ΠΩΣ ΕΠΙΝΟΕΙΤΑΙ Η ΕΠΙΒΙΩΣΗ

«Θα σας διηγηθώ μια ιστορία», μας λέει ο Στρατής Χαβιαράς, «που κάποιος άλλος μου είπε κάποτε, όταν κι εγώ ήμουνα κάποιος άλλος, μόνος, αλλά και πάλι ένας από τους πολλούς». Αυτό είναι το κλειδί: Μόνος, αλλά και πάλι ένας από τους πολλούς. Μόνο έτσι μπορεί να γράψει κανείς, μόνος στην κοινή μοίρα.

Τίποτα δεν είναι περιττό σ΄ αυτό το μυθιστόρημα, τίποτα δεν μπορεί ν΄ αφαιρεθεί. Η μεγάλη τρυφερότητα και η γενναιοδωρία που το διαπνέουν σε κανένα σημείο δεν υποκύπτουν σε συναισθηματισμούς, οι ανατροπές του ποτέ δεν γίνονται επίδειξη εξυπνάδας. Μια ιστορία επιβίωσης ή πώς η επιβίωση επινοείται (ανάλογα με τις συνθήκες, μέρα με τη μέρα) με τον ίδιο τρόπο που γράφεται ένα καλό βιβλίο, μέρα με τη μέρα, χωρίς καμιά σιγουριά, χωρίς τίποτα δεδομένο.