ακόμη οι διακοπές δεν είχαν γίνει καθεστώς, θα έπρεπε να το δημιουργήσουν, επιδοτώντας το μάλιστα, γιατί στη διάρκειά τους αντί να γίνονται ακόμη περισσότερο ύποπτοι, μεγαλώνει η λατρεία προς αυτούς. Ένας κόσμος ολόκληρος δεν μπορεί να ζήσει παρά με την εξουσία στο προσκέφαλό του.

OΘανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».