Το ανήλικο βρέφος

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΣ ΒΟΗΘΑΕΙ ΝΑ ΚΡΙΝΟΥΜΕ ΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ
ΟΣΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ
ΕΖΗΣΑΝ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΑ ΚΑΘΕΣΤΩΤΑ.
Η ΑΡΝΗΣΗ ΟΠΟΙΑΣΔΗΠΟΤΕ ΜΟΡΦΗΣ
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΕ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ
ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ, ΄Η ΘΥΣΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Η ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
ΘΕΩΡΟΥΝΤΑΙ ΕΚ ΤΩΝ ΩΝ ΟΥΚ ΑΝΕΥ
Tο έργο, η δημιουργία χάνουν την πολιτική τους ουδετερότητα. Οφείλουν να υποτάσσονται στις επιταγές της πολιτικής ηθικής. «Κανείς, σήμερα, δεν μπορεί να αφιερώσει τον εαυτό του στη λογοτεχνία με την αφέλεια του Τζόις ή του Χένρι Τζέιμς», έγραφε ο Όργουελ το 1948, στο δοκί μιό του Οι συγγραφείς και ο Λεβιάθαν. Η ιστορία του εικοστού αιώνα δίπλα στα μεγάλα έργα μας προσφέρει και μια ολόκληρη πινακοθήκη από προσωπογραφίες όσων δημιουργών τα δικαίωσαν με την ηθική στάση τους. Εξόριστοι, καταδιωκόμενοι ή δολοφονημένοι, οι συγγραφείς που μπόρεσαν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων ποτέ δεν διαμαρτυρήθηκαν γιατί οι συνθήκες δεν τους επέτρεψαν να ασχοληθούν απερίσπαστοι με τη δημιουργία τους.

Πιστεύουμε πραγματικά πως αν ο τόπος έχει πρόβλημα πολιτισμού, που έχει, αυτό οφείλεται στο υπουργείο του και κατ΄ επέκταση στο κράτος;

Ήξεραν πως η όποια διαχρονική αξία της δουλειάς τους δεν είναι ικανή να την απαλλάξει από το κοινωνικό της αντίκρυσμα. Ήξεραν ακόμη, όσοι από αυτούς υπήρξαν ειλικρινείς, πως το βάρος του όποιου κοινωνικού αντικρύσματος μετρούσε και το βάρος της ατομικής τους ευθύνης. Όσοι δεν είχαν τη δύναμη ή την ειλικρίνεια να το παραδεχθούν, απλώς στρατεύθηκαν, μεταλλάχθηκαν σε ενεργούμενα της όποιας πολιτικής ή της όποιας ιδεολογίας υπονομεύοντας οι ίδιοι την αξία τους.

Δεν είναι τυχαίο, για παράδειγμα, για να έρθουμε στα καθ΄ ημάς, πως τις τελευταίες δεκαετίες, όσο μειωνόταν το κοινωνικό αντίκρυσμα της όποιας πνευματικής παρέμβασης τόσο πλήθαιναν τα κείμενα με τον συνωστισμό των υπογραφών διαφόρων διανοουμένων, συγγραφέων, καλλιτεχνών, τραγωδών, τραγουδιστών, βιολιστών, κιθαρωδών και των εν γένει ευαίσθητων. Φτάσαμε στο σημείο η πνευματική παρέμβαση να ταυτίζεται με τη διεκδίκηση εκ μέρους μιας ομάδας ανθρώπων κάποιας κοινωνικής ευαισθησίας, αντίστοιχης με τα ασφαλιστικά δικαιώματα, τα επιδόματα, ή τις αυξήσεις μισθού που διεκδικούν άλλες ομάδες.

Γι΄ αυτό τον λόγο, ειλικρινά δυσκολεύομαι να αντιληφθώ ποιο ήταν το πνεύμα της διαμαρτυρίας των «πνευματικών ανθρώπων» που οργανώθηκε τις προάλλες μπροστά στο υπουργείο Πολιτισμού. Θα μου πείτε, σε αυτό τον τόπο ο καθένας μας έχει και κάποιο υπουργείο το οποίο ευθύνεται για κάποια από τις κακοτεχνίες της ζωής του. Και ο πολιτισμός έχει το δικό του.

Έχει και αυτός τις βουλωμένες του αποχετεύσεις, τα αυθαίρετά του που ζητούν να νομιμοποιηθούν, τα θέατρα που περιμένουν την επιχορήγησή τους για να ζήσουν, έναν γενικό γραμματέα που αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει και έναν πρωθυπουργό ο οποίος δηλώνει ευθαρσώς πως υπήρξε «συμβολικά» και μόνο υπουργός του, αποποιούμενος πάσα ευθύνη για τα περαιτέρω.

Και εμείς τι ζητάμε από όλα αυτά; Θέλουμε να ακουστεί η φωνή μας; Αισθανόμαστε πως έχουμε κάτι να πούμε που κανείς δεν είναι πλέον διατεθειμένος να το ακούσει; Θέλουμε να δείξουμε πως είμαστε και εμείς άνθρωποι, σαν όλους τους άλλους, κι έχουμε και εμείς τα προβλήματά μας όπως όλοι οι άλλοι; Πνιγόμαστε από την μπόχα της αθλιότητας που μας ζώνει από παντού και ζητάμε βοήθεια; Ποιος περιμένουμε να μας ακούσει; Το υπουργείο μας; Το κράτος;

Πιστεύουμε πραγματικά πως αν ο τόπος έχει πρόβλημα πολιτισμού, που έχει, αυτό οφείλεται στο υπουργείο του και κατ΄ επέκταση στο κράτος; Ελάτε τώρα. Μη μου πείτε ότι δεν οφείλουμε να αισθανόμαστε και εμείς λιγάκι σαν κι αυτούς που έχουν χτίσει το αυθαιρετάκι τους μέσα στο ρέμα και όταν έρθει ο χειμώνας με τις πλημμύρες του κατηγορεί το κράτος που δεν έκανε αντιπλημμυρικά έργα.

Μη μου πείτε ότι δεν οφείλει ο καθένας από εμάς να αισθάνεται υπεύθυνος για την απαξίωση της οποιασδήποτε πνευματικής δραστηριότητας κυκλοφορεί σε αυτό τον τόπο. Για τον κυνισμό των πολιτικών μας, για τη χαύνωση του δημόσιου λόγου, για την κατάντια της εκπαίδευσης, για την πλειοδοσία της ποταπότητας, για την κοινωνική απαξίωση της καλλιέργειας, για όλες αυτές τις κομμένες κεφαλές που διασύρουν από τηλεοράσεως τη στοιχειώδη αξιοπρέπειά μας.