Φαινόμενα

Ο «μεγαλειώδης» βηματισμός…

Εκδοτικό διαζύγιο κάνει σουξέ, παραμένοντας το πλέον απολαυστικό θέαμα, αλλά και άκρως αποκαλυπτικό των μιντιακών νοοτροπιών
Η αλήθεια είναι ότι ώς εδώ φτάσαμε βήμα βήμα, υπερήφανοι για τα επιτεύγματα του μιντιακού πολιτισμού μας. Και ροζ ιδιωτικά βίντεο είδαμε από ενημερωτικές εκπομπές που αποθέωσαν την κρυφή κάμερα ως το απόλυτο όπλο του δημοσιογράφου, προκαλώντας σε κοινωνία και πολιτική αναταράξεις, και μάθαμε να ταυτίζουμε το τηλεοπτικό «κράξιμο» με την κοινωνική και πολιτική κριτική- ιδίως όταν της προσδίδει δημοσιογραφικό κύρος, η εκδοτική- δημοσιογραφική ιδιότητα του παρουσιαστή- εμπνευστή της.

Αλλά βεβαίως, σε κανένα από αυτά τα μεγαλειώδη βήματα που σφράγισαν την υψηλή ποιότητα του μιντιακού πολιτισμού δεν τέθηκε ζήτημα δημοσιογραφικής δεοντολογίας- όπως δεν τέθηκε και με την υπόθεση Σορίν Ματέι, την απευθείας αναμετάδοση της ομηρείας μιας οικογένειας από τον τότε SΚΥ, ο οποίος υπό τη διεύθυνση ενημέρωσης του Σταμάτη Μαλέλη τέθηκε στην υπηρεσία της Αστυνομίας με οφέλη βέβαια, την υψηλότατη τηλεθέαση που ευλόγως πρόσφερε το πρωτοφανές θέαμα και ακολούθως τη λαμπρή τηλεοπτική καριέρα των πρωτεργατών, τόσο του Σταμάτη Μαλέλη όσο και του Νίκου Ευαγγελάτου. Με τις δεοντολογίες, τους κανόνες και την τακτοποιημένη αγορά, τέτοιες απολαύσεις το φιλοθεάμον δεν θα τις είχε. Η αλήθεια να λέγεται. Και ως εκ τούτου, τα νούμερα (πωλήσεων) αναδείχθηκαν σε απόλυτη αξία και αποθεώθηκαν στη συνέχεια σε όλες τις μιντιακές αγορές. Ταυτίστηκε η δημοσιογραφική εγκυρότητα με το τηλεοπτικό σουξέ.

Έτσι το «σοκ και κλειδαρότρυπα» έγινε το απόλυτο εθνικό ενημερωτικό θέαμα και οι κανόνες άσκησης του δημοσιογραφικού επαγγέλματος φαίνονταν ενοχλητικοί και αμελητέοι, που τους θυμούνται όσοι «ζηλεύουν τη λάμψη» και την εκτίναξη στην κορυφή (της σοουμπίζνες) εκείνων που δεν τους έχουν και σε πρώτη χρήση. Για να μην είμαστε άδικοι, όχι ότι οι κανόνες δεοντολογίας που ισχύουν στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες και οι οποίοι συγκροτήθηκαν σε θεωρία του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, στις ΗΠΑ, ίσχυσαν ποτέ στη χώρα μας. Ένας από τους βασικότερους, που είναι να μην υπάρχει καμία απολύτως σχέση των δημοσιογράφων με πολιτικούς (πρόσωπα ή χώρους) και να ελέγχονται όσοι την αποκτούν, μοιάζει εξωτικός κανόνας στον τόπο μας, όπου κυρίως οι σχέσεις με πολιτικούς χώρους άνοιξαν σε ορισμένους, δρόμους στη δημοσιογραφία (και κυρίως σε διευθυντικές θέσεις). Οι ειδικές συνθήκες στον τόπο, ο πολιτικός, μεταπολεμικός διχασμός και οι αποκλεισμοί, λόγω φρονημάτων από το επάγγελμα, μεγάλων κατηγοριών δημοσιογράφων, οδήγησαν στη συντήρηση των στρεβλών συνθηκών. Αλλά και όταν εξέλιπαν οι λόγοι γι΄ αυτές και πάλι συντηρήθηκαν τόσο από αυτοματισμό της αγοράς όσο και επειδή ήταν άκρως βολικές για την πολιτική εξουσία.

Αυτό παρέμεινε «κοινό μυστικό» στους χώρους της δημοσιογραφίας, αλλά αποτελεί το βασικό στοιχείο της σύγχυσης. Την επιτείνει το γεγονός ότι η δεοντολογία, που ορίζει με ακρίβεια το δημοσιογραφικό επάγγελμα, είναι η θεωρία άσκησής του, είναι υπόθεση πανεπιστημιακών σχολών, παντού στον κόσμο, πλην της χώρας μας, που ιδρύθηκαν πολύ πρόσφατα (και κυρίως αφού άρχισε να λειτουργεί η εμπορική τηλεόραση). Έτσι έμεινε θολό το δημοσιογραφικό πεδίο και τα όριά του.

Ως εκ τούτου, το τουρλουμπούκι για το ποιος είναι τι και ποιο το πεδίο άσκησης του επαγγέλματός του απέκτησε πλείστες όσες εκδοχές, όπως π.χ. ο εκδότης παρ΄ όλο που είναι εργοδότης, διατηρεί και τη δημοσιογραφική του ιδιότητα, δηλαδή του υπαλλήλου, την οποία ασκεί σε τηλεοπτική εκπομπή ή σε τηλεπαράθυρο ως σχολιαστής, άρα ως υπάλληλος καναλάρχη, με τον οποίο όμως, είναι επίσης «συνάδελφοι», αφού είναι και οι δύο ιδιοκτήτες ενός μέσου.

Ένα ακόμη παράδοξο στη χώρα μας, που αποδεικνύει τη σύγχυση των δημοσιογραφικών συνειδήσεων, είναι ότι τηλεόραση και εφημερίδα για παράδειγμα δεν θεωρούνται επισήμως ανταγωνιστικά μέσα (κανονισμός ΕΣΗΕΑ), για να μπορεί να εργάζεται και στα δυο ταυτοχρόνως ένας δημοσιογράφος. Ωστόσο, στις συζητήσεις και στα επιχειρήματα εκείνων που κάνουν τηλεόραση και ιδίως των πλέον προβεβλημένων και αδιάφορων για τη δεοντολογία, τα δυο μέσα αντιμετωπίζονται ως απολύτως ταυτόσημα και ανταγωνιστικά.


… ώς το μιντιακό τσίρκουλο

Πώς να οριστεί το δημοσιογραφικό επάγγελμα αυτές τις ημέρες, όταν δημοσιογράφος εφημερίδας θεωρεί ότι η δημοσίευση ακραίας ερωτικής σκηνής δεν είναι προσωπικό δεδομένο και προσβολή του κοινού του, αλλά «απόδειξη» (τίνος αλήθεια, των ερωτικών στάσεων;). Και πώς να πείσουν τα αντεπιχειρήματα, όταν προστάτης της δεοντολογίας εμφανίζεται ο πρώτος διδάξας την τηλεοπτική της υπέρβαση, ο οποίος υπήρξε μέχρι τώρα και εργοδότης τού εν λόγω δημοσιογράφου.

Εν τω μεταξύ, ο κατ΄ εξοχήν διαμορφωτής και εκφραστής της κουλτούρας τού «ξεφωνήματος», ο Θέμος Αναστασιάδης, κατηγορεί τον συνεκδότη του Μάκη Τριανταφυλλόπουλο ότι τον «ξεφωνίζει».

Αν μη τι άλλο, είναι πολύ ενδιαφέρουσες οι νοοτροπίες που φωτίζονται με το πολύκροτο εκδοτικό διαζύγιο, «καλοθρεμμένες» στο θερμοκήπιο των νούμερων τηλεθέασης, κατ΄ εξοχήν χώρο ανάπτυξης σαρκοβόρων «φυτών».