«Δεν είχα ποτέ εύκολους τοκετούς»

«ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΔΕΝ ΥΦΙΣΤΑΤΑΙ Η ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΟΥ
ΗΤΤΗΜΕΝΟΥ. ΜΟΝΟ Η ΑΠΟΘΕΩΣΗ ΤΟΥ ΝΙΚΗΤΗ.
ΕΙΝΑΙ ΣΤΗΝ ΗΤΤΑ, ΟΜΩΣ, ΠΟΥ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ
ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΕΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ», ΓΡΑΦΕΙ Ο
ΛΕΟΝΑΡΝΤ ΚΟΕΝ
Ποίηση, μυθιστόρημα και τραγούδι. Είναι οι τρεις άξονες που ανάμεσά τους υφάνθηκε η γοητευτική πολυπλοκότητα εκείνου του πάντα καλοντυμένου Καναδοεβραίου κοσμοπολίτη, που εδώ και σαράντα χρόνια διαγράφει μια προσωπική τροχιά στο μουσικό μας σύμπαν. Γιατί ο Λέοναρντ Κοέν, ό,τι κι αν γράφει, είναι πάνω απ΄ όλα ένας μελωδός.

Ο Λέοναρντ Κοέν ψάχνει στη διαδοχή των λέξεων το canto. Η ποίησή του είναι δέσμια της μελωδίας και όχι το αντίθετο. Είναι μουσικός, ή μάλλον έγινε για να κάνει την ποίησή του να ταξιδέψει ταχύτερα. «Από τη φύση του ένα τραγούδι ταξιδεύει από καρδιά σε καρδιά», έλεγε κάποτε. Οι μελωδίες του, η χροιά της «άκαμπτης» φωνής του και οι χαμηλές συχνότητές της μας τον σύστησαν. Όταν εμείς τον ακούσαμε ήταν, ήδη, ποιητής και συγγραφέας. Είχε θέσει σε τροχιά «τα ζεύγη των αντιθέτων» που θα οικοδομούσαν το προσωπικό του σύμπαν: έρωτας και θρησκευτικό συναίσθημα, νικητής και ηττημένος, σκλάβος και αφέντης, αμαρτία και λύτρωση. Την αέναη σύγκρουσή τους καταγράφει ο Λέοναρντ Κοέν. Και κυρίως, τις ρωγμές που δημιουργούν αυτές οι συγκρούσεις. Ρωγμές δυσδιάκριτες που η κάθε σπιθαμή τους έχει μονάδα μέτρησης τον χρόνο. «Ξέρω ότι υπέροχα ποιήματα και τραγούδια γράφτηκαν μέσα σε ένα ταξί ή σε μια χαρτοπετσέτα σε ένα μπαρ. Ντρέπομαι που το λέω, αλλά εγώ χρειάζομαι μήνες, ενίοτε χρόνια. Δεν είχα ποτέ “εύκολους τοκετούς”. Αυτή όμως είναι η δουλειά μου. Να δημιουργήσω το opus της ζωής μου. Η δουλειά μας είναι η μοναδική επικράτεια που μπορούμε να κυβερνήσουμε, να φωτίσουμε. Έξω από αυτήν τα πράγματα παραμένουν ασαφή και μυστηριώδη».

Η απώλεια
Ο Λέοναρντ Κοέν γεννήθηκε το 1934 στο Μόντρεαλ από Εβραίους γονείς. Είναι μόλις εννέα χρόνων όταν πεθαίνει ο πατέρας του. Η απώλεια θα σφραγίσει για πάντα την προσωπικότητά του, θα γίνει ο πυλώνας της κοενικής μελαγχολίας. Το 1956 θα κυκλοφορήσει η πρώτη ποιητική συλλογή του με τον τίτλο Let Us Compare Μythologies. Είναι ακόμα φοιτητής. Θα ακολουθήσει το Τhe Spice Βox Οf Εarth το ΄61, που θα οδηγήσει το όνομά του εκτός καναδικών συνόρων πρώτη φορά. Ύστερα από σύντομη παραμονή στο Πανεπιστήμιο Columbia της Νέας Υόρκης θα αναχωρήσει με υποτροφία για την Ευρώπη. Θα εγκατασταθεί στην Ύδρα για επτά χρόνια μαζί με την Μάριαν Γένσεν και τον γιο της. Εκεί θα γράψει το ΄63 το Τhe Favorite Game. Είναι το πρώτο του μυθιστόρημα με ήρωα έναν νεαρό Εβραίο από το Μόντρεαλ με καλλιτεχνικές αναζητήσεις. Τρία χρόνια αργότερα θα γράψει το Βeautiful Losers, ένα μυθιστόρημα σκοτεινό που προοιωνίζεται τις μεταφυσικές αγωνίες του συγγραφέα, αυτές που λίγο αργότερα θα εγκατασταθούν στη μουσική του. «Για να γράψεις ένα βιβλίο χρειάζεσαι ένα μέρος να μένεις. Έχεις ανάγκη από μια γυναίκα, ένα παιδί να μπερδεύεται στα πόδια σου και ένα πιάτο φαΐ. Επειδή όλα αυτά εγώ τα είχα ήδη, αποφάσισα να γίνω τραγουδοποιός!».

Αναδίπλωση
Δεν θα ήταν η πρώτη φορά που ο Κοέν θα έπαιζε (με τη) μουσική. Εικοσάχρονος είχε δοκιμάσει τη φωνή του σε μια country μπάντα στο Μόντρεαλ. Το ΄67 προσγειώνεται στη Νέα Υόρκη. Η Τζούντι Κόλινς του ανοίγει τις πόρτες του Νewport Festival και ο παραγωγός Τζον Χάμοντ το στούντιο ηχογράφησης. Το «Songs Οf Leonard Cohen» κυκλοφορεί το ΄68.

Ουδόλως συνάδει με το επαναστατικό κλίμα της εποχής του. Την ώρα που ο Ντίλαν κάνει πολιτική, ο Κοέν αναδιπλώνε- ται στον εαυτό του. Ακτινογραφεί τους εφιάλτες του, τις μεταφυσικές αγωνίες του. Ανατρέχει στις μεγάλες αφηγήσεις. Οι βιβλικές προβολές του, και αργότερα οι συχνές «αυτοεξορίες» του σε ένα βουδιστικό μοναστήρι της Καλιφόρνιας, μάλλον πληθαίνουν τα ερωτήματά του παρά γίνονται δεξαμενή από όπου αντλούνται απαντήσεις τους.

Leonard Cohen

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΠΟΘΟΥ

ΜΤΦ. ΙΩΑΝΝΑ ΑΒΡΑΜΙΔΟΥ, ΕΚΔ. ΙΑΝΟΣ, 2008, ΣΕΛ.
467, ΤΙΜΗ: 22 ΕΥΡΩ