Επιφυλλίδα

Μadonna mia

Tην περασμένη Παρασκευή, γύρω στη μία το μεσημέρι, με τον ήλιο να λειώνει την άσφαλτο, το δεξί (όπως την κατεβαίνουμε) πεζοδρόμιο της Πανεπιστημίου και πιο συγκεκριμένα το τμήμα του όπως ορίζεται από τη Χαριλάου Τρικούπη και την Ιπποκράτους το είχε καταλάβει μια πυκνή ουρά ανθρώπων. Για να ακριβολογούμε, η ουρά δεν τέλειωνε στις αρχές της Ιπποκράτους, έστριβε και έφτανε ώς τα θέατρα «Γκλόρια» και «Διάνα». Ένας καλοπροαίρετος περαστικός θα φανταζόταν πως κάτι πολύτιμο προσφέρεται δωρεάν, ή έστω ο τυχερός οποιουδήποτε πράγματος προσφερόταν θα αναδεικνυόταν με κλήρωση. Aν πρόσεχες μάλιστα λίγο καλύτερα, θα παρατηρούσες πως σε όλο το μήκος της ουράς καμιά δεκαριά καλύπτανε ήδη τα κεφάλια τους με ομοιόμορφες ομπρέλες, πράγμα που σημαίνει πως είχε στηθεί πάραυτα και το αντίστοιχο «μαγαζί».

Στην ερώτηση τι ακριβώς συμβαίνει, μια νεαρή απάντησε πρόθυμα πως «άρχισε η προπώληση των εισιτηρίων για τη Μαντόνα», ενώ σε μια δεύτερη ερώτηση για το πόση ώρα χρειάζεται να περιμένει κανείς για ν΄ αγοράσει το εισιτήριο ή τα εισιτήρια, η απάντηση ενός νεαρού ακούστηκε κάθε άλλο παρά αγανακτισμένη, σχεδόν με καμάρι: «Γύρω στις πέντε ώρες». Για να προσθέσει πάραυτα ο ίδιος: «Εκτός κι αν φτάνοντας στον γκισέ, μας πληροφορήσουν πως έχει αλλάξει το σημείο πώλησης…». Μέγιστο σφάλμα να πιστεύουμε πως υπάρχουν πράγματα που εξ αντικειμένου κάνουν όλους τους ανθρώπους εξίσου δυστυχείς, όπως για παράδειγμα η «ουρά». Υπάρχουν φαίνεται περιπτώσεις που η ταλαιπωρία σε κάνει να αισθάνεσαι να ξεχωρίζεις από τη στιγμή που έχει οργανωθεί και σου προσφέρεται ως κάτι μοναδικό η απόλαυση, που για χάρη της υφίστασαι την ταλαιπωρία.

Συνδυασμένη στο μυαλό μας η ουρά με νοσοκομεία, με σεισμούς, με πολέμους, με συμφορές, φανταζόμαστε πως τίποτα δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί πιο απευκταίο από το να μεταβάλει κανείς την ουρά- και μάλιστα οικειοθελώς- σε ακόμα πολυπληθέστερη. Όμως όσο μισητό κι αν είναι αυτό καθεαυτό ένα γεγονός, αισθανόμαστε πως για χάρη μας μπορεί να υπάρξει ως ευεργεσία. Αν υπήρξαν άνθρωποι που έκαναν ουρά σ΄ έναν πόλεμο ώστε χάρη στη φιλάνθρωπη διάθεση αγνώστων τους να προμηθευτούν τρόφιμα ή κουβέρτες, η ουρά ήταν κάτι φοβερό, γιατί οι άνθρωποι αυτοί ήταν θύματα. Ενώ όταν την ουρά την επιλέγεις για κάτι που σε ευχαριστεί, σου επιτρέπεται να νιώθεις, το λιγότερο, ως ένα άτομο αυτεξούσιο, κυρίαρχο, με δυο λόγια ελεύθερο.

Δε θα γράψουμε στη συνέχεια αυτό που θα περίμενε κανείς, ότι οι δυστυχισμένοι σ΄ έναν πόλεμο που έκαναν ουρά ενδέχεται να αισθάνονταν περισσότερο ελεύθεροι απ΄ ό,τι το πλήθος μιας ουράς που σ΄ αυτήν ο καθένας δεν θα διανοούνταν να μειώσει το κομμάτι της προσωπικής του απόλαυσης για χάρη του άλλου. Ενώ στον πόλεμο, στον σεισμό, στη θεομηνία υπήρξαν άνθρωποι που συνειδητά επιδείνωσαν τη στέρησή τους ώστε να ανακουφιστεί, έστω και αμυδρότατα, ένας άλλος. Γεγονός αναμφισβήτητο πως όσο προθυμότεροι εκδηλωνόμαστε να ταλαιπωρηθούμε για την προσωπική μας απόλαυση τόσο πιο αδιανόητο και τρομερό μάς γίνεται έστω και απλά να στεναχωρηθούμε για έναν πολύ σοβαρό λόγο που αφορά όμως τους άλλους. Δεν αντιλαμβανόμαστε πως αυτή καθεαυτήν η έννοια της ουράς με το να αποκαλύπτει πόσο λίγο ελεύθερος αισθάνεσαι ώστε να διεκδικείς μια θέση σ΄ αυτήν, ένα τίποτα χωρίζει την ουρά που γίνεται για να παρακαλέσεις ή να ικετεύσεις από την ουρά που σχηματίζεις γιατί σε διευκολύνει προκειμένου ν΄ απολαύσεις.

Όταν δείχνεις πρόθυμος να ταπεινωθείς κάνοντας ουρά για την απόλαυσή σου, είναι θέμα χρόνου πότε εσύ ο ίδιος θα σχηματίσεις την ουρά προκειμένου να σε ελεήσουν. Μόνον ένας κόσμος που θα απαξίωνε και θα καταργούσε την έννοια της ουράς, έστω κι αν μείωνε το ενδεχόμενο μιας προβληματικής απόλαυσης, το σίγουρο είναι πως εξίσου δραστικά θα μείωνε τη διαχείρισή του από την παντεπόπτρια εξουσία. Ακόμα και η πιο αγαθοεργή εξουσία, όταν συνειδητοποιεί πως αντιλαμβάνεσαι ως ελευθερία σου το δικαίωμα στην ουρά μόνο και μόνο για ν΄ απολαύσεις, θα είναι η μόνη ελευθερία που άπλετα θα σου χορηγεί. Ενώ σύμφωνα με τις περιστάσεις και τις συγκυρίες, η εξουσία αυτή θα μεταβάλλει και θα τροποποιεί τους λόγους που γι΄ αυτούς θα σου επιτρέπει να τη σχηματίζεις. Την ουρά εννοείται.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».