ρε- ZOOM -έ

Αυτονόητη η συμπαράστασή μου στην ΄Ερση Σωτηροπούλου για τη νέα επίθεση- πιο φαιά από την προηγούμενη- που δέχτηκε για το Ζιγκ-ζαγκ στις νεραντζιές της. Γιατί, όμως, οι περισσότεροι υπερασπιστές της επικαλέστηκαν ως κύριο επιχείρημα ότι το βιβλίο αυτό είναι βραβευμένο; Αν, δηλαδή, δεν ήταν βραβευμένο, ο υπερασπιστικός ζήλος τους θα ήταν μικρότερος; Αυτό που διακυβεύεται είναι η ελευθερία του καλλιτέχνη ή η θεσμική αναγνώριση του έργου του; Γιατί τόσος κομφορμισμός ακόμα και σε μια πράξη αντίστασης ενάντια στην προσπάθεια καταστολής της δημιουργικής έκφρασης;

Κατά τα άλλα, οι ολοένα αυξανόμενες, ολοένα βιαιότερες και, κυρίως, ολοένα πιο μεθοδευμένες επιθέσεις εναντίον καλλιτεχνικών έργων, λογοτεχνικών κειμένων, σχολικών εγχειριδίων στο όνομα της εθνικής ορθοφροσύνης, της θρησκευτικής ευσέβειας και της αρετής έχουν ένα καλό:

αναγκάζουν την πνευματική κοινότητα να πάψει να θεωρεί την ελευθερία σκέψης και έκφρασής της δεδομένη, τόσο δεδομένη ώστε να καταντάει ένα ανώδυνο διανοητικό παιχνίδι, μια πολυτελής διασκέδαση ή και ένα επικερδές προνόμιο. Η ελευθερία του πνευματικού δημιουργού, όπως και η ελευθερία του πολίτη, κερδίζεται ή χάνεται καθημερινά, είναι ένας αγώνας που ποτέ δεν κρίνεται τελεσίδικα παρά μόνο σε βάρος εκείνων που αρνούνται να τον δώσουν. Οι φονταμενταλιστές όλων των αποχρώσεων το ξέρουν αυτό, δυστυχώς, καλύτερα από τους εχθρούς τους.

Το 2008 έχει ανακηρυχτεί από τον ΟΗΕ έτος περιβάλλοντος, και με αυτή την αφορμή η Λέσχη Ελλήνων Γελοιογράφων είχε μια ωραία ιδέα: πρότεινε στο Μορφωτικό ΄Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ (και αυτό ανταποκρίθηκε) την έκδοση ενός λευκώματος με γελοιογραφίες που εκπόνησαν μέλη της και έχουν κοινό θέμα την καταστροφή του περιβάλλοντος. Το μικρό, σεμνό, αλλά καλαίσθητο και φροντισμένο αυτό άλμπουμ, με τίτλο Περιβάλλον SΟS, περιλαμβάνει έργα τριάντα τεσσάρων γελοιογράφων και αξίζει να σημειωθεί ότι είναι δίγλωσσο, με τις λεζάντες και τα «μπαλόνια» των γελοιογραφιών να δίνονται επίσης σε αγγλική (εμπνευσμένη) μετάφραση. Οι περισσότερες γελοιογραφίες είναι εξαιρετικά ευρηματικές και φανερώνουν επίγνωση του προβλήματος σε όλο του το βάθος. Παρατηρώντας τες τη μια μετά την άλλη, ένας ξένος ανίδεος περί τα ελληνικά πράγματα θα πίστευε πως η ελληνική κοινωνία έχει πολύ ανεπτυγμένη περιβαλλοντική συνείδηση, πως λάθος θα άκουσε για αποβολή της Ελλάδας από το πρωτόκολλο του Κιότο και πως σίγουρα είναι ένα χοντρό καλαμπούρι το άλλο που άκουσε, ότι στη χώρα αυτή η προστασία του περιβάλλοντος και ο βιασμός του αποτελούν αρμοδιότητα του ίδιου υπουργείου, με επικεφαλής του έναν από τους σταθερά δημοφιλέστερους ντόπιους πολιτικούς…

Συγκινητική, υποβλητική, τρυφερή και συγχρόνως σκοτεινή η νουβέλα Ο κήπος των νεκρών, πρώτο βιβλίο του γεννημένου στην ΄Αρτα Χάρη Μαυρομάτη ( Εστία, Αθήνα 2007, 120 σελίδες ). Στην κηδεία της νονάς του αφηγητή, μιας ξεπεσμένης αριστοκράτισσας της ηπειρώτικης επαρχίας, εμφανίζεται η μητέρα του, πεθαμένη εδώ και είκοσι χρόνια, για να την οδηγήσει στον άλλο κόσμο, αφού πρώτα την προετοιμάσει για την αιωνιότητα. Οι προετοιμασίες διαρκούν σαράντα μέρες και λαμβάνουν χώρα στο οικογενειακό κτήμα, ανάμεσα σε μια γιορταστική σύναξη ζωντανών και πεθαμένων, που ωθεί τον αφηγητή να ανακαλέσει μνήμες της παιδικής ηλικίας του και να προβάλει σε μια αποσπασματική, αλλά εντυπωσιακή τοιχογραφία τη μυστική ζωή της περιοχής τις περασμένες δεκαετίες, με τα ατομικά και συλλογικά δράματά της. Η νουβέλα θα κέρδιζε, αν οι ιστορίες που αφήνουν κάθε τόσο τα ίχνη τους στην πορεία της αφήγησης δεν έμεναν σε αρκετές περιπτώσεις υπερβολικά ασαφείς, σαν να ήθελε ο συγγραφέας να συσκοτίσει τα πράγματα, να κρατήσει για τον εαυτό του σημαντικότερα στοιχεία από αυτά που καταθέτει στο χαρτί.