Επιφυλλίδα

Χαμηλόφωνοι Ρομπέν

Υπήρξε αληθινά συγκλονιστικό το ρεπορτάζ στα «ΝΕΑ» της 21ης Μαΐου με τον τίτλο «Οι Ρομπέν του Μετρό», που χαρακτήριζε με τον τρόπο αυτόν τους επιβάτες εκείνους που αντί να πετούν το εισιτήριό τους, αφού έχει τελειώσει η μεταφορά τους, το αφήνουν στο εκδοτήριο προκειμένου να το χρησιμοποιήσουν επόμενοι επιβάτες, καθώς ισχύει για μιάμιση ώρα ακόμα. Όπως εξαιρετικό είναι και το κείμενο που έχουν συντάξει χρήστες του Διαδικτύου που λέει: «Γίνε κι εσύ μέλος της ομάδας που αντί να πετάξει το εισιτήριο κατά την έξοδο από το μέσο μεταφοράς, το αφήνει πάνω στα ακυρωτικά μηχανήματα έτσι ώστε να το χρησιμοποιήσει και ο επόμενος. Μια κίνηση συνεργασίας των πολιτών της Αθήνας που αντιδρούν στις μαζικές αυξήσεις των τιμών βασικών αγαθών». Φανταζόμαστε πάντα ή εξακολουθούμε να πιστεύουμε ότι τη μεγάλη κοινωνική αλλαγή θα την έφερνε μια οργάνωση που θα δούλευε στα κρυφά, συνωμοτικά. Ίσως γιατί τόσο ο Σπάρτακος όσο και ο Χριστός δρομολογήσανε (υπέροχα, δεν υπάρχει αμφιβολία) τη σκέψη πως μόνο το προζύμι μιας ολιγάριθμης ομάδας θα μπορούσε να φουσκώσει το ψωμί μιας καθολικής επανάστασης.

Κανείς δεν θα μπορούσε να διανοηθεί πως μέσα στο φως της μέρας και σε σημεία τόσο ελεγχόμενα, ώστε να μην μπορεί να υπάρξει η ελαχιστότερη αντίδραση, θα άνθιζε μια βουβή οργάνωση που θα μπορούσε ως κύμα να σαρώσει φόβους, αναστολές, εμπόδια. Όσοι δεν το είχαμε σκεφτεί, ανατριχιάσαμε καθώς διαπιστώσαμε πως τις συκοφαντημένες και ξεπουλημένες πια, λόγω της πολιτικής, μεγάλες ιδέες περί ελευθερίας και δικαιοσύνης, θα έφτανε η καθημερινή ανάγκη των ανθρώπων να μεταμορφώσει σε προϋπόθεση μιας ευρύτατης αλληλεγγύης. Σε βαθμό μάλιστα που, αν και εκφρασμένη ώς έναν βαθμό «παράνομα», να λειτουργεί απολύτως φυσιολογικά και χωρίς κυρώσεις. Πράγμα που σημαίνει ότι και ακόμα μέσα στον ασφυκτικότερο κλοιό ελάχιστα να επιτρέψει κανείς στον εαυτό του να μην κινηθεί μ΄ έναν τρόπο συμβατικό και καθιερωμένο, αυτόματα ενώνεται με άλλους που έχουν προετοιμαστεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Μόνο που ο καθένας θέλει ν΄ αντιληφθεί στην ατμόσφαιρα να έχει ανάψει ή να πρόκειται ν΄ ανάψει ο σχετικός σπινθήρας. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην κουβαλάει μέσα του το ποίημα του Μιχάλη Κατσαρού «Αντισταθείτε», μόνο που τρομάζει στην ιδέα πως θα απομείνει μόνος του όταν αποφασίσει να το υλοποιήσει.

Για να πάρουμε όλοι μας θάρρος και να συνειδητοποιήσουμε πόσο έχει ωριμάσει η ιδέα μιας αλλαγής και, γιατί όχι μιας επανάστασης, σε υπνοβατικά ευημερούσες κοινωνίες, όπως η δική μας, δεν έχουμε παρά να προσέξουμε τα μέλη μιας συντροφιάς με δυο τρία τυπικά ζευγάρια και κάνα δυο «αποσυνάγωγους», δηλαδή καλλιτέχνες μη αναγνωρισμένους ή ομοφυλόφιλους, ή άτομα μηδαμινής κοινωνικής και οικονομικής καταξίωσης. Ενώ τα ζευγάρια που μιλάνε για πολυτελή ξενοδοχεία, πανάκριβα σχολεία, σπορ αμάξια, τα αισθάνεσαι περίπου σαν να απολογούνται, τους «παρίες» θα ΄λεγες πως τους νιώθεις να κάθονται πάνω σ΄ έναν θρόνο. Όταν ένα αίτημα φουντώνει, αν και δεν έχει ακόμα διατυπωθεί, μόνον όποιος είναι σε συστοιχία μαζί του δεν κινδυνεύει να φανεί γελοίος. Πλησιάζει η μέρα που κάθε αξιωματούχος θα πρέπει να κρύβεται, γιατί βλάπτει ως νοοτροπία και ως στάση ολόκληρη την ανθρωπότητα. Η πολιτική εξουσία αδειάζει μόνο όταν δημιουργείται μια πραγματική σύμπνοια ανάμεσα στους πολίτες, με απρόβλεπτες κορυφώσεις όπως αυτήν του Μετρό.

Εύκολα μπορεί να αντιληφθεί κανείς την αλλαγή που θα επερχόταν αν η σύμπνοια αυτή γινόταν ακόμα καθολικότερη και ο ένας μετά τον άλλον «κλείνανε» όλοι την τηλεόραση. Ή χρησιμοποιούσαμε όλοι μας τις λέξεις που ακούγονται, κατά κόρον, στην τηλεόραση με το πραγματικό τους νόημα και με τον φόβο πως αν το νόημα αυτό γίνει αντιληπτό, διατρέχουμε τον κίνδυνο να μας συλλάβουν. Έχουμε σκεφτεί ποτέ γιατί το παγωμένο, υψιπετές και αλαζονικό ύφος ενός τηλεπαρουσιαστή να μεγαλώνει το «κύρος» για όσα μας λέει, ενώ το αντίστοιχο ύφος ενός στρατιωτικού να μας παραπέμπει στην εποχή της χούντας; Μήπως θα ΄πρεπε οι λαοί, ακόμα και στις δημοκρατικότερες χώρες, να οργανώνονται σαν να είναι διαρκώς υπό ομηρεία και ότι είναι πιθανότερο η μια χούντα να διαδέχεται την άλλη (έστω κι αν στη μια περίπτωση πρόκειται για τον στρατό και στην άλλη για την τηλεόραση), παρά να ενεργούν σαν τίποτε να μην ήταν δυνατόν να τους σταθεί εμπόδιο;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»