Ο παλαιότερος λιμναίος οικισμός της Ευρώπης

Μια ανασκαφή, μια αναπαράσταση οικισμού κι ένας μικρός εκθεσιακός χώρος. Μόλις 7 χλμ. από την πόλη της Καστοριάς, η αρχαιολογική σκαπάνη έχει αποκαλύψει έναν από τους πιο παλιούς (6η χιλιετία π.Χ.) λιμναίους οικισμούς στην Ευρώπη.

Ο οικισμός στο Δισπηλιό εντοπίστηκε στη δεκαετία του ΄30 από τον Α. Κεραμόπουλο, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Τριάντα χρόνια αργότερα ο οικισμός εντοπίστηκε και «ξαναανακαλύφθηκε» από τον καθηγητή Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ Ν. Μουτσόπουλο. Η σύγχρονη έρευνα αναπτύχθηκε σε δύο επίπεδα: ανασκάφηκε ένα τμήμα του οικισμού και έγινε κατανοητή η αρχιτεκτονική διάταξη των σπιτιών, τα υλικά και η οργάνωση του χώρου. Επίσης, μέσω των ευρημάτων (τμήματα πήλινων αγγείων, λίθινα και οστέινα εργαλεία, ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα πήλινα ειδώλια, οστά ζώων και ψαριών κ.ά.) οι αρχαιολόγοι πήραν πληροφορίες για την καθημερινή ζωή των ψαράδων και των γεωργοκτηνοτρόφων που κατοίκησαν στην περιοχή του Δισπηλιού στη Νεολιθική Εποχή. Τα ευρήματα του Δισπηλιού είναι παρόμοια με άλλων αντίστοιχων οικισμών, αλλά έχουν μια ιδιαιτερότητα: τους ξύλινους πασσάλους που είναι μπηγμένοι ακόμη στον βυθό της λίμνης και δίνουν μια εικόνα για τον τρόπο που δομούνταν οι κατοικίες.

Η θέση κατοικείται συνεχώς από τις αρχαιότερες φάσεις της Νεολιθικής Εποχής έως την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (6.000-2.100 π.Χ.). Η ανασκαφή πραγματοποιείται συστηματικά στη θέση Νησί από το 1992 υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Γ.Χ. Χουρμουζιάδη.

Το πιο εντυπωσιακό βέβαια για τον πολύ κόσμο είναι η αναπαράσταση του νεολιθικού οικισμού με 5 επισκέψιμες καλύβες, η οποία εγκαινιάστηκε το 2000, στο πλαίσιο προγραμμάτων της Ε.Ε. (Για να τις επισκεφθείτε τηλεφωνήστε στο 24670-21.910 και για την προσωρινή έκθεση ευρημάτων 24670-85.332, www. auth. gr/dispilio).