«Το πρόβλημα βρίσκεται στον εαυτό μου»

Η Σούντσιτσα και η Μιργιάνα δεν μπορούν να κάνουν προβλέψεις για το μέλλον. Ξέρουν πολύ καλά τι θα ήθελαν να κάνουν. Να σπουδάζουν, να έχουν ομαλή ζωή. «Το καλύτερο πράγμα είναι να μπούμε στην Ευρώπη και να ζήσουμε ειρηνικά», λέει η Μιργιάνα. «Εμάς μας έχουν μεγαλώσει λέγοντας ότι κάθε Σέρβος πρέπει να ζήσει δύο πολέμους», προσθέτει η Σούντσιτσα. «Δες γύρω, έχουμε πρόβλημα με όλους. Εμείς θέλουμε να είμαστε η γενιά που δεν θα ζήσει κανέναν πόλεμο», καταλήγει. Έχει βραδιάσει και πρέπει να επιστρέψω στο Σαράγεβο. Οι δυο τους προσφέρονται να με πάνε με το αυτοκίνητό τους. Στον δρόμο μού δείχνουν με καμάρι την καινούργια εκκλησία που χτίστηκε πριν από λίγα χρόνια. Κάποια στιγμή περνάμε από την Grbavica, μια γειτονιά του Σαράγεβου. «Εδώ ζούσαμε πριν από τον πόλεμο», λέει η Σούντσιτσα. «Το σπίτι μας είναι ακόμα εκεί, άδειο». Τότε θυμήθηκα τη βραβευμένη ταινία «Σαράγεβο, αγάπη μου», που εξελίσσεται στη Grbavica. Ρωτώ εάν την είδαν. «Δεν βλέπουμε τέτοιες ταινίες», απαντά αγανακτισμένη η Σούντσιτσα. Τις κοιτώ με απορία. «Υπάρχει κάτι στο κεφάλι μας…», προσθέτει έπειτα από λίγο η Μιργιάνα. Φθάνουμε στο Σαράγεβο. Τις ευχαριστώ και κατεβαίνω από το αυτοκίνητο. Κάνω δυο βήματα και βρίσκομαι μπροστά σε ένα σπίτι, ο τοίχος του οποίου κουβαλά ακόμα τα σημάδια των οβίδων. Κάποιοι έχουν γράψει πάνω στον τοίχο «problem je u meni». Δηλαδή «το πρόβλημα βρίσκεται στον εαυτό μου». Εάν τα έθνη και οι άνθρωποι σκέφτονταν έτσι, ίσως δεν θα υπήρχαν τόσο πολλοί πόλεμοι και ομαδικοί τάφοι. Θα υπήρχαν λιγότερες ομαδικές αυτοκτονίες όπως αυτή της Γιουγκοσλαβίας…