Αλήθειες και ψέματα για το Τεστ Δεξι οτήτων

«Η επιστήμη δεν αποτελεί παρά την εκλεπτυσμένη τελειοποίηση του καθημερινού τρόπου σκέψης» Αlbert Εinstein H δοκιμασία του Τεστ Δεξιοτήτων έχει έναν, αν και πολυσύνθετο, στόχο: επιδιώκει την αξιολόγηση βασικών δεξιοτήτων λογικής, κριτικής σκέψης, αναλυτικής και συνθετικής ικανότητας των εξεταζομένων. Εύκολα γίνεται αντιληπτό πόσο δύσκολο είναι να προσδιοριστούν και πόσω μάλλον να αξιολογηθούν οι δεξιότητες ενός ατόμου, ώστε να το κρίνεις ικανό ή άξιο (ή όπως αλλιώς εσείς θέλετε) να καταλάβει μια θέση, οσοδήποτε απαιτητική, στον δημόσιο τομέα. Μια τέτοια αξιολόγηση προϋποθέτει την κατοχή βασικών σχολικών γνώσεων και αξιοποιεί παράλληλα τη συνολική μαθησιακή εμπειρία του υποψηφίου.

Φιλοδοξία του άρθρου αυτού (που θα δημοσιευθεί σε δύο μέρη), καρπού μακράς πείρας αλλά και έντονου προβληματισμού, είναι να βοηθήσει τους αναγνώστες να καταλάβουν τι είναι και κυρίως τι ΔΕΝ είναι το Τεστ Δεξιοτήτων, με βάση το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι πρόκειται για μια διαδικασία ιδιαίτερης σημασίας, παγιωμένη εδώ και δεκαετίες σε όλες τις εκπαιδευτικά προηγμένες χώρες.

Να μην ανακαλύψουμε τον τροχό
Σκοπός επίσης του υπογράφοντος είναι, στο πλαίσιο των δυνατοτήτων του, να συμβάλει ώστε η επιτροπή που θα επιλέξει τα θέματα του Τεστ και θα καθορίσει τους κανόνες διεξαγωγής του, να μην το αυτοκαταργήσει. Είναι γνωστό ότι όσο άρτιος είναι ο σχεδιασμός και όσο εκπαιδευτικά αγαθές είναι οι προθέσεις κάποιας «εξέτασης», εν τέλει αυτή αξιολογείται μία και μόνο μία ημέρα, την ημέρα εφαρμογής της. Θεωρώ λοιπόν ότι ήλθε επιτέλους η ώρα στην Ελλάδα να πάψουμε, έστω για μία και μοναδική φορά, να εφαρμόζουμε την αγαπημένη μας συνήθεια: κάθε φορά να ανακαλύπτουμε τον τροχό. Με όλο τον σεβασμό, προσδοκώ από την επιτροπή την υπεύθυνη για το Τεστ να αντιγράψει τη φιλοσοφία και τις τεχνικές επιλογής θεμάτων που εφαρμόζονται στο εξωτερικό και είναι πλήρως δοκιμασμένες σε κάθε τους λεπτομέρεια και που όποτε κριθεί αναγκαίο, διαρκώς βελτιώνονται. Ποιος είναι ο στόχος
Στόχος κάθε εξειδικευμένου στο Τεστ εκπαιδευτικού πρέπει να είναι να βοηθήσει τον υποψήφιο να αναπτύξει και να αξιοποιήσει τις αποκτημένες ικανότητές του, υποδεικνύοντας τα αναγκαία και απαραίτητα μέσα ώστε, έπειτα από μεθοδική και επίμονη εξάσκηση, να επιτευχθεί το ποθούμενο αποτέλεσμα. Μοχλό για τα προηγούμενα αποτελεί η προσπάθεια του διδάσκοντος, μέσω κατάλληλης μεθοδολογίας και ασκήσεων, να ενισχυθεί τόσο η δημιουργική, γόνιμη, πρακτική σκέψη των υποψηφίων όσο και η διεύρυνση και εμβάθυνση του γλωσσικού τους υπόβαθρου. Πολλές φορές, ο διδάσκων καλείται να «ανασύρει» από το ασυνείδητο, κατόπιν στο υποσυνείδητο και τελικά στο ενσυνείδητο του υποψηφίου, γνώσεις και ικανότητες που αποκτήθηκαν πολλά χρόνια πριν.

Σκοπός της επιτροπής πρέπει να είναι να αξιολογήσει τη δημιουργική αυτενέργεια του ατόμου. Στόχος των διδασκόντων πρέπει να είναι η μεθόδευση της συσσωρευμένης γνώσης, η ενίσχυση της πνευματικής συγκρότησης, η ανάπτυξη του ορθού συλλογισμού και της οργανωμένης και πολυεπίπεδης λογικής και κριτικής ικανότητας.

Γ ρήγορα και σωστά
Η επιτροπή των θεμάτων πρέπει να προκαλεί τους υποψηφίους στην ταχεία ορθή εφαρμογή βασικών γνώσεων, κανόνων και μεθόδων και να «τιμωρεί» τις όποιες συχνά εμφανιζόμενες αδυναμίες, που προκαλούνται ιδιαίτερα εξαιτίας της μηχανιστικής μαθησιακής διαδικασίας που καλλιεργείται, καμιά φορά με ιδιαίτερα επίμονο τρόπο, στα σχολεία.

Να τονίσω ότι η ποικιλία των ασκήσεων στα ανά τον κόσμο Τεστ Δεξιοτήτων είναι μεγάλη, αλλά πάντως όχι απεριόριστη. Στην εκτενέστατη διεθνή βιβλιογραφία, που ασφαλώς η επιτροπή πρέπει να έχει υπ΄ όψιν, κυριαρχούν κάποιες βασικές κατηγορίες, που είναι εκείνες που πραγματικά απαιτούνται ώστε ο υποψήφιος, αφού συλλάβει το νόημά τους και μάθει να ανταποκρίνεται στον ζητούμενο τρόπο σκέψης, να μπορεί να διαπραγματευθεί άνετα και με επιτυχία οποιαδήποτε μορφή άσκησης και αν του παρουσιαστεί. Συνιστώ, κατά την πρώτη εφαρμογή του Τεστ στη χώρα μας, η επιτροπή να ξεκινήσει επιλέγοντας αυτές τις (γνωστές) βασικές μορφές. Σκοπός μας είναι το Τεστ να καθιερωθεί. Αν αυτό γίνει, θα έχουμε τη δυνατότητα να συμπεριλάβουμε αργότερα τις πιο «ιδιαίτερες» μορφές θεμάτων.

Οι αναγκαίες δεξιότητες
Είναι βέβαιο ότι η σημασία της διανοητικής εργασίας και της δημιουργικής ικανότητας στον χώρο της εργασίας αυξάνεται συνεχώς. Εδώ ακριβώς εστιάζεται και η σημασία που αποδίδουν στα διάφορα Τεστ Δεξιοτήτων οι χώρες που το εφαρμόζουν. Η διαμορφούμενη νέα κοινωνία της γνώσης απαιτεί από τους εργαζομένους να διαθέτουν ικανότητα προσαρμογής στις συνεχείς αλλαγές, πνεύμα συνεργασίας, δημιουργικότητα, κριτική ικανότητα, γενικές γνώσεις και κυρίως δεξιότητες δεκτικές ποικίλων μεταγενέστερων ειδικεύσεων. Προπαντός, όμως, η κοινωνία αυτή έχει ανάγκη από άτομα που ξέρουν πώς να μαθαίνουν, πώς να αξιοποιούν τη γνώση που θα συσσωρεύεται όλο και περισσότερο στις Τράπεζες Πληροφοριών και κάθε είδους δεδομένα, πώς να δημιουργούν καινούργιες ιδέες και να τις εφαρμόζουν σε νέες δραστηριότητες. Οι δεξιότητες αυτές είναι αναγκαίες για να προωθηθεί και η διά βίου εκπαίδευση και μάθηση, η οποία αναδεικνύεται σε βασική προτεραιότητα της νέας κοινωνίας της γνώσης.