«Το “Ευρωπαίος” ήταν για μας ευρω-πέος!»

Η αφήγηση χωρίζεται σε τρεις ιστορικές περιόδους.

Η πρώτη περίοδος φτάνει ώς το 1967, λίγο πριν από την άνοδο της δικτατορίας και, μεταξύ άλλων, περιέχει ενδελεχή περιγραφή των γεγονότων της περιόδου 1961 (εκλογές βίας και νοθείας) αλλά και της αποστασίας (ο ντετερμινιστικός αντιαμερικανισμός του συγγραφέα υιοθετεί τον τύπο «αποσταΣΙΑ» ). Το ερμηνευτικό σχήμα της περιόδου επιβεβαιώνει άλλες, παλαιότερες προσεγγίσεις, η βιβλιογραφία, άλλωστε, που χρησιμοποιείται είναι αποκλειστικά ελληνική, όχι μόνο ως προς τις πρωτογενείς πηγές αλλά και ως προς την ανάλυσή τους. Μοναδική ερμηνευτική παρασπονδία, η αναφορά στον Ανδρέα Παπανδρέου εκείνης της περιόδου ως κεντροαριστερού. «…Αν και αμερικανοσπουδαγμένος» , γράφει ο Παπαϊωάννου, «σήκωνε τη σημαία του αντιαμερικανισμού και μιλούσε με γλώσσα ασυνήθιστη για κεντρώο:καθαρά αριστερή!» . Η κεντροαριστερά γεννιόταν μέσα στους κόλπους της Έ(νωσης) Κ(έντρου) μ΄ έναν χαρισματικό ηγέτη…»! (Πού το βρήκε; Μάλλον, το λεξικό Λαρούς, στη λέξη «κεντροαριστερά», είχε τη φωτογραφία του Ανδρέα.)

Η δεύτερη περίοδος καταγίνεται με τη στρατιωτική δικτατορία των συνταγματαρχών και, εκτός της παράθεσης γεγονότων, υιοθετεί τη συνωμοσιολογική άποψη ότι, όπως όλα είναι αμερικανοκίνητα, έτσι αμερικανοκίνητη ήταν και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Υποτίθεται ότι (όπως υποστηρίζει ο δημοσιογράφος Μιχάλης Ιγνατίου, στον οποίο γίνεται παραπομπή) το πράσινο φως δόθηκε στο «Σεμινάριο της Ρώμης», σε «σύσκεψη κορυφής» που έγινε το διάστημα 19-23 Νοεμβρίου 1973, με τη συμμετοχή ανάμεσα σε άλλους των διαπραγματευτών των δύο κυπριακών κοινοτήτων (Κληρίδης, Ντενκτάς), Αβέρωφ και Μπίτσιου από ελληνικής πλευράς, του Τούρκου βουλευτή Γιαλτσίν και αμερικανικής αντιπροσωπείας από τους Σάιρους Βανς (πρώην υφυπουργός Άμυνας και μετέπειτα υπουργός Εξωτερικών), Λούσιος Μπατλ (πρώην βοηθός υπουργός Εξωτερικών) και Φ. Τάλμποτ (πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Αθήνα). Εκεί, ο Βανς προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση επεμβάσεως της Τουρκίας στην Κύπρο, η Αμερική δεν θα επέμβει. Φυσικά, η ερμηνευτική μέθοδος του βιβλίου δεν αναρωτιέται πώς και γιατί η ελληνική χούντα του Ιωαννίδη και, εντέλει, ο ελληνικός εθνικισμός έδωσε τη δυνατότητα στον Αττίλα να εισβάλει στο νησί.

Η τρίτη περίοδος αναλώνεται στα γεγονότα της μεταπολίτευσης. Και εδώ το ενδιαφέρον είναι στα ερμηνευτικά σχήματα που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν τις εξελίξεις. Ένα απ΄ αυτά αναφέρεται στην ιστορική συνύπαρξη Καραμανλή – Παπανδρέου ως ένα είδος συμπληρωματικού διπόλου. Ένα άλλο συνεχίζει να πλέκει το σενάριο της εξάρτησης της χώρας από τους ξένους. Επειδή μάλιστα ο αντιαμερικανισμός από μόνος του μάλλον δεν επαρκεί στη σύγχρονη συγκυρία για να ερμηνευτεί αιτιοκρατικά η εξάρτηση αυτή, ανασύρονται αρκετά παραπλήσια επιχειρήματα εθνολαϊκής (και εθνολαϊκίστικης) έμπνευσης. Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή και «ανάλυση» μαζί (το σχήμα, καλύτερα) της εισόδου της Ελλάδας στην Ενωμένη Ευρώπη. Γράφει ο Παπαϊωάννου: «Μπήκαμε στην ΕΟΚ με τη μούρη (και…με φόρα- γι΄ αυτό σπάσαμε τα μούτρα μας…) και στην ΟΝΕ με την όπισθεν,οπότε καταλάβαμε ότι το “Ευρωπαίος” ήταν για μας ευρω-πέος! (Συγγνώμη,δηλαδή,αλλά έτσι δεν το αισθανόμαστε;)».