Επιφυλλίδα

Γεώργιος Παπανδρέου και Νικολά Σαρκοζί

Απολύτως φυσιολογικό μια θεατρίνα να ερωτευθεί έναν πολιτικό ή ένας πολιτικός να ερωτευθεί μια θεατρίνα. Ή ακόμη ένας πολιτικός να ερωτευθεί μια γυναίκα του θεάματος, έστω κι αν υπάρχει ανάμεσά τους τεράστια (τριάντα και σαράντα χρόνων) διαφορά στην ηλικία. Από τα διαπρεπέστερα ζευγάρια με αυτήν τη διαφορά ηλικίας που ουδείς αμφισβήτησε το επίπεδο και τη σοβαρότητά τους, αντίθετα «ενέγραψαν» μιαν υποθήκη ώστε το αίσθημα να κυριαρχεί στην, αν και συμβατική, παντοδυναμία του χρόνου, ο Οδυσσέας Ελύτης με την Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο Μάριος Πλωρίτης με την Κάτια Δανδουλάκη. Έστω κι αν η πρώτη είναι ποιήτρια και η δεύτερη αμιγής θεατρίνα. Το αίσθημα, όταν υπάρχει, «φωνάζει» από μίλια μακριά- όπως φωνάζει και όταν δεν υπάρχει. Κι αν τα δύο αυτά ζευγάρια (όπως και ελάχιστα άλλα) συνέδραμαν στη χειραφέτηση της ελληνικής κοινωνίας όσο αδυνατούν να το κάνουν οι «μπροσούρες» για τα ίσα δικαιώματα των δύο φύλων, μένει πάντα να σκεφτείς τα προβλήματα και τις δυσκολίες που ακμάζανε σε παλαιότερα χρόνια.

Για να διατηρείται μια δυσπιστία ώς τις μέρες μας για τη συζυγία του Γεωργίου Παπανδρέου με την Κυβέλη (αν και δεν ήταν η διαφορά στην ηλικία τους που προκαλούσε, αφού δεν υπήρχε διαφορά), φαίνεται πως ήταν αδιανόητο για τις μέρες τους να συνταιριαστεί η προεξοφλημένη σοβαρότητα του πολιτικού με την εγγυημένη ελαφρότητα της θεατρίνας. Το γνωστό ως ανέκδοτο, αλλά και πλήρως επιβεβαιωμένο ως γεγονός, που φέρνει τον Ελευθέριο Βενιζέλο να λέει, όταν πληροφορήθηκε τον επικείμενο γάμο του «Γέρου της Δημοκρατίας» με την μελλοντική τότε «Κοντέσσα Βαλέραινα», πως «Λάθος κάνετε, δεν παντρεύεται ο κύριος Παπανδρέου μια θεατρίνα, η κυρία Κυβέλη παντρεύεται έναν θεατρίνο», αποκαλύπτει πως η ιδιότητα του ηθοποιού μετέτρεπε τα πράγματα σε αβαρή και επιπόλαια. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι άλλο: ποια αλλαγή έχει συμβεί μέσα στα χρόνια που έχουν μεσολαβήσει ώστε μια, εκ των πραγμάτων, σοβαρή σχέση να προκαλεί τη δυσπιστία, ενώ μια σχέση άκρως διαβλητή, όπως του Νικολά Σαρκοζί, να λογαριάζεται ως κάτι φυσιολογικό; Το ερώτημα μοιάζει ρητορικό, αν σκεφτεί κανείς πως έχουν πάψει πια να συγκινούν πολύ πιο τρομακτικές αλλαγές που έχουν στο μεταξύ επέλθει. Παραμένει όμως ένα εντελώς εύλογο ερώτημα καθώς μπορεί να έχουν υπάρξει αλλαγές, όμως οι αλλαγές αυτές δεν συνιστούν μια πραγματικά ουσιαστική αλλαγή. Πώς γίνεται μια κοινωνία (έστω ελληνική) που επιφυλασσόταν σε μιαν αταίριαστη σχέση, να δίνει ως παγκόσμια πια κοινωνία την ευλογία της σε μια σχέση που ολοφάνερα δεν θα υπήρχε αν το ένα σκέλος δεν διέθετε εξουσία και το άλλο σκέλος νιάτα και ομορφιά. Μια σχέση ώστε, σαφέστατα, με το ενδιαφέρον που προκαλεί, να καθηλώνει σε βαθμό που η παγκόσμια κοινωνία να μην την αντιλαμβάνεται μόνο ως «πρόσοψη», αλλά και ως «βάθος». Φαίνεται πως όσο ανώδυνη οπισθοδρομικότητα προϋπέθετε η επιφύλαξη και η κακεντρέχεια για τη σχέση του Γεωργίου Παπανδρέου με την Κυβέλη, άλλη τόση βαθιά επώδυνη οπισθοδρομικότητα κρύβει η χειραφέτηση μιας κοινωνίας όσον αφορά μια σχέση που το «αταίριαστό» της μεταβάλλεται σε κάτι εμπορεύσιμο. Μια σχέση τόσο φτιαχτή για να καταναλωθεί ώστε θα συνιστούσε στοιχειώδη πολιτική θέση να της γυρίσουν απαξάπαντες την πλάτη, αντί να φαντάζονται πως παραμένουν ελεύθεροι και επιζήμιοι στην κρίση τους για τον Σαρκοζί, ενώ έχουν «καταπιεί» τη δημόσια εικόνα του ως ερωτευμένου.

Να συντείνεις στην ισχυροποίηση μιας απόλυτα υστερόβουλης εξουσίας, γιατί διαθέτει τη μελετημένη τόλμη να εμφανίζει ως φυσιολογικό οτιδήποτε ως άναυδος οπαδός δεν θα υιοθετούσες στην προσωπική σου ζωή, σημαίνει ανενδοίαστη παραχώρηση στις πιο δυσεξιχνίαστες μηχανορραφίες αυτής της εξουσίας. Η επιδαψίλευση μιας συναίνεσης και μιας τρυφερότητας στην «ανθρώπινη» πλευρά των ανθρώπων της εξουσίας σημαίνει αναγνώρισή τους ν΄ αλωνίζουν στις μη ελέγξιμες, σκοτεινές πλευρές της επαγγελματικής τους δραστηριότητας.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»