«Στο περιθώριο το παιχνίδι είναι άνισο»

Ο κόσμος του περιθωρίου, συγκεντρωμένος σε ένα άθλιο άσυλο αστέγων, ζωντανεύει στον «Βυθό» του Μαξίμ Γκόρκι, που ανεβαίνει στο Εθνικό Θέατρο
«Μου αρέσει ο Γκόρκι, όχι όταν διδάσκει, αλλά όταν γκρεμίζει» έλεγε ο Τσέχωφ. Και ο Στανισλάφσκι, που τον είχε πρωτοπαρουσιάσει στο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας, καταξιώνοντάς τον ως θεατρικό συγγραφέα με το ανέβασμα του «Βυθού», είχε πει: «Τον θέλαμε γιατί ερχόταν από τη γη».

Εκατόν έξι χρόνια μετά η Ρούλα Πατεράκη, διασκευάζοντας και σκηνοθετώντας τον «Βυθό», επιχειρεί να επαληθεύσει την αντοχή του στον χρόνο. Τοποθετώντας τα πρόσωπα του έργου σε σύγχρονο πλαίσιο, ακολουθεί πιστά την πλοκή του πρωτότυπου χωρίς να προσδιορίζει τον χρόνο στον οποίο διαδραματίζεται η ιστορία, εκσυγχρονίζει τη γλώσσα και διεισδύει κοινωνικά και ψυχαναλυτικά στους χαρακτήρες.

Στην αρχή του 21ου αιώνα, οι φτωχοί και κατατρεγμένοι του 20ού αιώνα είναι αντίστοιχα οι άνθρωποι του περιθωρίου, οι οποίοι «εγκλωβισμένοι σε έναν βυθό χωρίς ορίζοντα, δίνουν έμφαση στον σύγχρονο εφιάλτη, όπου το θέμα της περιθωριοποίησης θέτει σε αμφισβήτηση τον σύγχρονο πολιτισμό».

Ο Αλεξέι Μαξίμοβιτς Πεσκόφ (1868- 1936), που

ΙΝFΟ

Πρεμιέρα στις 30 Ιανουαρίου. Πειραματική Σκηνή του Εθνικού στο «Από Μηχανής Θέατρο» (Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο, τηλ.
210-5231.131). Στην προ-παράσταση 29 Ιανουαρίου, με μειωμένο εισιτήριο (12 ευρώ), θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

βγήκε στα γράμματα με το ψευδώνυμο Γκόρκι (σημαίνει «πικρός»), καταθέτει στα έργα του την επαναστατημένη ψυχή του. Στον «Βυθό» δίνει, με ωμό ρεαλισμό, ειλικρίνεια και συμπόνια, έμφαση στα πρόσωπα (αλκοολικοί, πόρνες, κλέφτες, ηθοποιοί, αναρχικοί και αντιεξουσιαστές, πρώην αριστοκράτες και προλετάριοι), στις συνθήκες της ζωής τους, στις αντιδράσεις τους.

Στην παράσταση της Ρούλας Πατεράκη, η έμφαση δίνεται στους χαρακτήρες. Τους βλέπει ως «υπάρξεις μοναχικές που ζουν στο περιθώριο. Πρόσωπα με στοιχεία έντονα κοινωνικοαναρχικά, που με τον πιο ατομικιστικό τρόπο βυθίζονται στη σκληρότητα και την αναισθησία. Στον βυθό της ύπαρξής τους, εκεί όπου ο πάγος δεν λειώνει ποτέ και τα όνειρά τους ματαιώνονται, τα πρόσωπα αυτά συναντιούνται με τα πάθη τους και αναμετριούνται με τον θάνατο».

Έργο λαϊκό, πολιτικό, πολυπρόσωπο έχει συγκεντρώσει τον ανθό του ελληνικού θεάτρου. Τους άστεγους περιθωριακούς παίζουν οι ηθοποιοί: Δημήτρης Ήμελλος, Μάνια Παπαδημητρίου, Βασίλης Ανδρέου, Νίκος Καρδώνης, Αλεξάνδρα Σακελλαροπούλου, Λαέρτης Βασιλείου, Λουκία Μιχοπούλου, Γιώργος Φριτζήλας, Ελένη Ρουσσινού, Σταύρος Καλλιγάς, Γιώργος Βαλαής, Βασίλης Καραμπούλας, Πέτρος Γιωρκάτζης, Δημήτρης Παπανικολάου, Μαρία Κίτσου, Βαγγέλης Χατζηνικολάου, Στάθης Γράψας. Τα σκηνικά είναι της Εύας Μανιδάκη, τα κοστούμια του Άγγελου Μέντη, η κίνηση της Αγγελικής Στελλάτου, η μουσική της Μαρίας Κουρμούλη και της Νίκης Καραγεώργου και οι φωτισμοί του Αλέκου Γιάνναρου.


Σε ένα άθλιο υπόγειο

Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα άθλιο και στενόχωρο υπόγειο, που ο ιδιοκτήτης του το έχει μετατρέψει σε ιδιωτικό άσυλο για αστέγους. Εκεί καταφεύγουν άνθρωποι πάμπτωχοι, περιθωριακοί: ένας κλειδαράς με την ετοιμοθάνατη γυναίκα του, ένας μέθυσος αποτυχημένος ηθοποιός, μια πόρνη, ένας ξεπεσμένος βαρόνος, ένας πρώην εργοστασιάρχης γουναρικών, ένας μυστηριώδης προσκυνητής, κλέφτες, μέθυσοι και μικροαπατεώνες. Ανάμεσά τους «βασίλισσα», η γυναίκα του ιδιοκτήτη, προσπαθεί να πείσει τον εραστή της να τη βοηθήσει να ξεφύγει από το κολαστήριο, σκοτώνοντας τον άντρα της.