Αριστερά δημοσίων υπαλλήλων;

Η Δεξιά κατόρθωσε να προσαρμοστεί καλύτερα και σε αυτές τις αποκλίνουσες καταστάσεις. Είναι περισσότερο φιλελεύθερη (οικονομικά) ώστε να πλεονεκτεί στα παγκοσμιοποιούμενα στρώματα. Είναι πολιτισμικά συντηρητική ώστε να εκφράζει την εθνική σκλήρυνση των αδύναμων στρωμάτων. Με το πρώτο πρόσωπο, παρουσιάζεται ως καλύτερη διαχειρίστρια του υπερεθνικού θεσμικού πλέγματος και του νέου μείγματος ιδιωτικού- δημόσιου από το οποίο εξαρτάται η οικονομική αποτελεσματικότητα. Με το δεύτερο πρόσωπο αξιοποιεί καλύτερα τον όλο και πιο περιορισμένο χώρο που καταλαμβάνει η εθνική κομματική πολιτική ως εθνική παρηγορία και διαχείριση μιας περιορισμένης πλέον «ατζέντας» δημοσίων υποθέσεων.

Αντιθέτως, η Αριστερά χάνει κατά κανόνα και από τις δύο μεριές, γιατί μοιάζει να κάθεται στο κενό. Είναι αρκετά κρατικίστρια ώστε να διαχειρίζεται αποτελεσματικά την οικονομία, είναι αρκετά ανεκτική ώστε να εκφράσει τον κοινωνικό συντηρητισμό. Η κοινωνική- εκλογική της βάση συγκεντρώνεται κατ΄ εξοχήν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα και τη δημοσιοϋπαλληλία, όπως φαίνεται σε όλες σχεδόν τις εκλογικές αναμετρήσεις, γεγονός που κάνει ακόμα δυσκολότερη την αναγέννησή της. Μοιάζει έτσι παγιδευμένη σε ένα αδιέξοδο. Οι μεν της υποδεικνύουν να γίνει πιο φιλελεύθερη, αλλά έτσι έρχεται σε σύγκρουση με την κρατικιστική της βάση. Οι δε της λένε να γίνει πιο συντηρητική και εθνικιστική, αλλά έτσι έρχεται σε αντίθεση με το διεθνιστικό και οικουμενικό ιστορικό της πρόσωπο.

Το αίνιγμα λύνεται μόνο στην προοπτική της δημοκρατικής διακυβέρνησης της παγκοσμιοποίησης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, γιατί θα της επέτρεπε να συνενώσει την οικονομική- κοινωνική και πολιτισμική όψη της πολιτικής της σε ένα νέο και πιο ευνοϊκό θεσμικό πλαίσιο. Αλλά αυτό το στοίχημα η ευρωπαϊκή Αριστερά το έχασε, όταν στη δεκαετία του ΄90 που κυριαρχούσε στάθηκε ανίκανη να επιταχύνει την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Ο Γιάννης Βούλγαρης διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.