Έρωτας χωρίς… αθωότητα!

Βιώνουμε το τέλος της αθωότητας; Περάσαμε ανεπιστρεπτί από το εμείς στο εγώ και μείναμε μόνοι; Και ο έρωτας; Πού πήγε η εποχή που κυριαρχούσε στη σκηνή; Ο διάλογος της λογοτεχνίας με τον κινηματογράφο δίνει ποικίλες απαντήσεις.
Διαλέξτε την αφετηρία σας, το βιβλίο ή την ταινία σε DVD και προχωρήστε σε γόνιμες συγκρίσεις
Υπάρχουν αθώα πάθη; Και πώς να ευδοκιμήσουν στην υψηλή κοινωνία της Νέας Υόρκης του 1870, όπου κυριαρχούν τα προσχήματα, ο συντηρητισμός, η υποκρισία των ηθών και ο επίπλαστος κόσμος του καθωσπρεπισμού πίσω από την καλαίσθητη αστική βιτρίνα, τα πολυτελή δείπνα, τα ακριβά ρούχα και γούστα; Κι όταν ευτυχούν- μυθιστορηματικά-, όπως με τη συγγραφική πένα της Ίντιθ Γουόρτον (Λιβάνης), είναι για να πυροδοτήσουν την περιπέτεια και την αφηγηματική σύγκρουση, να συνδαυλίσουν τις ακατάβλητες επιθυμίες αλλά και τη συναισθηματική οδύνη των ηρώων, τον δίχως επιστροφή εγκλωβισμό τους «σε έναν κόσμο ιερογλυφικών». Στο βιβλίο ή στο πανί, σε μια επίδειξη σκηνοθετικής δεξιοτεχνίας από τον Μάρτιν Σκορσέζε, με τους Ντάνιελ Ντέι – Λούις, Γουινόνα Ράιντερ και Μισέλ Φάιφερ να μεγαλουργούν στους πρωταγωνιστικούς ρόλους του ερωτικού τριγώνου, τα Χρόνια της Αθωότητας αποδεικνύονται ένα μικρό αριστούργημα ύφους και αφήγησης.

Το αιρετικό μυθιστόρημα του Πασκάλ Μπρυκνέρ Τα μαύρα φεγγάρια του έρωτα (Αστάρτη) ανάγει τον έρωτα σε ειδωλολατρία, αναζητώντας στην άνευ όρων κλιμάκωση της σεξουαλικής συνεύρεσης την προληπτική γιατρειά για τα αδιέξοδα της ιδιωτικής ζωής, για το κενό και τη μονοτονία που καιροφυλακτεί, και μετατρέπει το χθεσινό παθιασμένο ζευγάρι των εραστών σε φαρμακερούς εχθρούς. Στο πάθος που εκπίπτει και στον δεσμό του ζευγαριού που θρυμματίζεται, ο ευφυής Ρομάν Πολάνσκι – που μετέφερε στον κινηματογράφο το μυθιστόρημα του Μπρυκνέρ- δεν θα αντιτάξει μονάχα σκηνές ερωτικού αισθησιασμού και σεξουαλικού πειραματισμού με τους Εμανουέλ Σενιέ, Χιου Γκραντ και Κρίστιν Σκοτ Τόμας, αλλά και γερές δόσεις αυτοσαρκασμού, μαύρου χιούμορ, μαζί με ένα απρόβλεπτο τέλος. Φαίνεται όμως ότι ο έρωτας τρώει τα παιδιά τουακόμη κι όταν δραπετεύουν (από τη Νέα Υόρκη) στη μακρινή Αφρική, «σ΄ αυτό το μακρινό κι αποκομμένο τμήμα του κόσμου». Επιχειρώ- ντας να σώσουν τον γάμο τους, αποσυνδέοντάς τον από την κακοδαιμονία του δυτικού πολιτισμού, ο Πορτ και η Κιτ Μόρσμπι, μαζί με τον φίλο τους Τάνερ, θα αναζητήσουν στη Σαχάρα τη λύτρωση και την αυτογνωσία, στο συναρπαστικό Τσάι στη Σαχάρα (Απόπειρα), το μυθιστόρημα που έκανε παγκοσμίως γνωστό τον Πωλ Μπόουλς. Αλλά τόσο στο μυθιστόρημα όσο και στην καθηλωτική μεταφορά του στον κινηματογράφο από τον Μπερνάρντο Μπερτολούτσι (Τζον Μάλκοβιτς, Ντέμπρα Γουίνγκερ) η έρημος με τα παραμορφωτικά της είδωλα θα εκτρέψει οριστικά τους ήρωες από την αθωότητα στην κοίτη της γνώσης και της (ήδη συντελεσμένης) καταστροφής.

Μήπως ο απόλυτος, ακατάλυτος έρωτας, είναι εκείνος που «παντρεύεται» τον θάνατο, για να αποδειχθεί τελικά πιο ισχυρός και από εκείνον; Εξαρτάται από το πού αντλεί κανείς τη μυθοπλασία του, και τι μεταμορφώσεις επιφέρει στον βασικό του μύθο. Κάπως έτσι και ο Φράνσις Φορντ Κόπολα αιφνιδίασε και κέρδισε- Όσκαρ, εισιτήρια και εντυπώσεις- όταν το 1992 σκηνοθέτησε τον Δράκουλα , βασισμένος στο πρωτότυπο μυθιστόρημα (1897) του Ιρλανδού συγγραφέα Μπραμ Στόουκερ (Νέα Σύνορα, Λιβάνη). Κρατώντας τον επιστολικό χαρακτήρα του βιβλίου και αποφεύγοντας όλες τις μακάβριες κακοτοπιές και τα κλισέ των πολυάριθμων ταινιών εμπνευσμένων από τον θρύλο του Δράκουλα, ο Κόπολα ανέδειξε τον έρωτα σε βασικό θέμα της κινηματογραφικής ιστορίας με τον βαμπιρικό κόμη, πολεμιστή εναντίον των Τούρκων (Γκάρι Όλντμαν) να διψά, όχι για αίμα, αλλά για να ενωθεί με την αιώνια αγαπημένη του (Γουινόνα Ράιντερ), την οποία ξαναβρίσκει 400 χρόνια μετά τον θάνατό της, στη μνηστή ενός συμβολαιογράφου (Κιάνου Ριβς) που έρχεται στον σκοτεινό και δαιδαλώδη πύργο του για μια αγοραπωλησία. Έρως ανίκα τε μάχαν, παράνομος (για μια ακόμη φορά) και καταδικασμένος, αλλά σε μια ευρηματική παραλλαγή, που υποστηρίζουν, εκτός από τη σκηνοθετική καινοτομία, εξαίσια μουσική, κοστούμια και φωτογραφία.

Με την οξυδερκή και αναλυτική ματιά του, ο βραβευμένος με Όσκαρ και πρόσφατα χαμένος Σίντνεϊ Πόλακ σκηνοθετεί το μυθιστόρημα της Κάρεν Μπλίξεν (Κάκτος) Πέρα από την Αφρική, με τον Ρέντφορντ και τη Μέριλ Στριπ, σε μια συνεκτική κινηματογραφική αφήγηση, που αναδεικνύει την περιπέτεια- ερωτική και μη- πέρα από τις αυτοβιογραφικές πτυχές του βιβλίου, και φωτίζει, δίχως ανούσιο εξωτισμό, την ψυχή και τον αφρικανικό τόπο, που αποδεικνύεται φιλόξενος μόνον για όσους έχουν μάτια να δουν πέρα από τον ορίζοντά του. Άλλωστε και η τολμηρή και μυστηριώδης Μπλίξεν, μια αστή της Δανίας, που παντρεύτηκε τον βαρόνο, δεύτερο ξάδελφό της, με τον οποίο ταξίδεψε κι εγκαταστάθηκε στη μετέπειτα Κένυα σε μια φυτεία καφέ, αποδείχθηκε μια γυναίκα πέρααπό την εποχή και τις συμβάσεις της. Ο έρωτάς της για τον φιλότεχνο, ριψοκίνδυνο πιλότο και κυνηγό σαφάρι Ντένις Φινς Χάτον, το αρσενικό της ιδεώδες , αφού διαγράψει τον αφρικανικό κύκλο της πραγματικότητας, θα μετουσιωθεί στην αφηγηματική μαγιά ενός χαμένου παραδείσου , που υποφώσκει άλλοτε εντονότερα κι άλλοτε πιο αχνά στα έργα που η Μπλίξεν θα αρχίσει να γράφει εγκαταλείποντας οριστικά την Αφρική.

Ένα κορίτσι δεκαπέντε χρόνων στέκεται στην κουπαστή του ποταμόπλοιου που διασχίζει τον Μεκόνγκ. Πρόσωπο αδέξια βαμμένο, στήθη παιδικά, αγκώνες ακουμπισμένοι στην κουπαστή. Φορά ανδρικό καπέλο με μεγάλο μπορ, λαμέ χρυσαφένια παπούτσια και λέγεται Μαργκερίτ Ντοναντιέ. Αργότερα, θα αλλάξει το επώνυμό της σε Ντιράς και την ερωτική περιπέτειά της με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της πλούσιο Κινέζο που γνωρίζει σ΄ εκείνο το πλοίο, στον θεματικό πυρήνα του Εραστή, ενδεχομένως όχι του καλύτερου μυθιστορήματός της (Εξάντας)

αλλά εκείνου που έφερε στη Μαργκερίτ Ντιράς χρήμα, δόξα και αναγνώριση. Μια αφήγηση για τα παιδικά χρόνια στην τότε γαλλική Ινδοκίνα, τους αδελφούς, τον εκλεπτυσμένο εραστή, τη φτώχεια, τον ρατσισμό και τα δεινά της αποικιοκρατίας. Για την αθωότητα της εφηβείας που γλιστρά και χάνεται μακριά από τα αγκαλιασμένα μέλη των εραστών, αφήνοντας γυμνό τον πόθο στη σκληρότητα, τη σύγκρουση, την ιδιοτέλεια, την παραλυσία. Σκληρότητα και συναισθηματική γύμνια που ανέδειξε η νοτισμένη με αισθησιακά πλάνα απερίφραστων σεξουαλικών περιπτύξεων κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου από τον Ζαν Ζακ Ανό σκανδαλίζοντας το κοινό, αλλά προσπερνώντας το άλλο σκάνδαλο, για το οποίο έλεγε η Ντιράς: «Σκανδαλώδης είναι η λογοτεχνία, γιατί είναι κάτι σπάνιο και τρελαίνει τους ανθρώπους»!