Είσαι ό,τι δηλώσεις ή ό,τι φοράς

ΜΑΚΡΑΝ ΤΟΥ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ
ΦΑΡΣΟΚΩΜΩΔΙΑ Ή ΜΙΑ ΞΕΦΩΝΗΜΕΝΗ
ΣΑΤΙΡΑ, Η «ΤΡΟΜΠΕΤΑ»,
ΠΟΥ ΜΑΣ ΕΡΧΕΤΑΙ ΜΕ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ
ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ, ΕΙΝΑΙ
ΕΝΑ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ-ΘΡΥΛΟΣ
ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΕΙ
ΑΚΟΜΗ ΚΡΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥΣ
ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ.
Όταν πεθαίνει ο θρυλικός τζαζ τρομπετίστας της Αγγλίας Τζος Μούντι συμβαίνουν μια σειρά από παράξενα πράγματα: η γιατρός Κρισναμούτρι, που βγάζει το πιστοποιητικό θανάτου, σβήνει το «άρρεν» και γράφει «θήλυ». Ο ληξίαρχος Νασάρ Σαρίφ απορεί με τη διόρθωση και ρωτάει την εξηντάχρονη χήρα, που κάθεται απέναντί του, αν είναι ενήμερη της αλλαγής. Εκείνη του ζητάει να καταχωρισθεί ο σύζυγός της ως άντρας, όπως ακριβώς έζησε, κι ας αναγραφόταν στο πιστοποιητικό γεννήσεώς του το όνομα «Τζόζεφιν Μορ», γεννημένη στο Γκρίνοκ της Σκωτίας. Λίγο νωρίτερα ο υιοθετημένος γιος του Τζος, ο Κόλμαν, βλέποντας για πρώτη φορά γυμνό τον νεκρό πατέρα του, καταρρέει. «Κανείς δεν θέλει μια κωλολεσβία για πατέρα, για μητέρα μπορεί», αναφωνεί οργισμένος.

Η Τρομπέτα δεν είναι ούτε σάτιρα ούτε φαρσοκωμωδία. Είναι μια συγκινη- τική ιστορία αγάπης και έρωτα, που διαπραγματεύεται θέματα αυτοπροσδιορισμού φύλου και ταυτότητας και παρενδυσίας. Διερευνά την αληθινή ουσία σε μια σχέση, την αλήθεια πίσω από κάθε ψέμα και το ψέμα που μόνον η αλήθεια μπορεί να πει. Όταν η Μίλι γνώρισε τον Τζος, το 1955, αντίκρυσε έναν ψηλό μαύρο άντρα, αρκετά μεγαλύτερό της, με πυκνά μαλλιά και έντονο βλέμμα.

Μια μαγνητική δύναμη την τράβηξε πάνω του και άρχισαν να βγαίνουν μαζί για ένα μεγάλο διάστημα, χωρίς ωστόσο να ολοκληρώνεται ερωτικά η σχέση τους. Της πρότεινε να παντρευτούν, ενώ η μάνα της διαμαρτυρόταν:

Jackie Κay

ΤΡΟΜΠΕΤΑ

ΜΤΦ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ, ΜΕΛΑΝΙ, 2007, ΣΕΛ. 324, ΤΙΜΗ:
17 ΕΥΡΩ

«Δεν θέλω να παντρευτείς αράπη». Μετά τον γάμο τους ο Τζος άρχισε να ξετυλίγει τους επιδέσμους, που έκρυβαν ένα τρυφερό στήθος, κι εκείνη τα ξανατύλιγε για να εμφανίζεται δημόσια. Μόνον ο θάνατος αποκάλυψε τη γυμνή αλήθεια, όμως τίνος; Το μυθιστόρημα αρχίζει με την εξιστόρηση τής Μίλι, που είναι αποτραβηγμένη σε ένα μικρό χωριό της Σκωτίας. Η θλιμμένη αφήγησή της εναλλάσσεται με την οργισμένη φωνή του Κόλμαν, που συνεργάζεται με μια υστερική μοδάτη δημοσιογράφο, τη Σόφι, για να γράψουν τη βιογραφία του πατέρα του. Ο Κόλμαν αισθάνεται προδομένος, νεκροζώντανος, ένα παιδί υιοθετημένο, μισός Σκωτσέζος, μισός μαύρος κι αυτό με άγνωστες ρίζες. Ο Κόλμαν αποφασίζει να γίνει ο Ιούδας του πατέρα του, ενώ η Σόφι προσεγγίζει ανθρώπους της μπάντας και όσους τον είχαν γνωρίσει παλιότερα, φθάνοντας μέχρι τη γιαγιά του που μόλις θυμάται το κοριτσάκι της, την Τζόζεφιν. Κανείς δεν καταλαβαίνει γιατί ο Τζος δεν αποφάσισε να ζήσει ως γυναίκα, ούτε και το μυθιστόρημα αναλώνεται σε ψυχαναλυτικές επεξηγήσεις. Παραμένει στον ανθρώπινο παράγοντα, στις σχέσεις, στις συνέπειες.

Η συγγραφέας Τζάκι Κέι σχηματίζει το πορτρέτο του Τζος, Αφρικανού με μάνα Σκωτσέζα, με σεβασμό, μια προσωπικότητα χαρισματική και αγαπητή που δικαιούται να υπερασπιστεί τις επιλογές του. Επιλέγει την πολυφωνική αφήγηση, τη διαδοχή προσώπων, χρωματίζοντάς τη με ρυθμούς και διαθέσεις, μια κινητική γραφή με ανεβοκατεβάσματα τόνου. Είναι εμφανέστατη η επιρροή της μουσικής τζαζ, καθώς το βασικό θέμα τής απώλειας του Τζος δίδεται σε διαφορετικές παραλλαγές. Και όπως η τζαζ, αυτοσχεδιάζοντας, δύσκολα καταγράφεται σε παρτιτούρες, έτσι και η ζωή του Τζος παραμένει ένα αινιγματικό μοτίβο ανοιχτό σε ερμηνείες. Η Τρομπέτα, που κατατάσσεται στα 100 καλύτερα σκωτσέζικα μυθιστορήματα όλων των εποχών, αποτελεί και τη σκωτσέζικη συμβολή στο αποκαλούμενο «Τζαζ μυθιστόρημα» δίπλα στους Τζ. Ντ. Σάλιντζερ, Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, Τζακ Κέρουακ, Τόνι Μόρισον.

Το βιβλίο της Τζάκι Κέι αποτελεί επίσης θέμα μελέτης των Gender Studies, των σπουδών φύλου, παρενδυσίας και της θεωρίας ταυτότητας. Δεν είναι τυχαίο ότι η «εντατικοποίηση» αυτών των σπουδών κορυφώθηκε κατά τη δεκαετία του ΄90, αρχίζοντας με το Gender Τrouble(1990) της Τζούντιθ Μπάτλερ και το Vested Ιnterests (1992) της Μάρτζορι Γκάρμπερ. Επίσης η βραβευμένη με Όσκαρ, ταινία «Βoys don΄t Cry» (1999), απέδωσε την αληθινή ιστορία του Μπράντον Τένα (ερμήνευσε η Χίλαρι Σουάνκ) που στην πραγματικότητα υπήρξε κορίτσι. Τη χρονιά που γράφτηκε η Τρομπέτα (1998) η Ρέα Γαλανάκη έντυνε αντρικά την Ελένη ή ο Κανένας, ενώ το Παρτάλι (2001), του υπογράφοντος, κατέφευγε σε μια παρενδυσία ιστορικής αναγκαιότητας και το Μiddlesex (2002) αναζητούσε τον προσδιορισμό του φύλου στα χρωματοσώματα. Παντού οι παρενδυτικοί ήρωες λυτρώνονται καταφεύγοντας στη μουσική, στη ζωγραφική, στο θέατρο.