Επιφυλλίδα

Ο «Επιτάφιος» και το αυγό

Γέμισε η Αθήνα την Πρωτομαγιά με αφίσες, ανάμεσα σε άλλες, που γράφανε «Την 1η Μάη το βράδυ φτιάξτε κανά αυγό. Τα δίτροχα-ντελίβερι-γκαρσόνια απεργούν.» Άλλα γράμματα μαύρα, άλλα γράμματα κόκκινα και στη μέση της αφίσας ένα τηγάνι με ένα αυγό- πραγματικά λαχταριστό- να ψήνεται. Όσο κι αν η αφίσα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί διασκεδαστική και καθόλου συνοφρυωμένη, σε σχέση με αφίσες που, αντί να προσελκύουν τους απεργούς σε διαδήλωση, τους αποτρέπουν να συμμετάσχουν, η συγκεκριμένη αφίσα κρύβει μιαν απειλή. Ή έστω δυσφορία και ανοχή. Θα έπρεπε, ωστόσο, να σκεφτούν οι «ντελιβεράδες» (τι λέξη Θεέ μου) ότι οι άνθρωποι που τους δίνουν δουλειά, έστω κι αν τα χρήματα που τους αποφέρει η δουλειά αυτή είναι ελάχιστα, δεν είναι τραπεζίτες, επιχειρηματίες, υπουργοί. Κανείς μεγαλοκαρχαρίας δεν διαιτάται με πίτσες και μακαρονάδες (βράδυ μάλιστα) έχοντας υπολογίσει και το τελευταίο δεκάλεπτο ώστε να δικαιολογείται να μη δώσει πουρμπουάρ, ή να είναι αυτό το μικρότερο δυνατό.

Μια κατηγορία ανθρώπων που για μία μέρα, έστω, τον χρόνο χαίρονται να σου αρνούνται τις υπηρεσίες τους, καταλαβαίνεις πώς σε βλέπουν τις υπόλοιπες 364 μέρες τον χρόνο ή πόσο ενδιαφέρον μπορεί να έχουν για την ποιότητα του φαγητού που, ως μεταφορείς έστω, σου φέρνουν στην πόρτα σου. Ασφαλώς είναι αφάνταστα βασανιστικό να γυρνάς πόρτα πόρτα και να συναντάς για δευτερόλεπτα πρόσωπα ψυχρά, κουμπωμένα, δύσπιστα, που ενώ θα καταναλώνουν μπροστά στην τηλεόραση το φαγητό που εσύ τους έφερες, ο ίδιος θα είναι σαν να μην έχεις υπάρξει γι΄ αυτούς. Και επιπλέον πριν ακόμη σε αντικρύσουν στην πόρτα τους, να είσαι θύμα των υπολογισμών τους ώστε τα χρήματα που θα σου βάλουνε στη χούφτα, ενώ τα έχουν μετρήσει και ξαναμετρήσει, να φαίνεται ότι σχεδόν σου τα κάνουνε δώρο. Σαφέστατα δεν υπάρχει μεγαλύτερη προσβολή από το να σου δίνουν πολλές φορές το ελάχιστο που δικαιούσαι, σαν να σου κάνουν χάρη. Η σχέση των «ντελιβαράδων» με τους πελάτες τους είναι μια σχέση ιδιαίτερη και, αναμφισβήτητα, θα προέκυπτε μια συγκλονιστική εικόνα της κοινωνικής μας παθογένειας, αν μπορούσαν οι πρώτοι να επεξεργαστούν την πείρα τους.

Φτάνει να σκεφτεί κανείς πως υπάρχουν άντρες που έχουν υποστεί βασανιστικές και ανυπόφορες συζύγους, μόνο και μόνο γιατί υπήρξαν συγκλονιστικές μαγείρισσες, ενώ τους ανθρώπους που μεταφέρουν κάτι πολύτιμο, όπως είναι γι΄ αυτούς τους συζύγους το φαγητό, δεν τους ανέχονται παρά μόνον όσο διαρκεί η σχετική δοσοληψία. Ιδιαίτερα αν είναι μεσήλικες, ταλαιπωρημένοι και κακοφτιαγμένοι. Υπάρχει μια παγιωμένη έκφραση στη γλώσσα μας, ότι «αλλάζουν οι εποχές», έκφραση που θέλει να δικαιολογήσει το γεγονός ότι στην πραγματικότητα είναι οι άνθρωποι που αλλάζουν. Οι εποχές μπορεί να αλλάζουν και η άνοιξη να διαδέχεται τον χειμώνα και το φθινόπωρο το καλοκαίρι (αν συμβαίνει πια κι αυτό), αλλά δεν κουβαλάνε μαζί τους καμιά άλλη αλλαγή. Μόνο οι άνθρωποι αλλάζουν- αλλά προς το χειρότερο. Μπορεί όπως έχουν εξελιχθεί οι κοινωνίες μας, το ζητούμενο (που δυστυχώς παραμένει μόνο ζητούμενο) είναι να μπορέσει να πάρει κάποια στιγμή το πάνω χέρι ο αδύνατος. Χρειάζεται όμως αυτό να γίνει τόσο ριζικά και ρηξικέλευθα, από πλευράς των αδυνάτων τουλάχιστον, ώστε να έχει κάποια διάρκεια. Μην είναι για είκοσι τέσσερις ώρες μόνον εκθέτοντας μάλιστα τον εαυτό τους με το να το ομολογούν απερίφραστα, γιατί την επομένη που θα επιστρέψουν στην πάγια συνθήκη τους, ο αέρας της προσωρινής ημερήσιας ανακούφισης θα έχει κάνει ακόμα πιο ασθενικά τα όπλα που τους χρειάζονται για να αγωνιστούν.

«Αν δεν στοιχειώσετε άνθρωπο, γιοφύρι δεν στεριώνει». Βεβαίως το δικαίωμα της απεργίας είναι ιερό – οτιδήποτε έχει κατακτηθεί με αγώνες, δάκρυα, αίμα, είναι ιερό. Και είναι ιερό γιατί κι αν ξεπερνιούνται οι συνθήκες που το εξέθρεψαν, έχει μεταβληθεί σε μια πολύτιμη παρακαταθήκη. Όποια εξέλιξη όμως κι αν είναι πρόθυμος να δικαιολογήσει κανείς, μπορεί να φανταστεί τον «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου, που τον ενέπνευσε ο νεκρός της Πρωτομαγιάς του 1936 στη Θεσσαλονίκη, να μεταβάλλεται εβδομήντα δύο χρόνια αργότερα σε «φτιάξτε κανά αυγό το βράδυ»; Δηλαδή, αν oι απεργίες χρειάζεται να πετυχαίνουν, έστω εν μέρει τους στόχους τους, είναι για να μη φοβόμαστε ότι θα στερηθούμε την πίτσα το βράδυ;

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η λέξη».