Φωτιά στην καλύβα του Μπαρμπα-Θωμά

ΑΠΟ ΤΟΝ ΜΠΑΡΜΠΑ-ΘΩΜΑ, ΤΟΝ
ΑΓΑΘΙΑΡΗ ΔΟΥΛΟΠΡΕΠΗ ΝΕΓΡΟ ΕΩΣ
ΤΟΝ ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ, ΤΟΝ
ΥΠΟΨΗΦΙΟ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ
ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ, ΟΙ ΑΦΡΟΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ,
ΜΕΣΑ ΣΕ ΕΝΑΜΙΣΗ ΜΟΛΙΣ
ΑΙΩΝΑ, ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΚΑΛΥΨΕΙ
ΜΙΑ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΑΠΟΣΤΑΣΗ. ΠΡΙΝ ΑΠΟ
62 ΧΡΟΝΙΑ, ΕΝΑΣ ΙΔΙΟΡΡΥΘΜΟΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ
ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ, Ο ΜΠΟΡΙΣ
ΒΙΑΝ, ΦΑΝΕΡΩΣΕ ΟΤΙ Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ
ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΑΙΡΝΑΝ ΤΕΛΙΚΑ ΟΙ ΑΦΡΟΑΜΕΡΙΚΑΝΟΙ
ΔΕΝ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΘΕΩΡΕΙΤΑΙ
ΚΑΙ ΤΟΣΟ ΑΥΤΟΝΟΗΤΗ.
Oι νεόκοπες εκδόσεις «Τόπος», επαναφέρουν στο προσκήνιο μια σειρά από θρυλικές πια cult ιστορίες και μας δίνουν την ευκαιρία να εξετάσουμε κατά πόσον περνούν με επιτυχία από τη δοκιμασία του χρόνου ή αποτυγχάνουν πλέον να κρύψουν τις ρυτίδες τους. Το Θα φτύσω στους τάφους σας του Γάλλου συγγραφέα Μπορίς Βιαν (οι σχετικά παλαιότεροι θα το θυμούνται στη μακρόστενη έκδοση των «Γραμμάτων» του Βαγγέλη Τρικεριώτη) συγκαταλέγεται στα ολιγάριθμα εκείνα μυθιστορήματα παγκοσμίως που καταλαμβάνουν σχεδόν ακαριαία ένα στασίδι στη λαϊκή μυθολογία, ενόσω οι περισσότεροι από τους φανατικούς αποστόλους τους αγνοούν ακόμη- ή δεν θα μάθουν και ποτέ- το ακριβές περιεχόμενό τους. Εάν συνυπολογίσετε τώρα ότι το συγκεκριμένο μυθιστόρημα δεν ήταν παρά μια λογοτεχνική «πλάκα», καταλαβαίνετε ότι πρέπει να προσφύγετε στην επικουρία της μαζικής ψυχολογίας για να εξηγήσετε το «φαινόμενο». Πλάκα- πλάκα, αλλά και κάτι βαθύτερο, και κάτι σκοτεινότερο. Όπως γράφει και ο Αφροαμερικανός συγγραφέας Τζέιμς Μπόλντουιν: «Αυτό που καθορίζει το βιβλίο δεν είναι απλώς η σεξουαλική φαντασίωση, αλλά ο θυμός και ο πόνος».

Πάμε λοιπόν στην εποχή που γράφτηκε το βιβλίο, το καλοκαίρι του 1946 στη Γαλλία, μια εποχή που το εκρηκτικό τρίπτυχο «φαντασίωσηθυμός- πόνος» εκφράζει για τη βαριά τραυματισμένη μεταπολεμική Ευρώπη η σχετικά αλώβητη και ακόμη «ανεξιχνίαστη» Αμερική. Η σχέση έλξης- απώθησης της ευρωπαϊκής διανόησης (αλλά και της κοινής γνώμης) με αυτό που φαντάζεται ότι είναι η Αμερική βρίσκεται στο ψυχωτικό της αποκορύφωμα. Στη γαλλική αγορά βιβλί ου- μια αγορά που για ισοδύναμα ψυχολογικούς, αν και αντίστροφους, λόγους έχει κλέψει την καρδιά και της «εκπατρισμένης» αμερικανικής διανόησης- κάνει θραύση η «Καρτ Νουάρ» των εκδόσεων Γκαλιμάρ, μια σειρά τίτλων σκληρής αστυνομικής λογοτεχνίας, γραμμένης κυρίως από ψευδο-«αμερικανάκια», όπως ο ημι-Βρετανός Ρέιμοντ Τσάντλερ και ο 100% Βρετανός Τζέιμς Τσέις. Λάτρης αυτών των «μασκαράδων», ο τότε 26χρονος Μπορίς Βιαν, πολυπράγμων δημιουργός (τρομπετίστας, ποιητής, τραγουδιστής, μυθιστοριογράφος), ακολουθεί το παράδειγμά τους και υπογράφει το προκλητικό νουάρ μυθιστόρημα Θα φτύσω στους τάφους σας ως Βέρνον Σάλιβαν, ενώ κρατάει για τον εαυτό του μονάχα τον ρόλο του μεταφραστή. Στον ψευδώνυμο «πρόλογό» του, ωστόσο, ο Βιαν αποκαλύπτει την αμφιθυμία του για την Αμερική: «Δυστυχώς, η Αμερική, που θεωρείται η Γη της Επαγγελίας, είναι επίσης η κατ΄ εξοχήν χώρα των πουριτανών, των αλκοολικών και των οπαδών του προστάγματος “βάλτε το καλά στο μυαλό σας”…».

Βoris Vian

ΘΑ ΦΤΥΣΩ ΣΤΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΣΑΣ

ΜΤΦ.: ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΥΚΙΑΣ ΕΚΔ.: ΤΟΠΟΣ 2007 ΣΕΛ.: 184, ΤΙΜΗ: 12,40 ΕΥΡΩ