Πετάνε 70,2 εκατ. ευρώ στα σκουπίδια

Το υπουργείο Πολιτισμού δαπάνησε 70,2 ευρώ για μια εικαστική συλλογή και ένα κτίριο που θα στέγαζε Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στη Θεσσαλονίκη και τα αφήνει αναξιοποίητα
Ενάμιση χρόνο μετά την αγορά από το υπουργείο Πολιτισμού του κτιρίου της ΥΦΑΝΕΤ στην Κάτω Τούμπα Θεσσαλονίκης αντί 10,2 εκατ. ευρώ και οκτώ χρόνια μετά την αγορά από το ΥΠΠΟ της περίφημης Συλλογής Κωστάκη αντί 60 εκατ. ευρώ («το μεγαλύτερο ποσό που δόθηκε ποτέ από ιδρύσεως ελληνικού κράτους για την αγορά έργων τέχνης»), παραμένουν και τα δύο αναξιοποίητα. Η ΥΦΑΝΕΤ αποτελεί εστία μόλυνσης καταρρέοντας υπό το βάρος της εγκατάλειψης. Οι μόνοι που φαίνεται να το… φροντίζουν είναι, ίσως, οι λίγες δεκάδες νεαροί καταληψίες του, που κατοικούν χρόνια τώρα σε μια πτέρυγα του κτιρίου.

Ο νέος ιδιοκτήτης του χώρου, το ΥΠΠΟ (κλυδωνιζόμενο από μια αλλαγή υπουργού και την παραίτηση του γενικού γραμματέα), φαίνεται ότι παραπέμπει σιωπηλά το θέμα στις νέες «ελληνικές καλένδες» του Δ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, το οποίο δεν άνοιξε ακόμη, ενώ κύκλοι του υπουργείου φερόταν ότι προβληματίζονται για «τον τρόπο έξωσης των καταληψιών από τον χώρο» και για τη «συνεργασία ή μη του συναρμόδιου- στην έξωση- υπουργείου Δημόσιας Τάξης».

Η επιφύλαξη με την οποία αντιμετωπίζει το ΥΠΠΟ τα ζητήματα που άνοιξαν επί προηγούμενων διοικήσεων (βλέπε σκιές… εκατομμυρίων από τη διαχείριση Ζαχόπουλου), επιβεβαιώνει την παροιμία «κοντά στα ξερά καίγονται και τα χλωρά». Και η υπόθεση Ζαχόπουλου γίνεται απλώς άλλοθι για την απόλυτη αδιαφορία.

Έτσι, ο νέος υπουργός Πολιτισμού αποφεύγει να συζητά το θέμα και ο νεοδιορισμένος γενικός γραμματέας Θοδωρής Δραβίλλας αφήνει να εννοηθεί σε ανεπίσημες συζητήσεις πως «η ΥΦΑΝΕΤ δεν αποτελεί προς το παρόν ζήτημα προτεραιότητας για το ΥΠΠΟ». Έτσι μένει στον αέρα η σύνταξη τεχνικής μελέτης, η οποία θα οδηγήσει σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό…

«Το Κρατικό Μουσείο έχει εμπλουτίσει τις συλλογές του με δωρεές. Όμως οι αποθηκευτικοί χώροι αλλά και οι αίθουσες εκθέσεων της Μονής Λαζαριστών δεν επαρκούν, ούτε για έκθεση ούτε για φύλαξη. Η ολοκλήρωση του έργου της ΥΦΑΝΕΤ θα μας επιτρέψει να προβάλουμε σε μόνιμη βάση τη Συλλογή Κωστάκη», δηλώνει η διευθύντρια του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΚΜΣΤ) Μαρία Τσαντσάνογλου.

Όσο για τη Συλλογή Κωστάκη; Από τα 1.274

έργα έχουν εκτεθεί περί τα 400 (σε θεματικές και άλλες εκθέσεις), ενώ τα υπόλοιπα παραμένουν στοιβαγμένα στα υπόγεια της Μονής Λαζαριστών και βγαίνουν μόνον για να σταλούν και να εκτεθούν σε μουσεία και γκαλερί της Ευρώπης και της Αμερικής σε θεματικές εκθέσεις.

Τα (άτοκα) εικαστικά δάνεια του ΚΜΣΤ συμβάλλουν μεν στην προβολή του μουσείου και της εικαστικής «περιουσίας» του, δεν ενισχύουν όμως το ταμείο ούτε συμβάλουν στην απόσβεση του χρέους αγοράς που αποπληρώνεται με δόσεις έξι εκατομμυρίων ευρώ ετησίως έως το 2010, καθώς γίνονται με «αντίτιμο» μόνο τα έξοδα μεταφοράς, ασφάλισης και συντήρησης των έργων.


Ελάχιστα βλέπουν το φως

Σήμερα, ελάχιστα από τα 1.274 εναπομείναντα έργα της Συλλογής Κωστάκη εκτίθενται στη Μονή Λαζαριστών στο πλαίσιο θεματικής έκθεσης για τον κονστρουκτιβισμό και την αρχιτεκτονική των κτιρίων της πρώην ΕΣΣΔ. Άλλα 90 έργα εκτίθενται στην Αθήνα, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, έως τις 20 Οκτωβρίου. Τα έργα αυτά θα αποτελέσουν τον πυρήνα για έκθεση 200 έργων της Συλλογής το Νοέμβριο στο Μουσείο Μαγιόλ του Παρισιού. Ακολουθεί έκθεση με το θέμα «Πόποβα- Ροτσένκο: Τα δύο πρόσωπα του κονστρουκτιβισμού» στην Τate Μodern του Λονδίνου στις 8 Φεβρουαρίου 2009, ενώ η ίδια έκθεση θα μεταφερθεί τον επόμενο Μάιο στη Θεσσαλονίκη.


Εργοστάσιο ΥΦΑΝΕΤ

1926. Ιδρύεται το εργοστάσιο νηματουργίας ΥΦΑΝΕΤ στην Κάτω Τούμπα Θεσσαλονίκης.

1969. Το εργοστάσιο κλείνει και οι εγκαταστάσεις περνούν ύστερα από κατάσχεση (λόγω χρεών) στην Εθνική Τράπεζα.

1985. Η Μελίνα Μερκούρη αναγγέλλει τη στέγαση Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στην Υφανέτ.

1997. Η ανάπλαση του κτιρίου εντάσσεται με προϋπολογισμό 2,2 δισ. δραχμών στα έργα του Οργανισμού Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Ουδέποτε υλοποιήθηκε.

2000. Το κτίριο, ενώ πλέον έχει αρχίσει να ρημάζει, αρχίζει να κατοικείται από νεαρούς καταληψίες.

2006. Λίγες ώρες πριν από την εκπνοή της προθεσμίας (31 Δεκεμβρίου) εκταμιεύονται 10,2 εκατ. ευρώ από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης για να αγοραστεί το κτίριο από το υπουργείο Πολιτισμού.

2007. Σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, «η μελέτη και ολοκλήρωση του έργου θα προχωρήσουν στην προγραμματική περίοδο 2007- 2013 με πόρους που έχουν ήδη εξασφαλισθεί».

2008. Τίποτα δεν έχει αρχίσει…
Συλλογή Κωστάκη

1998. Τα 1.277

έργα τέχνης της Συλλογής Κωστάκη αρχίζουν να φθάνουν στη Θεσσαλονίκη.

2000. Αγοράζεται επίσημα η Συλλογή έναντι 13,9 δισ.

δραχμών ή 60 εκατ. ευρώ-ποσό που εξασφαλίστηκε με ισόποσο 10ετές δάνειο που αποπληρώνεται με ετήσιες δόσεις 6.000.000 ευρώ.

2000. Τρία έργα της Λιούμποβ Πόποβα χάνονται κατά τη μεταφορά. Ακόμη αναζητούνται…

2001. Μόνον 100 έργα εκτίθενται στη Μονή Λαζαριστών. 2008. Άλλα 300 έργα συνολικά εκτέθηκαν μέχρι σήμερα.