Με κομμένη την ανάσα

Απίστευτη ιστορία. Το 1971, ένας Βρετανός τσίφτης και μέγιστη ταλεντάρα, ηλικίας τότε μόλις 36, με τη βοήθεια καμιάς εικοσαριάς ταγμένων, militants, κινηματογραφιστών, διαπράττει το μεγαλύτερο «έγκλημα» από συστάσεως οθόνης και υπογράφει το αριστουργηματικό ψευτο-ντοκιμαντέρ «Ρunishment Ρark», που ακόμα και σήμερα μοιάζει με αυριανή αποκάλυψη και προφητεία!

Κόβω τον σβέρκο μου: ο εξωγήινος ή ο ανυποψίαστος θεατής, καθηλωμένος επί 88 λεπτά στην πολυθρόνα του, θα αναρωτηθεί: «Μα πώς διάολο κατάφερε ο τύπος να γυρίσει ένα τέτοιο ντοκιμαντέρ μέσα στα σαγόνια του Αμερικανού κτήνους;». Πλάνη τεράστια και άπαικτη. Όλα όσα λαμβάνουν χώρα σ΄ αυτήν την κόλαση της ερήμου της Καλιφόρνιας, όλα και όλοι είναι φιξιόν, ηθοποιοί και ψευτιές. Αλλά τι ψευτιές! Με κοχόνες από την Αθήνα μέχρι τη Νέα Υόρκη. Με συνεργείο πέντε οπερατέρ, που η κάμερα είναι η προέκταση του χεριού και η συνέχεια της ανάσας τους. Με δύο casting directors (διανομή ρόλων: Λίντα Έλμποου, Λάουρα Γκόλντεν) που βάζουν κάτω ακόμα και τους συνεργάτες των Κόεν. Με δύο διευθυντές φωτογραφίας (Τζόαν Τσέρτσιλ, Πίτερ Σμόκλερ), που παίζουν κομπολόι τα χρώματα και τα φίλτρα. Με δύο μοντέρ (Πίτερ Γουότκινς, Τέρι Χόντερ), με τα κρουστά του Πολ Μόσιαν της τζαζ και με πολυμελές συνεργείο ηθοποιών που καθένας και καθεμία είναι απόλυτη ταυτοπροσωπία. Θρίαμβος! Πριν προχωρήσω στο σύνθημα, αρχίζω από το παρασύνθημα. Ο Πίτερ Γουότκινς- Βρετανός μάγκας από το Σάρεϊ του 1935- φέρει τον τίτλο του απόλυτου ριζοσπαστικού κινηματογραφιστή. Και ως καλλιτέχνης και ως μέγας τεχνίτης και ως στρατευμένος σκηνοθέτης. Επί 43 χρόνια, μονίμως και αδιαλείπτως στο περιθώριο, να γρονθοκοπεί και να γκρεμίζει το σύστημα. Παρ ΄όλα αυτά, το «War game» κερδίζει Όσκαρ το 1964, ένα ντοκουμέντο που επί 20 χρόνια απαγορεύεται από το φιλελεύθερο, ουδέτερο και αντικειμενικό ΒΒC. Τι να δείξουν οι άνθρωποι; Τις κτηνωδίες τους; Για να καταλάβετε και για να μη με ξεπετάξετε με τον χαρακτηρισμό «παλιοκομμουνιστής», ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν χαρακτηρίζει το «Εdvard Μunch» ως «έργο μιας ιδιοφυΐας» και ο «Guardian» γράφει πως «είναι τόσο σημαντικό όσο και ο Πολίτης Κέιν». Με ένα λόγο, όποιος λέει πως είναι λάτρης του κινηματογράφου και δεν δρασκελίσει το κατώφλι του «Τριανόν», που από σήμερα φιλοξενεί τη ρετροσπεκτίβα του Watkins, είναι υποκριτικής με πατέντα.

Πάμε στο σύνθημα. Ο Ρeter Watkins αποφα- σίζει το 1970 να κατασπαράξει το καθεστώς των ΗΠΑ. Όχι με αμπελοφιλοσοφίες, συνθήματα και πρωτοποριακά κολπάκια τύπου Ζαν Λικ Γκοντάρ, αλλά με ιδρώτα, αίμα και δάκρυα. Όλα καυτά. Με σάρκα και οστά. Έτσι στήνει μια φανταστική δίκη, με φανταστικούς δικαστές, αποτελούμενους από νοικοκυραίους (αυτό που οι Αμερικανοί ονομάζουν vast majority, δηλαδή συντριπτική πλειοψηφία), που με συνοπτικές διαδικασίες έκτακτου στρατοδικείου Παπαδόπουλου και Ιωαννίδη στέλνουν εκατοντάδες αντιρρησίες, οικολόγους, ειρηνιστές, μαυροπάνθηρες, αντικαθεστωτικούς, διαδηλωσίες, αριστερούς, επικίνδυνους χίπηδες στην αγχόνη! Πώς; Οι κατηγορούμενοι, αλυσοδεμένοι καθώς και φιμωμένοι (το χουμε δει αυτό και σε αληθινά ντοκιμαντέρ), μέσα σε ελάχιστο χρόνο και αφού πρώτα μέσα στην απελπισία τους έριχναν άφθονα γαμοσταυρίδια- από «γουρούνια» και «σκρόφα» στη δικαστίνα, μέχρι «fuck you» και άλλες τέτοιες ροχάλες- στη συνέχεια η προσχεδιασμένη κατηγορία ήταν διλημματική, ως εξής: «Κατηγορούμενε, διάλεξε. Δεκαπέντε χρόνια σε σωφρονιστικό ίδρυμα ή τρεις μόνο μέρες στο Πάρκο της Τιμωρίας». Άπαντες και άπασες: «Πάρκο Τιμωρίας».

Αυτό ήταν. Το Ρunishment Ρark ουδεμία σχέση με Πάρκο. Απέναντί τους η απέραντη και άνυδρη έρημος της Καλιφόρνιας. California Dream με τα όλα του. Πάνω τους ο ήλιος να ψήνει με 45 βαθμούς θερμοκρασίας ακόμα και σάρκα αγριογούρουνου. Ασκεπείς, χωρίς ίχνος στοιχειώδους τροφοδοσίας- ούτε μισή σταγόνα νερό- να πρέπει να διανύσουν μια απόσταση από εδώ μέχρι περίπου το Αίγιο και να φτάσουν σε αυτοσχέδιο φυλάκιο με ανεμίζουσα την αμερικανική σημαία. Με μια λέξη Ηell! Την ίδια στιγμή που εθνοφρουροί, φαντάροι και ειδικές δυνάμεις των αμερικανικών ΜΑΤ αμολάνε τους κρατούμενους, ξοπίσω ορμάνε σαν σκυλιά δεκάδες οπλισμένοι αστακοί. Κυνηγοί κεφαλών με τα όλα τους. Η συνέχεια ξεπερνάει κάθε φαντασία. Μπροστά σ΄ αυτό το κυνήγι, όλα, ακόμα και τα γκουλάγκ του Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς του επονομαζόμενου Κόμπα και Στάλιν, μοιάζουν με Μίκι Μάους. Και για να κλείσω με ενθουσιασμό: όποιος ισχυριστεί ότι έχει δει ψευτο-ντοκιμαντέρ πιο δυνατό, αληθινό, καθηλωτικό και τόσο αριστοτεχνικά φτιαγμένο και παιγμένο από αυτό, τότε προτίθεμαι να κάνω κωλοτούμπες στο νερό!

Με δυο λόγια: Σύμφωνα με ισχύουσα νομοθεσία των ΗΠΑ, οργανώνονται έκτακτα λαϊκά, δηλαδή σαν στρατιωτικά, δικαστήρια, όπου με συνοπτικές διαδικασίες πατ κιουτ και με κατηγορίες του FΒΙ που έχει φακελώσει ακόμα και μωρά, εκατοντάδες «επικίνδυνα στοιχεία» που υπονομεύουν το θεάρεστο έργο των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, αποστέλλονται στην κόλαση του Ρunishment Ρark. Ο σχιζοφρενής δολοφόνος με το πριόνι είναι απλώς μια κουτσουλιά!

«Ρunishment Ρark»

ΒΑΘΜΟΙ=10

(μην το χάσεις, όλα τα λεφτά!)

Πυρηνική βόμβα Με κομμένη την ανάσα

Τους σταρ τούς πάτησε το τρένο

Ράσελ Κρόου και Κρίστιαν Μπέιλ, σωριασμένοι και πλακωμένοι κάτω από τις ράγες του τρένου, με οδηγό τον Τζέιμς Μάνγκολντ, διευθυντή φωτογραφίας τον Φαίδωνα Παπαμιχαήλ και τίτλο «3: 10 to Υuma», τουτέστιν ελληνικά «Το τελευταίο τρένο για τη Γιούμα».

Σοφώς ποιών ο Έλλην παραφραστής. Να δεις τι μου θυμίζει, τι μου θυμίζει. Α, ναι. «Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές» (το «Ηigh Νoon» του Φρεντ Τσίνεμαν, με Γκάρι Κούπερ να ορθώνει μόνος το ανάστημά του και να τα βάζει με μια συμμορία, ως αλληγορία για το «στρατοδικείο» του Μακάρθι που έστειλε στον τάφο, τη φυλακή και την εξορία τα 2/3 της κινηματογραφικής αφρόκρεμας του Χόλιγουντ).

Να δεις τι μου θυμίζει. Το «3: 10 to Yuma», το κλασικό, του 1957, μινιμαλιστικό και σχεδόν δράμα δωματίου του Ντέλμερ Ντέιβις, με αντίπαλους Γκλεν Φορντ (τώρα τον υποδύεται ο Ράσελ Κρόου) και Βαν Χέφλιν (δηλαδή Κρίστιαν Μπέιλ). Να δεις τι μου θυμίζει. «Βutch Cassidy and Sundance Κid» (Οι δύο ληστές) του Τζορτζ Ρόι Χιλ, το 1969. Να δεις τι μου θυμίζει. «Wild Βunch» (Άγρια συμμορία) του Σαμ Πέκινπα, το 1970. Να δεις τι μου θυμίζει. Σπαγγέτι Ουέστερν. Άλλο τίποτα;

Κάτι από εδώ, κάτι από εκεί, να το ριμέικ του χάους και της παραλλαγής. Ένα μικρό πείραμα θα πείσει και τον πιο δύσπιστο αναγνώστη αυτής της στήλης. Απέναντι απέναντι το ασπρόμαυρο πρωτότυπο (μπορείτε να το προμηθευτείτε από οποιοδήποτε αξιόπιστο DVD club) και το ριμέικ του Τζέιμς Μάνγκολντ. Λιτό το πρώτο, πληθωρικό το δεύτερο. Συμπυκνωμένο το πρώτο, ξεχειλωμένο το δεύτερο. Πολεμοφόδια και κανονιοβολισμοί όλης της Αμερικής το πρώτο, μερικές σφαίρες εδώ κι εκεί το δεύτερο. Ελάχιστα πτώματα στο πρώτο, στρατιές στο δεύτερο. Ολοκληρωτική η επικράτηση του Ντέιβις. Πού κερδίζει ο Μάνγκολντ; Ίσως στην επιλογή του Ράσελ Κρόου, στον ρεαλισμό (λόγω διαστημικής τεχνολογίας) και τη βαβούρα.

Πάμε τώρα στην ουσία. Τι θέλει να πει ο ποιητής; Πρώτον, ότι το Καλό προκύπτει από το Κακό και τούμπαλιν (προτεσταντισμός του κερατά). Δεύτερον, ότι τσιφλικάδες και εταιρειάρχες σιδηροδρόμων είναι το αναγκαίο κακό για την οργάνωση και τη δημιουργία της μεγάλης Αμερικής (σαν να λέει σημερινός Ρώσος πως ο Στάλιν θα περάσει στην ιστορία σαν το αναγκαίο κακό μιας πανίσχυρης

«Το τελευταίο τρένο για τη Γιούμα»

Πληθωρικό, καλοφτιαγμένο, χαοτικό Κατώτερο από τη «Δολοφονία του Jesse

James»

Ράσελ Κρόου με Κρίστιαν Μπέιλ

ΒΑΘΜΟΙ=5

(only for men)

Σοβιετίας). Και τρίτον, το τραγελαφικό, ότι ακόμα και ο άθλιος ληστής (Ράσελ Κρόου) υποκλίνεται στον πατριωτισμό του φτωχού αγρότη Κρίστιαν Μπέιλ και παραδίδεται αυτοβούλως και οικειοθελώς στη φυλακή, προκειμένου να φτιαχτεί κράτος και να λειτουργήσουν επιτέλους οι θεσμοί. Α, ρε λήσταρχε Νταβέλη. Εξαιτίας σου, η μικρή Ελλάδα υποφέρει!

Με δυο λόγια: Συμμορία ληστών γκρεμίζουν ταχυδρομική άμαξα, σκοτώνουν το σύμπαν και στη συνέχεια ο αρχηγός τους Μπεν Γουέιντ (Ράσελ Κρόου) καταλήγει στο σαλούν ενός χωριού με το όνομα «Μπίσμπι», προκειμένου να ρίξει μια γκόμενα, να ξεχαρμανιάσει και να φύγει. Ο τρόμος του Far West. Ποιος θα τολμήσει να τον σταματήσει; Ουδείς. Κι όμως, ένας φτωχός αγρότης, πατέρας, νοικοκύρης και πατριώτης, με σακατεμένο το ένα πόδι από τον Εμφύλιο της Αμερικής (Κρίστιαν Μπέιλ), ορθώνει το ανάστημά του για δύο λόγους: αφενός για να κερδίσει διακόσια ψωροδολάρια από την εταιρεία σιδηροδρόμων και αφετέρου για να ανυψωθεί στα μάτια των παιδιών του. Οι δύο Αμερικές μονομαχούν για το καλό της ενιαίας Αμερικής!


Οι ματάρες μιας καραμέλας

Το πιο εύκολο πράγμα σήμερα είναι να γυρίσει κάποιος από οποιοδήποτε μέρος της γης, πλην Ελλάδος, μια cult ταινία. Η περίπτωση της Λιβανέζας κουκλάρας Ναντίν Λαμπακί και του κομμωτηρίου της με τίτλο «Sakkar Βanat», δηλαδή «Caramel» είναι χαρακτηριστική. Με γαλλική παραγωγή, με συνεισφορά από τα ταμεία της Ευρώπης και φυσικά με τη συμμετοχή του Λιβάνου, εξασφαλίζεις συμμετοχή σε παράλληλο πρόγραμμα του Festival Du Cannes!

Με τόσες περγαμηνές ποιος θα τολμήσει να αμφισβητήσει μια τόσο κουλτουριάρικη καραμέλα; Μπήκα λοιπόν λαχανιασμένος από το traffic και βγήκα με την απορία. Τώρα τι είδα; Ταινία ή χτένισμα, βαφή και κούρεμα Vagelis Ηadjis; Δηλαδή καμιά δεκαριά θηλυκά, πάσης φύσεως, ηλικίας, κοινωνικής προελεύσεως και ομορφιάς, να τα λένε την ώρα που το σεσουάρ ισιώνει τα μαλλιά. Τώρα τι συγκράτησα; Τις ματάρες και την κορμάρα της Ναντίν Λαμπακί. Η οποία έγραψε το σενάριο, σκηνοθέτησε και δικαιωματικά κατέλαβε τραπέζι πίστα στην πρωταγωνιστική ερμηνεία. Με τέτοια προσόντα θα λάμψει σε οποιαδήποτε πασαρέλα. Από τις Κάννες μέχρι τα καλλιστεία!

Με δυο λόγια: Όλα εντός κομμωτηρίου. Η Λαγιάλ μαδάει τη μαργαρίτα, περιμένοντας έναν παντρεμένο. Η Νισρίν το ίδιο, διότι εντός ολίγου θα είναι νυφούλα σε μουσουλμανικό γάμο. Η Τζαμάλ σε κομμωτηριοθεραπεία λόγω ηλικίας. Η Ρόουζ σε ψυχοθεραπεία λόγω υπαρξιακής ανησυχίας. Και η Ρίμα ως λεσβία μονίμως

«Caramel»

Πέντε γυναίκες στο κομμωτήριο ψάχνουν

Κομμώσεις Βηρυτού Γ υναικάρα η Ναντίν Λαμπακί

ΒΑΘΜΟΙ=VΑGΕLΙS ΗΑDJΙS

στην παρανομία. Κομμωτήριο είπα; Λάθος. Γράψε γυναικωνίτης!


Χορεύοντας με βαριά κουλτούρα

Δύο ακόμα πρεμιέρες, κουλτούρα made in USΑ από εδώ, χορός από εκεί «Πάτερ ημών»
(Ρadre Νuestro) του πρωτοεμφανιζόμενου Αμερικανού Κρίστοφερ Ζάλα (Ζalla), με μια ιστορία λαθρομετανάστευσης και οικογενειοκρατίας. Διότι ο λαθρομετανάστης πιτσιρικάς Πέδρο ψάχνει στο Μπρούκλιν τον δικό του μπαμπά.

Την ίδια στιγμή, έτερος πιτσιρικάς με το όνομα Χουάν καταφθάνει στον ίδιο μπαμπά και αφού του δείχνει το γράμμα της νεκρής μαμάς, του λέει: «Εσύ είσαι ο δικός μου μπαμπάς». Τι έχει συμβεί; Απλούστατα, ο παμπόνηρος Χουάν έχει κλέψει το γράμμα του αθώου Πέδρο. Ως εκ τούτου, διπλό το Μεξικό, όπως σε κάθε χώρα με το Καλό και το Κακό. Ως εκ τούτου, η πείνα σε στέλνει στην παρανομία. Και ως εκ τούτου, κάθε μετανάστης κι ένας ξένος, φτωχός, ένα σκουπίδι στον παράδεισο τον Δυτικό. Όλα αυτά γνωστά, κοινότοπα και αληθινά. Επιδέξιος filmmaker ο Ζάλα. Απόδειξη; Κέρδισε το Μεγάλο Βραβείο του Sundance 2007. Οργανώνει το υλικό του, διαχειρίζεται με ωριμότητα το σκοτάδι, τη βρώμα και τα ανθρώπινα σκουπίδια και καθοδηγεί με την ίδια ωριμότητα του ηθοποιούς του. Εντάξει. Με άριστα περνάει τις εξετάσεις του. Όμως, πριν από είκοσι χρόνια μια τέτοια ταινία θα αποτελούσε γεγονός πρώτης σημασίας. Σήμερα, μέσα στον

ΒΑΘΜΟΙ=5

(άσκηση ύφους)

σκληρό ανταγωνισμό και με τόσους επιδέξιους σκηνοθέτες που γνωρίζουν να διαχειρίζονται το ίδιο το στυλάκι το περιθωριακό, αμφιβάλλω αν ο Κρίστοφερ συνεισφέρει έστω και μισή πρωτοτυπία!

«Step Up: Το επόμενο βήμα»
(Step Up 2: Τhe Streets) του Αμερικανοκινέζου Γιον Τσου, με το 22χρονο μανούλι Μπραιάνα Έβιγκαν και τον τυχερό Ρόμπερτ Χόφμαν. Λόγω Όσκαρ δεν το «Step Up 2: Το επόμενο βήμα». Μπραϊάνα Έβιγκαν, να χαρώ εγώ μωρό!

ΒΑΘΜΟΙ=ΜΠΡΑΪΑΝΑ!