Το σύστημα μου πάτησε την ουρά και αυτομόλησα

Το εντυπωσιακότερο στοιχείο αυτού του χρονικού είναι ότι ο ήρωας-αφηγητής σε καμία στιγμή δεν εμφανίζεται να επιθυμεί είτε τη συμμετοχή του στην οργάνωση, είτε την άνοδό του στην ιεραρχία, είτε την αναγνώριση της προσφοράς του. Η οργάνωση αποφασίζει, η οργάνωση τον διαλέγει κι αυτός το μόνο που μαθαίνει είναι να θέλει αυτό που θέλει η ίδια η οργάνωση. Ο χαρακτήρας του ήρωα-αφηγητή το μόνο που επιδιώκει είναι η επιβίωσή του, αυτή η ελάχιστα ανθρώπινη δύναμη που θα μπορούσε να παραπέμψει στον γεωμέτρη Κ. του καφκικού Πύργου.

Ακόμη και στο τέλος πια, όταν αποφασίζει να αυτομολήσει το κάνει γιατί το σύστημα τον ανάγκασε, το κάνει για να επιβιώσει:

«Δεν είμαι συνηθισμένος να σκέφτομαι πολύ. Η φιλοσοφία δεν είναι για μένα.

Ένα ερώτημα όμως έχω θέσει και πρέπει να το απαντήσω: αυτομολώ γιατί μισώ το σύστημα ή γιατί το σύστημα πάτησε την ουρά μου; Στο ερώτημα αυτό δίνω την πιο ξεκάθαρη απάντηση: μισώ από καιρό το σύστημα… αλλά αν το σύστημα δεν μου είχε πατήσει την ουρά δεν θα αυτομολούσα».

Από εκεί και πέρα δεν μπορούμε να παραγνωρίσουμε το γεγονός πως Το Ενυδρείο είναι και ένα κομμάτι ζωντανής ιστορίας. Ξεχωρίζω την εντυπωσιακή και μάλλον κωμική σκηνή των διπλωματικών κοντέινερ που περνούν τα σύνορα της Αυστρίας γεμάτα με έργα του Χρουστσώφ τα οποία, μετά την πτώση του ανδρός, ο πρέσβης της ΕΣΣΔ στη Βιέννη δεν ήξερε πώς να τα ξεφορτωθεί.

Πολύ καλή η μετάφραση από τα ρωσικά του Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη.