Περιοδικά

Οι αθέατες ομορφιές της Κρήτης

Πρόσφατα, η φίλη μου Αγγελική Αρβανίτη έμεινε αρκετές ημέρες στην Κρήτη συμμετέχοντας στα γυρίσματα της νέας ταινίας του Κώστα Γαβρά. Μας περιέγραψε με μελανά χρώματα το τοπίο ενός μεγάλου μέρους της βόρειας πλευράς. Τεράστια ξενοδοχειακά συγκροτήματα που φτάνουν ώς το κύμα, πισίνες λίγα μέτρα από τη θάλασσα, πελάτες να περιφέρονται με το περίφημο «μπρασελέ» διά πάσα χρήσιν… Οι μόνοι που θα διαφωνήσουν με αυτές τις κρίσεις είναι προφανώς οι ίδιοι τουρίστες- τρόφιμοι των γιγαντιαίων μονάδων.

Οι ομορφιές όμως και η ψυχή της Κρήτης είναι αλλού. Εκεί που μας ταξιδεύει για μια ακόμη φορά το «Κρητικό Πανόραμα», και ας πάρουμε γρήγορα μια γεύση: Προσπερνώντας τα Μάλια «που έχουν καταστραφεί από την αλόγιστη τουριστική αξιοποίηση», ο Φάνης Έλληνας μάς γνωρίζει- λίγο πιο πέρα- τον Βάλτο του Αγίου Πνεύματος, «ένα μοναδικό και ανέγγιχτο κομμάτι της κρητικής φύσης». Ο Γιώργης Γρ. Σταματάκης μάς ξεναγεί στο χωριό Άγιος Θωμά στο κέντρο της Κρήτης, όπου μεταξύ άλλων πολλών υπάρχει ο μονολιθικός ναός του Αγίου Ιωάσαφ, περίπτωση μοναδική στην ελληνορθόδοξη ναοδομία. Μαθαίνουμε ακόμα από τον Γεώργιο Μαμάκη πώς δουλεύουν σήμερα οι χαλκουργοί της Νεάπολης, ενώ ο ακάματος Νίκος Ψιλάκης καταδεικνύει με ντοκουμέντα τη μεταφορά δύο σαρκοφάγων από την Ιεράπετρα στο- πού αλλού;- Βρετανικό Μουσείο… Πολλά θέματα ακόμη, ο χώρος λίγος. Να σημειώσω μόνο την κατατοπιστική μελέτη του Θ.Ι. Ρηγινιώτη για τη λαϊκή κρητική μουσική από τα ύστερα βυζαντινά χρόνια μέχρι σήμερα.

ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΙ. Ένα τεύχος γεμάτο μουσική, τραγούδια, τραγουδιστές και τραγουδοποιούς από το θαυμάσιο «ΠΕΡΙωΔΙΚΟ της πόλης», της Καβάλας δηλαδή. Στο πρώτο μέρος είκοσι συνεντεύξεις, με τη μορφή μονολόγων, από Έλληνες και ξένους τραγουδιστές και συνθέτες (μεταξύ άλλων: Εric Βurdon, Cesaria Εvora, Ιan Garbarek, Ρος Νταίηλι, Βασίλης Δημητρίου, Χρήστος Λεοντής, Νότης Μαυρουδής, Μανώλης Μητσιάς, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Τάνια Τσανακλίδου, Νίκος Ζούδιαρης). Ακολουθεί η κριτική παρουσίαση δέκα δίσκων Ελλήνων και ξένων δημιουργών, η περιγραφή πέντε συναυλιών περασμένων ετών, που προφανώς αποτέλεσαν μουσικό γεγονός κατά τους γράφοντες. Η επόμενη ενότητα αυτής της ειδικής έκδοσης περιλαμβάνει μικρά εργοβιογραφικά σημειώματα συνθετών, στιχουργών, ερμηνευτών, ηθοποιών, μουσικών και σχημάτων, με τόπο καταγωγής, γέννησης ή διαμονής την Καβάλα. Δουλειά ευσυνείδητων μυρμηγκιών! Στην τελευταία ενότητα παρουσιάζονται «44 τραγούδια για την Καβάλα». Τα περισσότερα έχουν γράψει ο Αργύρης Μπακιρτζής, ο Γρηγόρης Χρηστίδης και ο Θόδωρος Θεοδωρίδης. Το παλαιότερο («Καβαλιώτισσα», 1940) συνέθεσε και ερμήνευσε ο Μάρκος Βαμβακάρης- φημολογείται- για τα μάτια μιας όμορφης της πόλης.

«ΕΞΙΣ ΠΙΘΗΚΙΚΗ»! Ένα στ΄ αλήθεια «φευγάτο» περιοδικό, παλιομοδίτικο, με σύνθημα «κάτω η ρουτίνα», ο «Φαρφουλάς», κυκλοφόρησε μετά «από τριετή αγρανάπαυση», μαζί με την ένθετη εφημεριδούλα του την «Ηχώ της Αεραλάνδης» που είναι γεμάτη από «παρανοϊκές» μικρές αγγελίες. Στο κυρίως τεύχος του «Φαρφουλά» διαβάζουμε μια συνομιλία του Αργύρη Μπακιρτζή, που λέγαμε πιο πάνω, με τον εκατοντάχρονο «λαϊκό στιχοπλόκο» Σταύρο Καραμανιώλα που γράφει στίχους από 16 χρόνων. Το κυρίως πιάτο του περιοδικού περιέχει μια συνήθεια που «δεν θεραπεύεται αλλά και δεν σκοτώνει»: τον αυνανισμό. Και όμως, άλλα λένε κείμενα των αρχών του 20ού αιώνα, όπου βασίζεται το θέμα. Η γκάμα των χαρακτηρισμών της «πιθηκικής έξεως»: Πράξις διαβολική, πάθησις τρομερά, ελάττωμα ασυγχώρητον, καταραμένο πάθος, έξις πιθήκου βρωμερά (…) αριθμεί θύματα καταστραφέντα τελείως ως εν πολέμω δι΄ οβίδων και δυναμίτιδος…».

Γελάμε εμείς τώρα, αλλά η πίεση από γονείς, δασκάλους, εκκλησία και κάποιους γιατρούς (!) ήταν αφόρητη και επώδυνη για τους νέους και νέες της εποχής. Μόνο διεστραμμένα μυαλά θα μπορούσαν να κατασκευάσουν κάτι φριχτούς «αντιαυνανιστικούς κορσέδες» και να προτείνουν όπως κάποιος Α.Β. Πανάς σε παραληρηματικό κείμενο: «… Θα τους εξευτελίζωμεν όσον δυνάμεθα, και θα τους διαπομπεύωμεν, όπου και αν σταθώμεν, αφού θέλουσι να γίνωσι πλέον τα περιτρίμματα της κοινωνίας και το βρωμερότερον σκεύος της οικογενείας. Ιδού πώς τούτο θα επιτύχωμεν, και διά τίνος επίσης μέσου τελείως τα γεννητικά όργανα θα απομονώσωμεν από των χειρών και από πάσης αυτών προστριβής, θέτοντες πλάκα χαλυβδίνην επ΄ αυτών (…). Τούτον δε ένεκεν, εάν λαμβάνωσιν οι ηλίθιοι και πιθηκίζοντες ανάγκην να ουρήσωσι, να επικαλεσθώσι την συνδρομήν των οικείων, καθόσον μόνον αυτοί γιγνώσκουσι το μυστικόν της κλειδαριάς, δι΄ ης θα τους ήνοιγον…».

Ακολουθούν κι άλλα φριχτότερα βασανιστήρια, κι άλλες χειρότερες γεροντικές μα….ες.

ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ

Κρητικό Πανόραμα: Πανεπιστημίου 46, Αθήνα 106 78, τηλ.: 21 0-3300.090

ΠΕΡΙωΔΙΚΟ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ: Βενιζέλου 79, Καβάλα 654 03, τηλ.: 251 02201 20

Φαρφουλάς: Ζωοδόχου Πηγής 70, Αθήνα 106 81, τηλ.:
21 0-6458.81
4