Υπερθέαμα χωρίς συγκίνηση

Μεγαλειώδης αλλά άψυχη, λένε πολλοί άνθρωποι της τέχνης για την τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου. Αλλά δεν συμφωνούν όλοι.
Κάποιοι θεωρούν ότι στο δέος που προκαλεί ο όγκος και η μάζα, ο Ζανγκ Γιμού βρήκε τον τρόπο να αναδείξει τον άνθρωπο.

Αριθμητική υπεροχή
Γρηγόρης Βαλτινός, ηθοποιός
Ήταν εντυπωσιακή η έναρξη με τους 2.008 τυμπανιστές. Και η στιγμή που σχηματίστηκαν οι ολυμπιακοί κύκλοι και το περιστέρι. Αλλά έλειπαν η συγκίνηση και η ευαισθησία, στοιχεία τα οποία είχε η δική μας τελετή. Οι Κινέζοι υπενθύμισαν την ιστορία και τον πολιτισμό τους με μία επιθετικότητα. Σαν να προσπάθησαν να μας δείξουν πόσο υπερέχουν αριθμητικά και ενδεχομένως και στρατιωτικά στον πλανήτη…

Συμμετείχε και η πόλη
Γιώργος Τζιρτζιλάκης, αρχιτέκτονας
Το δέος του συντονισμένου πλήθους, η αφομοίωση και συμφιλίωση της τεχνολογίας με την παράδοση, σ΄ ένα υπερθέαμα που προσομοίωσε τα κινεζικά βιώματα με αυτά του παγκοσμιοποιημένου πλανήτη προκαλεί αμφίθυμες αντιδράσεις. Μου άρεσε και με θύμωσε. Όλα δείχνουν μαζικά, πλανητικά, αφήνοντας απέξω τις ανθρώπινες αντιθέσεις, συγκρούσεις. Πάντως, βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι στην τελετή έναρξης συμμετείχε και η πόλη, αντίθετα με την τελετή της Αθήνας.

Δεν έβγαλε κανένα κιτς
Αποστολία Παπαδαμάκη, χορογράφος
Ο τρόπος που ο Γιμού χειρίστηκε τα σύνολα και ταυτόχρονα έδωσε ένα ανθρωποκεντρικό νόημα στην τελετή με εντυπωσίασε. Όπως εντυπωσιάστηκα και από την αισθητική του θεάματος που δεν έβγαλε κανένα κιτς. Υπήρχε η αντιπαράθεση των κινηματογραφικών και των θεατρικών στοιχείων που ο σκηνοθέτης έδεσε μεταξύ τους, στον τρόπο που ξετυλίχτηκε ο πάπυρος και στο φινάλε του πληκτρολογίου, όταν οι εθελοντές βγήκαν από τα κουτιά τους για να χαιρετήσουν. Το βρήκα ευφυές και με πολύ χιούμορ. Ισάξια μιας υπερδύναμης
Γιώργος Κουμεντάκης, συνθέτης
Ήταν μια τελετή έναρξης επιτυχής, έχω πολύ θετικές εντυπώσεις. Επίσης ήταν μια τελετή που δεν ήταν συγκρίσιμη με τη δική μας- οι Κινέζοι έκαναν κάτι εντελώς δικό τουςήταν μια τελετή ισάξια μιας υπερδύναμης. Ήταν φωτεινή και χαρούμενη. Είχε χιούμορ χωρίς να κομπάζει.

Μου έκοψε την ανάσα
Πένυ Παναγιωτοπούλου, σκηνοθέτρια
Εξαιρετική τελετή. Πολύ συναισθηματική. Άψογη. Είναι αξιοθαύμαστο πως ο Ζανγκ Γιμού χειρίστηκε την κινέζικη πολυκοσμία, τα μιλούνια της χώρας του, με τόσο βαθιά και φιλοσοφημένη άποψη περί ομαδικότητας. Ένα θέαμα που μου έκοψε την ανάσα.

Άψογη, αλλά αναμενόμενη
Ελευθερία Ντεκώ, σχεδιάστρια φωτισμών
Ήταν πάρα πολύ εντυπωσιακή. Άψογη. Θαύμασα τον τρόπο που 2.008 άνθρωποι πειθαρχούσαν όπως οι μηχανές. Αλλά αυτό, προσωπικά, δεν είναι και το καλύτερό μου. Επιπλέον ήταν για μένα κάτι αναμενόμενο. Ήξερα ότι θα χρησιμοποιήσουν τη λαοθάλασσα που διαθέτουν με την απόλυτη πειθαρχία που ξέρουν να εφαρμόζουν.

Έλειπε το συναίσθημα
Γιώργος Τσεμπερόπουλος, σκηνοθέτης
Μεγαλειώδης τελετή, εξαιρετικός συγχρονισμός, αλλά δεν μετέδιδε κανενός είδους συναίσθημα και συγκίνηση. Με ένα παιδί κι ένα βαρκάκι είχε προκαλέσει παγκόσμια συγκίνηση ο Δημήτρης Παπαϊωάννου το 2004, κάτι που δεν κατάφεραν οι 2.008 τυμπανιστές. Μου άρεσε πολύ η τελετή έναρξης του Πεκίνου, αλλά δεν με συγκίνησε.

Εύκολο θέαμα
Δημήτρης Μυταράς, ζωγράφος
Η τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων είναι η βιτρίνα κάθε έθνους. Η τελετή του Πεκίνου ήταν πολύ εντυπωσιακή. Οι Κινέζοι έχουν φοβερή παράδοση πέντε χιλιάδων χρόνων σε τέτοια πράγματα. Η ανθρωπότητα θέλει ηχηρά και φανταχτερά πράγματα και ο Γιμού προσέφερε μια εντυπωσιακή επιθεώρηση, γεμάτη πυροτεχνήματα, ένα θέαμα κάπως εύκολο.

Ξεφτέλισε το Χόλιγουντ
Κ ώστας Κ ουτσομύτης, σκηνοθέτης
Ο Ζανγκ Γιμού με αυτήν την υπερπαραγωγή ξεφτέλισε τα εφέ των Αμερικανών στις χολιγουντιανές ταινίες. Εδώ είχαμε ένα εντυπωσιακό θέαμα, ζωντανά, μέσα σ΄ ένα στάδιο! Με άγγιξε κι ας μην ήμουν μέσα. Ο Γιμού έδωσε ξεκάθαρο μήνυμα, ότι το κέντρο της δημιουργίας είναι ο άνθρωπος.

Σε τρόμαζε ο όγκος
Γιώργος Πανουσόπουλος, σκηνοθέτης
Τόσες πολλές ωραίες γυναίκες μαζί δεν έχω ξαναδεί, αλλά χανόντουσαν στη μάζα. Όλη η έναρξη ήταν ένα απίστευτα επιβλητικό θέαμα που σε τρόμαζε ο όγκος του. Όσον αφορά τη σκηνοθεσία του Ζανγκ Γιμού, δείχνει τι μπορεί να κάνει κανείς με τόσο ταλέντο και χρήματα. Η δική μας τελετή ήταν ένα θέαμα με κλίμακα τον άνθρωπο, του Πεκίνου με πλανητική κλίμακα.


Με στρατιωτική σφραγίδα

Πόσα πυροτεχνήματα να δει το φιλοθεάμον παγκόσμιο κοινό και να θαυμάσει, πόσα λαμπάκια να κουνιούνται ρυθμικά σε ένα κολοσσιαίο στάδιο από χιλιάδες χέρια σε απόλυτο μηχανικό συντονισμό, πόσες καρτποσταλικές αναπαραστάσεις των πιο θεαματικών και παγκοσμίως γνωστών συμβόλων ενός πολιτισμού να μαγέψουν το παγκόσμιο βλέμμα στον ελάχιστο χρόνο μιας τελετής έναρξης Ολυμπιακών Αγώνων; Λες και το στοίχημα της ανθρωπότητας δεν είναι πλέον το αθλητικό «πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο δυνατά», αλλά το εμπορικό «πιο ακριβά, πιο εντυπωσιακά και πιο ψεύτικα».

Ακριβώς αυτό είδαμε στην τελετή του Πεκίνου, μια πανδαισία χρωμάτων, ακροβατικών νούμερων και ζογκλερικών εφέ που εξελίσσονταν την ίδια ώρα κατά την οποία βομβαρδιζόταν η Νότια Οσετία. Η πανάκριβη τελετή έναρξης, ένα τσίρκο του κινεζικού πολιτισμού με βασικά νούμερα την αναπαράσταση των πιο αναγνωρίσιμων από το δυτικό βλέμμα στιγμών του, δεν ήταν παρά μια ωδή των Κινέζων στις αξίες της εμπορικής Δύσης. Με τη σκηνοθετική σφραγίδα του πιο αγαπημένου Κινέζου καλλιτέχνη της Δύσης, του Ζανγκ Γιμού, εντυπωσιακά ενσταντανέ του κινεζικού πολιτισμού – χωρίς την ελάχιστη νύξη στη μαοϊκή παράδοση – αποδόθηκαν με χολιγουντιανό γκλάμουρ, μπολιασμένο με το πνεύμα της στρατιωτικής πειθαρχίας και της μαζικής, σκληρής εργασίας.

Αυτή η υπερπαραγωγή, αν και επιχείρησε να ισορροπήσει την πολεμική παράδοση με την ειρηνική, της γραφής, της κομφουκιανής φιλοσοφίας, του κουκλοθέατρου, το μόνο σίγουρο και ευανάγνωστο μήνυμά της ήταν εντέλει η υποταγή της ανθρώπινης προσωπικότητας στην τεχνολογία, είτε της κατασκευής ενός κολοσσιαίου τείχους είτε της σύγχρονης τεχνολογίας των κομπιούτερ. Αυτό το κινεζικό παραμύθι απέφυγε τους δράκους- ίσως για να μην τρομάξει τη Δύση που δεν τους έχει για καλό, όπως η κινεζική μυθολογίαείχε όμως πασιφανή τη στρατιωτική σφραγίδα στη σύγχρονη κουλτούρα της χώρας, καθώς στρατιωτικό άγημα παρέλαβε από τα χέρια 50 παιδιών που εκπροσωπούσαν τις επαρχίες της Κίνας, τη σημαία της χώρας, παρήλασε με το βήμα της χήνας και έκανε την έπαρση του εθνικού συμβόλου με στρατιωτικό χαιρετισμό. Μια πανηγυρτζήδικη αναπαράσταση του ίδιου πνεύματος που μαινόταν απειλητικό για την παγκόσμια ειρήνη στα σύνορα Γεωργίας και Ρωσίας.

Γι΄ αυτό και καταγγέλλουμε την εκμετάλλευση από τις ολυμπιακές τελετές της αθωότητας που αποπνέουν οι παιδικές παρουσίες. Χρησιμοποιούνται πανέμορφα μουτράκια, ταλαντούχα πιτσιρίκια για να προσφέρουν τη γλύκα τους στο κοντινό πλάνο σαν μήνυμα ελπίδας, που όμως την έχει ήδη αφαιρέσει ο πολιτισμός που τους κληρονομούμε. Είναι η στιγμή τής πιο πικρής ψευδαίσθησης αυτού του είδους των τελετών.