Φράσεις χωρισμένες σαν ανάσες του μυαλού

ΟΛΟΙ ΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΗΣ «ΒΕΑΤ GΕΝΕRΑΤΙΟΝ» ΒΡΕΘΗΚΑΝ
ΚΟΝΤΑ ΣΤΗΝ ΤΖΑΖ, ΗΔΗ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ
ΤΟΥ 40: ΚΑΙ Ο ΓΚΡΕΓΚΟΡΙ ΚΟΡΣΟ ΚΑΙ Ο ΑΛΕΝ ΓΚΙΝΣΜΠΕΡΓΚ
ΚΑΙ Ο ΟΥΙΛΙΑΜ ΜΠΑΡΟΟΥΖ. Ο ΤΖΑΚ ΚΕΡΟΥΑΚ,
ΟΜΩΣ, ΗΤΑΝ ΑΥΤΟΣ ΠΟΥ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗΣΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠ΄
ΟΛΟΥΣ, ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΚΑΝΕ ΑΝΑΠΟΣΠΑΣΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ, ΠΟΥ ΤΗΝ ΕΚΑΝΕ ΕΜΠΝΕΥΣΗ
Στις αρχές της δεκαετίας του ΄50, από τη Νέα Υόρκη μέχρι τη Δυτική Ακτή, οι συναντήσεις συγγραφέων και τζάζμεν όλο και πυκνώνουν. Στο Βίλατζ ο Μπομπ Κάουφμαν απαγγέλλει τα ποιήματά του. Ο Λόρενς Φερλινγκέτι στο Σαν Φρανσίσκο γράφει μια ποιητική συλλογή που προτιμάει να την αποκαλεί «Προφορικά Μηνύματα» και να τη διαβάζει με τη συνοδεία μιας τζαζ μπάντας παρά να την τυπώσει. Ο συγγραφέας Κένεθ Ρόξροθ πιάνει στασίδι για μερικές νύχτες στο Five Spot του Μανχάταν και το Δεκέμβρη του ΄57, εκεί κοντά, στο ιστορικό τζαζ κλαμπ, στο Village Vanguard, o Κέρουακ βγάζει από την τσέπη του ένα σημειωμα- τάριο και απλώς διαβάζει χωρίς να απαγγέλλει. Παρά την αμηχανία που νιώθει, το κοινό καταγοητεύεται. Το κείμενο είναι μόνο μια βάση και μπορεί να αλλάξει σύμφωνα με το πώς θα εξελιχθεί η βραδιά. Από πίσω σουινγκάρει η μπάντα του πιανίστα Στιβ Άλεν. Και το γλέντι ανάβει. Όπως ακριβώς συμβαίνει όταν παίζει ο Τσάρλι Πάρκερ. Παλιοπαρέες
«Η ποίηση είναι κραυγή. Πρέπει να ακούγεται όπως η μουσική. Η ποίηση που προορίζεται μόνο για να διαβαστεί, κλεισμένη μέσα στα τυπωμένα χαρτιά δεν έχει ολοκληρωθεί. Ολοκληρώνεται μόνο μέσα από τις φωνητικές χορδές. Όπως το βιολί που αποκτά υπόσταση μόνο όταν το ακουμπάει ένα δοξάρι». Αυτά τα λόγια του σπουδαίου Γάλλου τραγουδοποιού (και όχι μόνο) Λεό Φερέ περιγράφουν όσο γίνεται καλύτερα τον τρόπο που διαχειρίστηκε την «πένα» της εκείνη η «παλιοπαρέα», που στις αρχές του ΄50 βαφτίστηκε Βeat Generation προκαλώντας μικρές εστίες ανάφλεξης με τον δημιουργικό της «ακτιβισμό». Η τζαζ, εκείνη την εποχή, έδρεπε τους καρπούς της πρώτης μεγάλης επανάστασής της. Έθετε, για πρώτη φορά, τα δικά της κριτήρια για το τι σημαίνει δημιουργικότητα, σε αντιπαράθεση με εκείνα της βιομηχανίας του θεάματος. Το bebop του Τσάρλι Πάρκερ, του Ντίζι Γκιλέσπι, του Θελόνιους Μονκ είχε αποκτήσει τέτοιο εκτόπισμα που δεν επέτρεπε σε κανέναν, πλέον, να τo αντιμετωπίζει ως μια αφροαμερικάνικη «εκκεντρική μουσική χειρονομία» όπως πολλοί επιχείρησαν να την παρουσιάσουν. Ο ήχος της καινούργιας τζαζ έγινε ο «βατήρας» απ΄ όπου έπαιρναν ύψος οι μπίτνικ για να εφορμήσουν στις «ά-ηχες», λογοτεχνικές συμβάσεις προτείνοντας «κείμενα με ήχο», κάνοντας τη γραμμένη ποίηση μουσική, τις λέξεις και τη συρραφή τους αναπνοές και μέσα από έναν αέναο αυτοσχεδιασμό, τέχνη του χρόνου, διαδρομή και όχι προορισμό.

«Οι μελωδικές του γραμμές» έγραφε για τον Κέρουακ το λογοτεχνικό περιοδικό «Μagazine Litteraire, «οι σπασμωδικές, οι διακεκομμένες, οι ακανόνιστες καταγράφονται στο εσωτερικό εκτεταμένων προτάσεων που τις υποστηρίζει η αναπνοή. Οι φράσεις του είναι συχνά τεντωμένες, δυσανάλογες σαν να όφειλαν, από μόνες τους, να συγκροτήσουν έναν αυ

Jack Κerouac

ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ

ΜΕΤΑΦ. ΔΗΜΗΤΡΑ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΔ. ΠΛΕΘΡΟΝ, 1996 ΣΕΛ. 393, ΤΙΜΗ:
21ΕΥΡΩ

τόνομο κόσμο». Αυτά τα λόγια δεν εκφράζουν παρά την ηχητική συγγένεια της γραφής του Κέρουακ με τον τζαζ αυτοσχεδιασμό.

Ο Γκίνσμπεργκ έλεγε: «Ο Τζακ έγραφε από το βασίλειο της συνείδησης, εκεί όπου η συνείδηση είναι αυθόρμητη, εκεί που βασιλεύουν μόνον οι ήχοι». Μήπως, άλλωστε ο Τσάρλι Πάρκερ,… λέμε εμείς, έκανε τίποτα διαφορετικό; Η γραφή τού Κέρουακ δεν επηρεάστηκε μόνον από τους αυτοσχεδιασμούς των boppers, αλλά και από τις μικρές ιστορίες υπό μορφή επιστολών που του έγραφε ο φίλος του Νιλ Κασάντι. Το πιο «τζαζ βιβλίο» του είναι Οι Υποχθόνιοι, αλλά η τζαζ είναι παρούσα στα περισσότερα έργα του. Για του λόγου το αληθές ακούστε και δείτε τον (βλέπε info) να διαβάζει το Στο Δρόμο, το ΄59 με τη συνοδεία τού πιανίστα Στιβ Άλεν. Για τον Κέρουακ αυτό που μετρούσε περισσότερο δεν ήταν τόσο το να γράφει «καλά» ή να σκαρφίζεται ιστορίες, αλλά κυρίως το να επινοεί καινούργιους τρόπους γραφής. «Θέλω να θεωρούμαι ένας τζαζ ποιητής που παίζει ένα ατέλειωτο μπλουζ σ΄ ένα κυριακάτικο απογευματινό jam session» ήταν το μότο του. Πράγματι. για τον Τζακ Κέρουακ ο τρόπος γραφής αναζητά το βάθος πλεύσης του στην αφροαμερικάνικη μουσική κληρονομιά. «Ανάπνεε, ανάπνεε όσο πιο βαθιά μπορείς… Πέταξε μακριά τα φιλολογικά, συντακτικά και γραμματικά σου κόμπλεξ… Κατάργησε το φόβο και τη ντροπή μπροστά στην ακεραιότητα της πείρας, της γλώσσας και της γνώσης σου…». Με αυτά ακριβώς τα λόγια θα μπορούσε και ο Τσάρλι Πάρκερ να «συμβουλέψει» κάποιον για το τι προϋποθέτει ένας αυθεντικός αυτοσχεδιασμός. Τα ατέλειωτα βράδια που πέρασε ο Κέρουακ στου Μinton΄s και στα άλλα κλαμπ του Μανχάταν όπως το Five Spot ή το Βirdland γέμισαν τ΄ αυτιά του με τζαζ και αυτή ως τόπος, ως ήχος, ως πρόσωπα, ως μουσική αλλά και ως καλλιτεχνική χειρονομία είναι σε πλήρη συνάφεια με τον αφηγηματικό του ιστό. Ο Τσάρλι Πάρκερ έλγε πώς «η μουσική είναι η ζωή σου, αν δεν τη ζήσεις δεν πρόκειται να βγει από το σαξόφωνό σου». Και ο Μπάρουζ «συμπλήρωνε»: «Ο συγγραφέας πρέπει να ζει στην πρώτη γραμμή του πυρός για να μπορέσει να πει την αλήθεια του. Εκεί όμως κινδυνεύει να πληγωθεί θανάσιμα!!». Πράγματι ο Τζακ έφυγε νωρίς… όπως άλλωστε και ο Τσάρλι Πάρκερ!

Jack Κerouac

OΙ ΥΠΟΧΘΟΝΙΟΙ

ΜΤΦ. ΙΟΥΛΙΑ ΡΑΛΛΙΔΗ ΕΚΔ. ΠΛΕΘΡΟΝ, 2000 ΣΕΛ. 179,
ΤΙΜΗ: 14,50 ΕΥΡΩ