Πόνος από τα γέλια

ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΕΙΧΑΜΕ ΑΝΑΦΕΡΘΕΙ ΣΤΗΝ
ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΝΤΕΪΒΙΝΤ ΣΕΝΤΑΡΙΣ ΑΠΟ
ΑΥΤΟΝ ΕΔΩ ΤΟΝ ΑΜΒΩΝΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΜΙΑ
ΠΕΡΙΠΟΥ ΕΞΑΕΤΙΑ («ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ»,
6.4.02) ΚΑΙ ΕΙΧΑΜΕ ΕΠΑΝΕΛΘΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ
ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΡΓΟΤΕΡΑ. ΤΟΝ ΣΥΣΤΗΣΑΜΕ
ΩΣ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΟ
ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΠΟΥ ΓΕΦΥΡΩΝΕΙ ΤΟ ΧΑΣΜΑ
ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΜΑΡΚ ΤΟΥΕΪΝ ΚΑΙ
ΤΟΝ ΓΟΥΝΤΙ ΑΛΕΝ. ΜΕ ΚΑΘΕ ΝΕΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟ
ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΣΤΕΚΕΤΑΙ ΣΤΟ ΥΨΟΣ
ΤΩΝ ΠΡΟΣΔΟΚΙΩΝ ΜΑΣ
Αντιγράφουμε από τη «Νew Υork Τimes Βook Review»: «… Ο Σεντάρις μετατρέπει την πρόσφατη μανία με την αυτοβιογραφία σε κάτι καινούργιο, αντλώντας υλικό από το υπέρμετρα εύφορο έδαφος της ζωής του, της οικογένειάς του και της μοναδικής του άποψης για τον κόσμο ισορροπώντας ανάμεσα στο ανελέητα καυστικό πνεύμα και σε μια βαθιά φιλευσπλαχνία». Εδώ πρέπει να εντοπίσουμε το μυστικό της επιτυχίας του Σεντάρις στην πατρίδα του- έχει σκαρφαλώσει επανειλημμένα στην κορυφή της λίστας των αμερικανικών ευπώλητωνμολονότι για την ίδια ακριβώς αιτία δεν καταφέρνει να εκπορθήσει τη σαφέστατα ταπεινότερη λίστα κι εδώ, στον μονομερή (από την πλευρά του πατέρα του) τόπο καταγωγής του. Ο Σεντάρις είναι μάλλον υπερβολικά εκλεπτυσμένος για τα βαριά μεσογειακά μας γούστα. Όχι πως ο άθλος του δεν είναι σπουδαίος και με τα σταθμά της αντίπερα όχθης του Ατλαντικού. Εάν προτείνετε σε οιονδήποτε σύμβουλο εκδόσεων, οπουδήποτε στον κόσμο, να εκδώσει το χρονικό της οικογένειάς σας, μιας οικογένειας καθ΄ όλα άγνωστης και ασήμαντης ακόμη και με τα πιο επιεική μέτρα δημοσιότητας, μπορείτε να είστε σίγουροι πως δεν πρόκειται να πετάξει τη σκούφια του στον αέρα ούτε να σπεύσει να σας κλείσει πάραυτα συμβόλαιο. Ο Σεντάρις πέτυχε εκεί που αναρίθμητοι προγενέστεροι έσπασαν τα μούτρα τους. Κατέστησε επώνυμο τον ανώνυμο- τον μέσο Αμερικανό, εν προκειμένω, τον εαυτό του- και μεταμόρφωσε σε συναρπαστικό και μέχρι δακρύων ιλαρό ανάγνωσμα τον κοινότοπο βίο του. Κυριολεκτικά εξόρυξε την κοινοτοπία και ανακάλυψε τα πιο πολύτιμα και απρόβλεπτα μεταλλεύματα.

Είναι και αυτός ένας λόγος που καθιστά τόσο δύσκολο να αφηγηθείς την πλοκή ενός βιβλίου του Σεντάρις. Όχι επειδή η πλοκή απουσιάζειαπεναντίας, ξεχειλίζει- αλλά επειδή παράγεται με ανορθόδοξο τρόπο: με τη διαρκή, συχνά καταιγιστική προβολή εναλλακτικών πλοκών πάνω στην καθαυτή και συνήθως ισχνή πλοκή. Στον Γυμνό, λόγου χάριν, συναρμόζει δεκαεπτά σχετικά αυτόνομες από τις- αστείρευτες, καθώς φαίνεται- οικογενειακές του ιστορίες. Πάλι; Πάλι. Εκεί που θα βαρυγκωμούσαμε από βαριεστημάρα, μένουμε έκθαμβοι με ποιες και πόσες ανεξάντλητες μεθόδους σκάβει και ξανασκάβει το ίδιο ορυχείο. Θέλετε να θυμηθούμε σε πόσα βιβλία έχουμε σκοντάψει πάνω στο δύσκολο πέρασμα από την παιδική αθωότητα στη σεξουαλική αφύπνιση της εφηβείας; Μονάχα εδώ ωστόσο οι ανήλικοι ήρωές μας- ο Ντέιβιντ αυτοπροσώπως και η μία από τις τέσσερις αδελφές του – θα μυηθούν στον θαυμαστό κι επικίνδυνο κόσμο του σεξ από ένα πορνογράφημα που βρίθει τυπογραφικών λαθών. Πώς αντιμετωπίζεις τα αγγελούδια σου, όταν σου εκστομίζουν κατάμουτρα «γάμι με σκλερά, πιο σκλερά» ή «τσόμπισε τις σκληρές ρίγες μου»; Με ανάλογα ξεκαρδιστική, κατεδαφιστική αφήγηση ο Σεντάρις θα ξετυλίξει όλα τα παιδικά του βιώματα και τις αντίστοιχες παιδικές του φοβίες: από τους πρώτους ψυχαναγκασμούς, τους προπομπούς στις ενήλικές του νευρώσεις – ένιωθε πως όφειλε να γλείψει κάθε θρανίο και κάθε γλόμπο, να μετρήσει κάθε τετραγωνάκι στο πεζοδρόμιο και κάθε σκαλοπάτι στη σκάλαέως την ακατάσχετη κινδυνολογία του πατέρα του και τις υποψίες για τις πιθανές παιδοφιλικές- αιμομικτικές τάσεις της μητέρας του. Εκεί που κάθε άλλο αχαμνό αντράκι θα έβγαινε ευνουχισμένο διά βίου, ο Σεντάρις κοιτάζει κατάματα την πηγή του φόβου και βγαίνει δυναμωμένος.

David Sedaris

ΓΥΜΝΟΣ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΜΥΡΣΙΝΗ ΓΚΑΝΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ: ΜΕΛΑΝΙ 2007 ΣΕΛΙΔΕΣ: 406