Η πειθώ του τρόμου

Ο ΕΝΗΜΕΡΩΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΚΑΛΟΠΡΟΑΙΡΕΤΟΣ
ΠΟΛΙΤΗΣ ΤΟΥ ΕΙΚΟΣΤΟΥ
ΠΡΩΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΑΔΥΝΑΤΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΕΙ
ΠΩΣ ΟΙ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΩΠΙΔΕΣ
ΤΟΥ ΑΜΕΣΩΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟΥ,
ΦΑΣΙΣΤΙΚΕΣ Ή ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΕΣ,
ΑΡΚΟΥΣΑΝ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΒΛΕΠΕΙ
ΚΑΝΕΙΣ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΣΕ ΤΟΣΟ ΜΑΖΙΚΗ
ΕΚΤΑΣΗ. ΜΗΠΩΣ ΔΕΝ ΕΠΡΟΚΕΙΤΟ
ΛΟΙΠΟΝ ΓΙΑ ΜΑΖΙΚΗ ΥΠΝΩΣΗ Ή
ΜΑΖΙΚΗ ΕΘΕΛΟΤΥΦΛΙΑ, ΑΛΛΑ ΓΙΑ
ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΣ ΕΝΣΤΙΚΤΟ ΜΑΖΙΚΗΣ
ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ; Η ΚΙΝΕΖΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΓΙΟΥΝΓΚ
ΤΣΑΝΓΚ ΚΑΙ Ο ΑΓΓΛΟΣ ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΣ
ΤΗΣ ΤΖΟΝ ΧΑΛΛΙΝΤΕΫ ΔΙΝΟΥΝ ΜΙΑ ΠΕΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΑΚΑΒΡΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ
Η περίπτωση της 55χρονης σήμερα Γιουνγκ Τσανγκ, γνωστής ήδη στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό από τους σπαρακτικούς «Αγριόκυκνους» (Εστία 1997), είναι πολλαπλά αξιοσημείωτη. Μολονότι τα πρώτα βήματά της στη ζωή- Ερυθροφρουρός, κατά τη διάρκεια της διαβόητης «Πολιτιστικής επανάστασης», εργάτρια χαλυβουργίας και ηλεκτρολόγος- δεν προμήνυαν ότι θα κατάφερνε να ξεφύγει από το μίζερο πεπρωμένο εκατομμυρίων συμπατριωτισσών της, εκείνη, με όχημα τις σπουδές της κατόπιν στην αγγλική φιλολογία, εξασφάλισε μια υποτροφία από το πανεπιστήμιο του Γιορκ, μετανάστευσε το 1978 στη Μεγάλη Βρετανία και καταγράφηκε ως η πρώτη Κινέζα που απέκτησε διδακτορικό δίπλωμα από αγγλικό πανεπιστήμιο. Την ευνόησε όμως εξίσου και το παλιρροϊκό κύμα της Ιστορίας. Η σιωπηρή «απομαοποίηση», που επιβλήθηκε σταδιακά αλλά σταθερά στην Κίνα από τον καιρό του Ντενγκ Σιάο-πινγκ (δίχως να ξεκρεμαστούν έως σήμερα τα μαοϊκά εικονίσματα), της έδωσε την ανεπανάληπτη ευκαιρία να επιστρέψει ως ερευνήτρια πλέον στην πατρίδα της και, με την ενεργή συμβολή – συμπόρευση του Τζον Χάλλιντεϋ, να κρούσει θύρες και να εξασφαλίσει μαρτυρίες μέχρι πρότινος αδιανόητες.

Απότοκος αυτής της εξαντλητικής εργασίας- διαδρομής, το μνημειώδες ανάγνωσμα «Μάο- Η άγνωστη ιστορία», ένα ανάγνωσμα που ο βιβλιογράφος Μάο Τσε-τουνγκ δεν θα επιθυμούσε επ΄ ουδενί να διαβάσει.

Οι Τσανγκ- Χάλλιντεϋ ξεκινούν από μια διαπίστωση τόσο αυτονόητη που να αγγίζει τα όρια της κοινοτοπίας. Δικτάτορες και, κατ΄ επέκτασιν, εγκληματίες τέτοιου μαζικού βεληνεκούς, όπως ο Χίτλερ, ο Στάλιν και ο Μάο, θα πρέπει να είναι εξαρχής θωρακισμένοι με μια διπλή ηθική- μια για τον εαυτό τους, μια για τους υπόλοιπους- που να τους επιτρέπει, αν όχι να διατηρούν την ψυχική τους ισορροπία (αυτή αμφισβητείται και για τους τρεις), τουλάχιστον να διοικούν με σιδηρά αποτελεσματικότητα. Παρότι δεν έχει νόημα να αποφανθούμε ποιος από τους τρεις κέρδισε το σκήπτρο στα εγκληματικά καλλιστεία, φαίνεται ότι ο πρόεδρος Μάο- που ευθύνεται, πέραν των άλλων, και για τον θάνατο 70 εκατομμυρίων ψυχών εν καιρώ ειρήνης- δικαιούται στατιστικά την τιμή. Ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει ότι ο νεαρός Μάο, γιος εύπορου χωρικού, ατίθασος δασκαλάκος και περιστασιακός δημοσιογράφος, ταύτιζε την ηθική του αντίληψη με το προσωπικό του συμφέρον. «Δεν συμφωνώ με την άποψη», έγραφε, «ότι για να είσαι ηθικός, πρέπει κίνητρο των πράξεών σου να είναι το όφελος κάποιου τρίτου […]. Άνθρωποι σαν εμένα έχουν υποχρέωση μόνο στον εαυτό τους και καμιά υποχρέωση σε τρίτους». Αντίστοιχα ρηξικέλευθη είναι και η αντίληψη του νεαρού Μάο για τον θάνατο: «Η φύση έχει προικίσει τους ανθρώπους μ΄ ένα αίσθημα περιέργειας. Γιατί να ξεχωρίζουμε τον θάνατο; Δεν θέλουμε να δοκιμάζουμε παράξενα πράγματα; Ο θάνατος είναι το πιο παράξενο πράγμα απ΄ όλα και πώς μπορεί κανείς να τον δοκιμάσει εφόσον συνεχίζει και ζει; […] Μερικοί τον φοβούνται, επειδή η αλλαγή έρχεται πολύ ξαφνικά. Αλλά εγώ τη θεωρώ καταπληκτική. Πού αλλού στον κόσμο μπορεί να βρει κανείς μια ανάλογα απίθανη και δραστική αλλαγή;». Βέβαια, τόσο… πρωτοποριακές απόψεις, ο Μάο δεν σκόπευε να τις εφαρμόσει στον εαυτό του. Τις προόριζε για τους άλλους- κι έμεινε πιστός στις ιδέες του με απαρέγκλιτη αναλγησία.

Jung Chang- Jon Ηalliday

ΜΑΟ: Η

ΑΓΝΩΣΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΜΤΦ. ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΑΡΟΥΣΗ ΕΚΔ. ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ 2007 ΣΕΛ. 924 ΤΙΜΗ: 35 ΕΥΡΩ