Επιφυλλίδα

Ύποπτη αντικατανάλωση

Έχει περάσει σχεδόν ενάμισης μήνας από την 24η Νοεμβρίου που γιορτάζεται διεθνώς ως η Παγκόσμια Ημέρα Αντικαταναλωτισμού, η γνωστή υπό την επωνυμία «Δεν αγοράζω τίποτα». Όπως διαβάζουμε στις εφημερίδες, «πρόκειται για μια ανεπίσημη ημέρα διαμαρτυρίας απέναντι στον καταναλωτισμό, ο εορτασμός της οποίας καθιερώθηκε από μια ομάδα Καναδών ακτιβιστών».

Θα ήμασταν ιδιαίτερα ευτυχείς να είχαμε τα στοιχεία ώστε να διαπιστώσουμε κατά πόσον η ημέρα διαμαρτυρίας επηρέασε αρνητικά τον καταναλωτικό οίστρο στον «εορταστικό» μήνα που ακολούθησε, ή ενσωματώθηκε στις άλλες διαμαρτυρίες που επιλέγουν μία ημέρα τον χρόνο για να εκφράσουν την αγάπη για τη μητέρα ή την αγανάκτηση για τα βασανιστήρια. Το μειονέκτημα ωστόσο του «εορτασμού» δεν είναι αυτό που εύκολα υποψιάζεσαι, διακρίνεις ή αναγνωρίζεις, όταν η αντιμετώπιση ή η επίλυση οποιουδήποτε προβλήματος «συμμαζευτεί» στις διαστάσεις μόνο μίας ημέρας, ενώ αφήνει ανέπαφες τις άλλες. Είναι που ξεθυμαίνει ακαριαία η οξύτητα του προβλήματος ή- κάτι ακόμη χειρότερο- που εξοικειώνεσαι με τις παρενέργειες του προβλήματος ώστε οσοδήποτε δραματικές κι αν είναι να περνούν απαρατήρητες.

Το πραγματικό μειονέκτημα της οποιασδήποτε διαμαρτυρίας που δίνει ημέρα, ώρα και τόπο όπου πρόκειται να εκδηλωθεί, είναι ότι φαίνεται να κλείνει «ραντεβού» με τους κρατικούς, κυβερνητικούς ή επιχειρηματικούς μηχανισμούς που υποτίθεται πως είναι οι τελικοί αποδέκτες της συσσωρευμένης, ώστε να μετασχηματίζεται σε διαδήλωση, δυσαρέσκειας.

Όπως αντιλαμβάνεται ο καθένας, επειδή οι μηχανισμοί αυτοί είναι ισχυρότεροι ακόμη και από την πολυαριθμότερη, έστω και εξοπλισμένη, διαδήλωση, οι συνέπειες είναι μόνο δύο: ανάλογα με την πολιτική «συγκυρία», είτε η διαμαρτυρία να απλώνεται αλλά τελικά να εξατμίζεται ώστε να υπογραμμίζεται η «ελευθερία» του πολιτικού συστήματος που επικρατεί, είτε να δρουν άμεσα οι κατασταλτικοί μηχανισμοί, αν πρόκειται για δικτατορικό καθεστώς.

Οποιαδήποτε άλλη εκδοχή, όσον αφορά την αποτελεσματικότητα μιας προγραμματισμένης εκδήλωσης ή διαδήλωσης, είναι σαν να απορούμε γιατί τόση συσσωρευμένη αγανάκτηση και διαμαρτυρία μέσα στις μπουάτ στα τέλη της δεκαετίας του ΄60 (χωρίς να αμφισβητεί κανείς την αθωότητά τους) δεν ανέτρεψε το καθεστώς της Χούντας. Επιτρεπόταν δηλαδή να λειτουργούν για να εκτονωνόμαστε οι θαμώνες τους και όχι γιατί συνιστούσαμε επαναστατική σπείρα, όπως φανταζόμασταν οι περισσότεροι για τον εαυτό μας.

Αν λοιπόν δεχθούμε ότι η αντικατανάλωση είναι ο αντίπους του κινδύνου που συνιστά η κατανάλωση, αντιλαμβάνεται κανείς πως οι 365 μέρες του χρόνου, με επιθετική μάλιστα συνείδηση του «δεν αγοράζω τίποτα», είναι ισχνός αριθμός για να αντιμετωπιστεί η «υπερκατανάλωση, το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον πλανήτη μας», όπως επισημαίνει στα «ΝΕΑ» της 3ης Ιανουαρίου ο καθηγητής Γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας Τζάρεντ Νταϊάμοντ.

Για να φανεί λοιπόν πόσο απειλητικά καταναλωτική είναι η προγραμματισμένη για μια συγκεκριμένη ημέρα «αντικαταναλωτικότης», δεν έχετε παρά να ρωτήσετε δέκα ανθρώπους: «Τι προτιμάτε, να ζείτε εσείς μέσα στην ευμάρεια, αλλά να γίνει προβληματική η ζωή και η ύπαρξή της σε 500 ή 1.000 χρόνια, ή να περιοριστείτε σήμερα στα απαραίτητα υλικώς αλλά πλουσιοπάροχα πνευματικώς “αγαθά” ώστε να μην κινδυνεύσει η ζωή στο μέλλον;».

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία για την απάντηση που θα δοθεί από την συντριπτική, τουλάχιστον, πλειοψηφία. Κάτι που σημαίνει ότι ενόσω ζούμε εμείς οι ίδιοι, η ζωή έχει χάσει κάθε ηθικό και πνευματικό λόγο ώστε να δικαιολογείται να υπάρχει. Όποιος δεν μπορεί να αγαπήσει τους ανθρώπους, έστω κι αν δεν τους γνωρίσει ποτέ, που θα υπάρξουν σε 1.000 ή σε 1.000.000 χρόνια, του είναι αφόρητοι και οι άνθρωποι που σήμερα ζει ανάμεσά τους. Απλά του χρειάζονται γιατί μαζί τους κάνει τη «δουλειά» του, επαγγελματικά, συζυγικά, ερωτικά, κοινωνικά. Αν για την πρόσκαιρη και βασανισμένη, έτσι ή αλλιώς, ζωή μας δεν αποτελεί μια «παραμυθία» η ζωή των ανθρώπων που θα υπάρξουν ώστε να την επιθυμούμε και να μη θέλουμε να διακοπεί, το «παρόν» μεταβάλλεται σε πραγματική κόλαση.

OΘανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη».