Προμηθέας με Αρμάνι και κινέζικα τραγούδια

«Πού να βρω την ψυχή μου/ το τετράφυλλο δάκρυ». Αυτές τις δύο στροφές από το «Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη και του Μίκη Θεοδωράκη τραγούδησαν Κινέζοι ηθοποιοί στα ελληνικά. Και μάλιστα σε παράσταση αρχαίας ελληνικής τραγωδίας.

Το πώς συνδέεται ο Ελύτης, ο Θεοδωράκης με τον Αισχύλο και τους Κινέζους είναι από τις ωραίες αυθαιρεσίες του θεάτρου, που τόλμησε ο Θόδωρος Τερζόπουλος, ο οποίος σκηνοθέτησε τον «Προμηθέα Δεσμώτη» με αποφοίτους της Δραματικής Ακαδημίας στο Πεκίνο. Η παραγωγή του «Προμηθέα» συμπεριλαμβανόταν σ΄ ένα δεκαήμερο, αφιερωμένο στον Τερζόπουλο και ενταγμένο στο πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων της Ελλάδας στην Κίνα (Σεπτέμβριος 2007-Σεπτέμβριος 2008). Όπως και να ΄χει πάντως, το ανέβασμα του ασυμβίβαστου «Προμηθέα» στην Κίνα, από έναν αντισυμβατικό σκηνοθέτη ήταν ένα σχέδιο παρακινδυνευμένο. Μπορεί το θέατρο να μην κάνει επανάσταση, ποιος είπε όμως πως δεν προετοιμάζει αντιδράσεις;

«Ο στόχος δεν ήταν να υπονομεύσω την πολιτική της χώρας, αλλά να ανεβάσω τον “Προμηθέα»”, τραγωδία με καθαρό πολιτικό λόγο, με τη δική μου σκηνική “γλώσσα”, λέει ο Τερζόπουλος που έζησε στο Πεκίνο 45 ημέρες προετοιμάζοντας την παράσταση, με 40 αποφοίτους της κεντρικής Δραματικής Ακαδημίας της Κίνας.

Αλλά πώς παρουσιάζεις έναν αντάρτη- ανθρώπινο θεό, σε μια χώρα που καταστέλλει κάθε διαμαρτυρία- η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2008 στο Πεκίνο έδωσε αφορμή για την παγκόσμια αντίδραση κατά της επιβολής της Κίνας στο Θιβέτ. Κι από την άλλη, πόσο μπορεί να κατανοήσει ο Κινέζος θεατής, άσχετος με το αρχαίο ελληνικό δράμα, την τραγωδία του φιλάνθρωπου προμηθέα που έκλεψε τη φωτιά από τον Δία για να τη δώσει στους ανθρώπους, ξεσηκώνοντας την ιερή μήνιν του παντοδύναμου θεού του Ολύμπου;

«Ο μύθος είναι απόλυτα κατανοητός από όλους. Η δική μου “ανάγνωση” είχε έντονη πολιτική και λαϊκή χροιά. Δούλεψα την παράσταση μπρεχτικά, πάνω σε τρεις άξονες. Αντί για έναν Προμηθέα είχα δέκα. Ένα γκρουπ από ξυπόλητους, γυμνούς από τη μέση και πάνω, φυλακισμένους Προμηθείς, που κρατούσαν στα χέρια τους νούμερα πάνω σε κόκκινα χαρτιά, σαν τα βιβλιαράκια του Μάο. Ο δεύτερος άξονας ήταν οι θεοί. Ντυμένοι με λευκά κοστούμια Αρμάνι, δημιούργησαν έναν Χορό νεόπλουτων, εκπροσωπώντας τη νέα ισχυρή τάξη των τρισεκατομμυριούχων Κινέζων. Τέλος, οι Ωκεανίδες, με χακί μαοϊκά ρούχα, ο τρίτος άξονας, η διάμεση τάξη ανάμεσα στους καταπιεσμένους και τους καταπιεστές, που στη δύσκολη στιγμή εγκαταλείπει τον Προμηθέα», λέει ο Τερζόπουλος εξηγώντας το πλαίσιο πάνω στο οποίο έκανε τους συσχετισμούς και τις σύγχρονες αναφορές της τραγωδίας.

«Η παράσταση ξετυλίγει το κείμενο με σαρκασμό. Παράδειγμα: η είσοδος των λευκοντυμένων θεών- νεόπλουτων γίνεται ειρωνικά, τραγουδώντας ένα κινέζικο εμβατήριο: «Τι ωραία είναι η ζωή μας/ Είμαστε ευτυχισμένοι/ Ο ήλιος λάμπει/ Ο ουρανός είναι καθαρός/ Το μέλλον μας ανήκει». Απαντά ο άξονας των φυλακισμένων Προμηθέων, τραγουδώντας στα ελληνικά, «Άξιον Εστί»: «Πού να βρω την ψυχή μου/ το τετράφυλλο δάκρυ». Οι Ωκεανίδες με τη σειρά τους απαντούν με ένα τετράστιχο της Κίνας: «Γιατί το λουλούδι είναι κόκκινο;/ Μήπως από ντροπή;/ Μήπως από έρωτα;/ Μήπως από το αίμα της επανάστασης;». Η παράσταση δεν είχε μόνο για μένα και τους ηθοποιούς που τη δουλέψαμε ενδιαφέρον, αλλά βρήκε θερμή ανταπόκριση απο το κοινό, που στη συντριπτική πλειονότητά του ήταν νέοι».

ΙΝFΟ

Ο «Αίας» κατά Θόδωρο Τερζόπουλο θα παρουσιασθεί στην Μικρή Επίδαυρο, στις 4 και 5 Ιουλίου (τηλ. 210-
3272.000).