Τα βιβλία κουβεντιάζουν μεταξύ τους

Σε ορισμένα κεφάλαια, όπου βρίσκουμε τον ούτως ειπείν ήρωα στα ράφια κάποιας βιβλιοθήκης, ο συγγραφέας επινοεί το εξής τέχνασμα ήπιας διακειμενικότητας: βάζει τα βιβλία να κουβεντιάζουν μεταξύ τους. Επιδεικνύοντας τόσο τις φιλολογικές του γνώσεις όσο και χιουμοριστική-σαρκαστική διάθεση, μας παρουσιάζει μια παρέα από γειτνιάζοντα «Μ» να συζητάνε. Ή μάλλον να προσπαθούν να συζητήσουν: διότι ο Μαλρώ, χειμαρρώδης, δεν βάζει τη γλώσσα μέσα και δεν αφήνει τους υπόλοιπους να σταυρώσουν λέξη. «Ο Μαλρώ πέθανε στην Ισπανία το 1936» θα σχολιάσει πικρόχολα ο Μαρξ. Ο δε Μωριάκ, καταπονημένος, θα ψελλίσει: «Και να σκεφτείς πως έχει γράψει τις Φωνές της σιωπής…». Πρόκειται για κορυφαία στιγμή του βιβλίου. Αντιθέτως, όταν πάει να το στρίψει στο σοβαρό, όπως λ.χ. προς το τέλος, όπου κάπως άγαρμπα εισάγει την Αφρική και τα δεινά της, το κείμενο αδυνατίζει και κλίνει προς το τετριμμένο. Ανάλογα ισχύουν και για τους προβληματισμούς του συγγραφέα για τον ισλαμικό φονταμενταλισμό: ορθοί μεν, μπανάλ δε.











