«Θύμα συσσώρευσης βλακείας»

ΦΑΝΤΑΣΤΕΙΤΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΑΝΕΛΕΗΤΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΡΘΟΤΗΤΑΣ. ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΟΠΟΥ ΤΟ ΤΣΙΓΑΡΟ ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΠΑΝΤΟΥ, ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ ΑΦΕΝΤΙΚΑ ΚΑΙ Η ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΙΑ. ΕΝΑΣ ΛΕΥΚΟΣ ΣΑΡΑΝΤΑΡΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΕΠΙΖΗΣΕΙ. Ο ΝΤΥΤΕΡΤΡ ΓΡΑΦΕΙ ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ «ΤΗΝ ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΒΛΑΚΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥ ΚΟΣΜΟΥ»
Ακούγεται οξύμωρο, όμως υπάρχει μία ιδιαίτερα ευαίσθητη ομάδα πληθυσμού: οι σαραντάρηδες άντρες. Σε πλήρη ακμή, η μηχανή δουλεύει στο φουλ, αλλά το έδαφος τρίζει κάτω απ΄ τα πόδια τους. Μεγάλωσαν σε μια εποχή όπου τα παιδιά έπρεπε να υπακούν και να περιμένουν υπομονετικά να μεγαλώσουν, για να κάνουν το δικό τους. Τα πράγματα απροειδοποίητα άλλαξαν. Οι τωρινοί ανήλικοι νέμονται προνόμια που οι παλαιότεροι ανήλικοι δεν είχαν καν ονειρευτεί. «Παντού όντα πιο νέα από αυτόν περιμένουν να πάρουν τη θέση του. Τα ίδια τα παιδιά του τον βρίσκουν εντελώς ξεπερασμένο. Όσο για τη γραμματέα του, παραμονεύει το πρώτο στραβό χαμόγελο, για να τον κατηγορήσει για ΄΄σεξουαλική παρενόχληση΄΄ και να τον κάνει να πληρώσει…». Ο Μπενουά Ντυτέρτρ γεννήθηκε το 1960, συνεπώς ανήκει σ΄ αυτήν την παλινωδούσα κατηγορία ανδρών. Σπούδασε μουσικολογία. Γράφει από τα δεκαπέντε του, έχει δημοσιεύσει μυθιστορήματα και διηγήματα. Συνεργάζεται ως μουσικοκριτικός σε μουσικά περιοδικά και έχει δική του μουσική εκπομπή στο γαλλικό ραδιόφωνο. Έχει τιμηθεί με το βραβείο Μedicis το 2001. Ο Ντυτέρτρ ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για αυτό που αποκαλεί ειρωνικά «συνωμοσίες του κεφαλαίου» και «πραγματικότητα της εξουσίας». Το βιβλίο του Το κοριτσάκι και το τσιγάρο εκδόθηκε στη Γαλλία το 2005. Σε προηγούμενα βιβλία του, ο Ντυτέρτρ διεκτραγωδούσε τον νέο μηχανικό κόσμο της παντοκρατορίας των υπολογιστών, των κινητών, του πλαστικού χρήματος ( Υπηρεσία εξυπηρέτησης πελατών, Εστία, 2005), καθώς και την ισοπεδωτική ισότητα αλλά και την ιλουστρασιόν επιφάνεια των μέσων μαζικής ενημέρωσης ( Η ανυπότακτη, Εστία, 2006). Τα δύο αυτά βιβλία εκκινούσαν από ευφάνταστες ιδέες. Στην πρώτη περίπτωση, η ιδέα ξεφούσκωνε γρήγορα και ατυχούσε με την ανάπτυξη μιας επίπεδης πλοκής και μιας ακόμα πιο επίπεδης γλώσσας. Στη δεύτερη περίπτωση, η πικράντερη ειρωνεία του αφηγητή άφηνε περιθώρια σε έναν υπόγειο, πανταχού παρόντα διδακτισμό.

Το εγγύς μέλλον
Το κοριτσάκι και το τσιγάρο είναι αφήγημα με χαρακτηριστικά νουβέλας, παρά ταύτα επιγράφεται μυθιστόρημα. Θέμα του: το εγγύς μέλλον. Ένας σαραντάρης αφηγητής προσπαθεί να επιζήσει στον θαυμαστό καινούργιο κόσμο. Περπατάει στη λεωφόρο Προέδρου Μπους, χρησιμοποιεί νόμισμα που ονομάζεται ευρωλάριο.

Η αφήγηση αρχίζει με ένα νομικό παράδοξο. Ένας θανατοποινίτης, ο Ντεζιρέ Τζόνσον, ψηλός, νεαρός, μαύρος, ζητεί ν΄ ανάψει το τελευταίο του τσιγάρο πριν από την εκτέλεσή του. Ο Τζόνσον καταδικάστηκε επειδή τον κατηγόρησαν ότι σκότωσε έναν 43χρονο ρατσιστή αστυνομικό. Ο μελλοθάνατος θέλει ως τελευταία χάρη να καπνίσει, όπως αναφέρει και η οικεία διάταξη. Η επιθυμία του έρχεται σ΄ αντίθεση με μια άλλη διάταξη, η οποία απαγορεύει αυστηρά το κάπνισμα στους χώρους της φυλακής. Η νομική αντίφαση φέρνει σε αδιέξοδο τον Βιετναμέζο υπεύθυνο του ιδρύματος. Η εκτέλεση αναβάλλεται.

Στο μεταξύ, στην ίδια «Διοικητική Πολιτεία» ζει ένας δημοτικός υπάλληλος, τεχνικός σύμβουλος στη γενική διεύθυνση υπηρεσιών. Άνθρωπος υψηλών προσόντων και χαμηλών φιλοδοξιών, συζεί με μια ωραία Αιγύπτια αστή. Μόνη τους μέριμνα η καλοπέρασή τους. Το ζευγάρι δεν κάνει παιδιά, για να χαρεί τον έρωτα και τη ζωή. Όμως τα παιδιά είναι τα αληθινά αφεντικά αυτής της πόλης.

Όταν ο αφηγητής κατηγορείται παράλογα και άδικα για «έγκλημα κατά της παιδικής ηλικίας», κοινώς παιδοφιλία, το οικοδόμημα της ζωής του γκρεμίζεται.

Οι δύο ιστορίες, αυτή του Ντεζιρέ Τζόνσον κι εκείνη του αφηγητή, αναπτύσσονται παράλληλα, συμπλέκονται και αποτυπώνουν τον εφιάλτη της πολιτικής ορθότητας και την ιδρυτική βλακεία του σύγχρονου κόσμου. Οι οικολογικές διατάξεις δηλητηριάζουν την ατμόσφαιρα. Τα παιδιά γίνονται δυνάστες των γονιών τους- και όλων των υπολοίπων. Η δήθεν ανοιχτή κοινωνία προσφέρει ένα συνταγολόγιο ευτυχίας, από το οποίο δεν μπορεί να ξεφύγει κανείς. Η «ποιοτική τρομοκρατία» είναι τεχνογνωσία. Τα θύματά της μετέχουν σε ριάλιτι επιβίωσης. Το δικαίωμα στη ζωή απαγορεύει διά ροπάλου τις «επικίνδυνες απολαύσεις».

Βenoit Duteurtre

ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΑΚΙ ΚΑΙ ΤΟ ΤΣΙΓΑΡΟ

ΜΤΦ. ΛΙΝΑ ΣΙΠΗΤΑΝΟΥ, ΕΚΔ. ΕΣΤΙΑ 2008, ΣΕΛ. 170, ΤΙΜΗ: 12 ΕΥΡΩ

Ο Ντυτέρτρ γράφει με λιμαρισμένη ειρωνεία. Καταδεικνύει την υποκρισία και την εκκωφαντική βλακεία μιας κοινωνίας που παριστάνει την ακομπλεξάριστη και την εναλλακτική. Μιας κοινωνίας που ζει κουρδισμένη με τα ωράρια εργασίας, που αναπαράγει την εξουσιαστική δομή παντού, που δεν επιτρέπει αποκλίσεις, που τσαλαπατά την ελεύθερη επιλογή. Μιας κοινωνίας που κυβερνάται από τις εντυπώσεις και την τηλεόραση. Μία ζωή σώζεται και μία ζωή χάνεται. Όλα αποδεικνύονται παιχνίδι εντυπώσεων. Ο Ντυτέρτρ γράφει για μια δυστοπία, που βρίσκεται ανατριχιαστικά κοντά. Η σάτιρά του βγάζει νύχια. Βέβαια, η σύγκριση με τον Κάφκα ή τον Σουίφτ που επιχειρείται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, μου φαίνεται υπερβολική. Το κείμενο του Ντυτέρτρ μικροσκοπεί την καθημερινότητα και αναδεικνύει τα εφιαλτικά στοιχεία της, όμως δεν ξεχωρίζει για την τεχνική ή την τέχνη του. Η πεπαιδευμένη ειρωνεία, η σάτιρα που ξιφουλκεί, το χιούμορ που καθαρίζει την όραση των πραγμάτων προϋποθέτουν συμπαγές συγγραφικό σύμπαν και αφήνουν ανεξίτηλο συγγραφικό αποτύπωμα. Η τεχνική του Ντυτέρτρ δεν έχει ακονίσει, ακόμα, τις λάμες της. Και χωρίς ακονισμένη τεχνική, υστερεί η τέχνη.