Ημερολόγιο Συνόρων

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com

ΕΙΝΑΙ και το αγαπημένο σύνθημα των φιλάθλων, όταν παίζει ποδόσφαιρο η Εθνική Σερβίας, μου εξηγεί ο Μάρκο. Εκτός και αν παίζει με τη Βοσνία. Τότε, κάποιοι φίλαθλοι φωνάζουν «Σρεμπρένιτσα». Στα γήπεδα πρέπει να βρεις πάντα το «σωστό» σύνθημα για να «ξεκάνεις» τον αντίπαλο. Άλλωστε, ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία άρχισε από τα ποδοσφαιρικά γήπεδα και τα συνθήματα των φιλάθλων. «Εδώ σκότωσαν τον Τζίντζιτς». Ο Μάρκο είναι φοιτητής στη Νομική Σχολή στο Βελιγράδι. Είναι παθιασμένος με τον Ερυθρό Αστέρα Βελιγραδίου, τους υπολογιστές και την πολιτική. Είναι μέλος του κόμματος του Κοστούνιτσα, του σημερινού Σέρβου πρωθυπουργού. «Μου φάνηκε ο μοναδικός έντιμος πολιτικός που υπάρχει σήμερα στη Σερβία», λέει. Διασχίζουμε μαζί ένα πάρκο, που έχει γίνει κατάλευκο από το χιόνι που πέφτει. Ο Μάρκο σταματάει. «Εδώ σκότωσαν τον Τζίντζιτς», αναφέρει και δείχνει το προαύλιο του πρωθυπουργικού Μεγάρου. «Η σφαίρα ήρθε από εκεί», μου δείχνει μια πολυκατοικία απέναντι. Έπρεπε να δολοφονήσουν τον Ζόραν Τζίντζιτς το 2003, για να εξαρθρώσει η σερβική αστυνομία τις συμμορίες των μαφιόζων που λυμαίνονταν το Βελιγράδι. Άνθρωποι του υποκόσμου που πλούτισαν από τον πόλεμο, «ενταγμένοι» στο παρακράτος που έστησε ο Μιλόσεβιτς, είχαν μετατρέψει σε αληθινή κόλαση το Βελιγράδι: την πρωτεύουσα, κάποτε, μιας «μικρής Αυτοκρατορίας», της Γιουγκοσλαβίας.

Η ζοφερή εποχή. Ανεβαίνουμε στο τραμ. Απέναντί μου, μια πανέμορφη κοπέλα, με μπλε σκούφο, μιλά στο κινητό και δείχνει να είναι στους επτά ουρανούς. Πρόκειται για άλλη μία διαφήμιση κινητής τηλεφωνίας. Πιάνουμε ξανά με τον Μάρκο τη συζήτηση για τις εκλογές στη Σερβία. Οι νέοι της ηλικίας του είναι κυρίως άνεργοι και απολιτίκ. Πολλοί από αυτούς που τελειώνουν το πανεπιστήμιο, λέει, φεύγουν στο εξωτερικό και δεν γυρίζουν πια πίσω. Εκείνος δεν θέλει να μεταναστεύσει, αν και έχει ταξιδέψει αρκετά στην Ευρώπη. Θέλει να το παλέψει στη Σερβία. Όσο για τις εκλογές, εύχεται να κερδίσει ο φιλοδυτικός Μπόρις Τάντιτς. Φοβάται τη νίκη του εθνικιστή Τόμισλαβ Νίκολιτς, του κολλητού του Σέσελι, του ηγέτη του Ριζοσπαστικού Κόμματος. Ο Σέσελι βρίσκεται τώρα στη Χάγη, όπου δικάζεται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Δηλώνει, όμως, πανέτοιμος να κυβερνήσει τη Σερβία από εκεί με το laptop του. Ο Σέσελι δηλώνει εχθρός της Αμερικής και θαυμαστής τού Σαντάμ. Έχει προτείνει να γίνει η Σερβία επαρχία της Ρωσίας. Έχει γράψει πάμπολλα βιβλία: σχεδόν όλα κατά των Κροατών, ενώ φημολογείται ότι είναι κροατικής καταγωγής. Στη «γραμμή Σέσελι» κινείται και ο Τόμισλαβ Νίκολιτς. Αυτός, όμως, προσέλαβε Αμερικανούς συμβούλους για να του φτιάξουν το ίματζ και να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές. Βusiness as usual. «Στη Σχολή μας», συνεχίζει ο Μάρκο, «υπάρχουν αρκετοί οπαδοί του Σέσελι. Είναι επιθετικοί και βίαιοι. Αυτοί οι άνθρωποι μπορεί να μας γυρίσουν πίσω στη ζοφερή εποχή».

Οι βόμβες και τα πτώματα. Την εποχή του Μιλόσεβιτς, ο Μάρκο τη χαρακτηρίζει με μια λέξη: ζοφερή. Τη φωτό του Σλόμπο, σήμερα, δεν τη βλέπεις πουθενά στο Βελιγράδι. Στις αρχές του ΄90 την έβρισκες ακόμα και στα μανάβικα. «Η πιο χαρούμενη μέρα της ζωής μου ήταν όταν έπεσε ο Μιλόσεβιτς», λέει. Και η πιο επώδυνη; «Όταν βομβαρδίστηκε το κτίριο της σερβικής τηλεόρασης από το ΝΑΤΟ», απαντά. Το σπίτι του είναι δίπλα στο κτίριο. «Έπαιζα με videogames», συνεχίζει, «όταν τραντάχτηκε ο τόπος. Βγήκα έξω, είδα φλόγες, πολλά πτώματα. Ήμουν δεκαπέντε χρόνων». «Εδώ σκότωσαν τον Τσουρουβίγια». Κατεβαίνουμε από το τραμ. Περνάμε μπροστά από τη σερβική Βουλή. Στρίβουμε αριστερά, ψάχνοντας για ταξί. Ο Μάρκο σταματά ξανά. «Εδώ σκότωσαν τον Τσουρουβίγια» λέει και μου δείχνει την είσοδο μιας πολυκατοικίας. (Ο Σλάβκο Τσουρουβίγια, δημοσιογράφος, σφοδρός επικριτής του Μιλόσεβιτς, σκοτώθηκε από άνδρες της σερβικής μυστικής αστυνομίας, ενώ το Βελιγράδι βομβαρδιζόταν από το ΝΑΤΟ).

Κόσοβο. Ο Μάρκο δεν θέλει το Κόσοβο να γίνει ανεξάρτητο. Θα είναι μεγάλο χτύπημα για τους Σέρβους, υποστηρίζει. Και οι οπαδοί του Σέσελι θα σκίσουν τότε. Ο ίδιος έχει πάει μερικές φορές στα σερβικά μοναστήρια στο Κόσοβο. Παρ΄ όλα αυτά, δεν ξέρει πολλά πράγματα για τη ζωή εκεί. Εκπλήσσεται όταν του λέω ότι οι νεαρές κοπέλες στην Πρίστινα είναι απελευθερωμένες. Όταν μιλά για το Κόσοβο ο Μάρκο είναι αμήχανος. Ξέρει ότι δεν υπάρχει εύκολη λύση. Και ότι αρκετοί Σέρβοι, εκτός από την πατριωτική ρητορική, βλέπουν το Κόσοβο ως άλλη μία χαμένη υπόθεση.

«Δεν είναι αυτοί η Σερβία». Φθάνουμε στον διεθνή σταθμό λεωφορείων, στο Βελιγράδι. Εδώ θα πάρω το λεωφορείο για Σαράγεβο. Σε κάποια γωνία, μου τραβά την προσοχή ένας πάγκος. Πίσω του, ο πωλητής στρίβει το τσιγάρο καθισμένος σε μια καρέκλα. Πάνω και δίπλα στον πάγκο δεσπόζουν οι φωτογραφίες του γνωστού Τσέτνικ Ντράζα Μιχαήλοβιτς, του Μλάντιτς και του Κάρατζιτς. Απομακρυνόμαστε μερικά βήματα. «Δεν είναι αυτοί η Σερβία» λέει ο Μάρκο, κάπως μουδιασμένος. «Και αλίμονό μας αν επικρατήσουν».