Μαρία Κυρτζάκη: «Και η σιωπή ακόμα είναι λέξεις…»

«ΚΑΘΕ ΛΕΞΗ ΟΤΑΝ
ΒΡΙΣΚΕΙ ΤΟΝ ΠΑΛΙΟ
ΤΗΣ ΚΑΘΡΕΦΤΗ/ ΔΡΟΣΕΡΟ ΑΕΡΑΚΙ ΣΑΝ ΣΤΙΓΜΗ ΠΛΗΜΜΥΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ/ ΚΑΙ ΣΑΝ ΕΡΩΤΑΣ ΣΟΦΗ Η ΑΡΙΑΔΝΗ ΞΕΤΥΛΙΓΕΙ ΤΟ ΦΩΣ», ΓΡΑΦΕΙ Η ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ
Γενέτειρα: Καβάλα 1948 Σπουδές/ Σταδιοδρομία: Σπουδάζει Μεσαιωνική και Νεοελληνική Φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Εργάζεται στον εκδοτικό χώρο, ασχολούμενη με τη γλωσσική επεξεργασία και επιμέλεια κειμένων. Δούλεψε με τον Μάνο Χατζιδάκι στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, όπου εργάστηκε έως το 2000 ως παραγωγός εκπομπών λόγου, με επίκεντρο θέματα λογοτεχνίας και φιλοσοφίας. Μετέφρασε το έργο του Στίβεν Μπέρκοφ Σαν Έλληνας , που παρουσιάστηκε σε σκηνοθεσία του Τάσου Μπαντή στο Θέατρο Εμπρός το 1993. Το 1997 παρουσιάστηκε στο Απλό Θέατρο το κείμενό της Τυφώ, σε μια παράσταση πολυμέσων, σε σκηνοθεσία του Αντώνη Αντύπα. Το 2003 τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το βιβλίο της Λιγοστό και να χάνεται. Ποιήματά της έχουν μελοποιήσει ο Γιώργος Κουρουπός και ο Βασίλης Ριζιώτης.

Το γνωρίζατε: Επί δέκα και πλέον χρόνια ασχολήθηκε με τα όνειρα και την ιστορία τους, στη σχετική εβδομαδιαία ραδιοφωνική εκπομπή της στην ΕΡΑ, με τον μακροσκελή τίτλο « Επί την άπειρον θάλασσαν των ονείρων,τα ανοιχτά εγκαύματα και σκάμματα του προσώπου όπου μαζεύεται ο έλεος των εικονισμάτων », αντλημένο από έναν στίχο του Κάλβου και μια διατύπωση του Χειμωνά.

Κριτική ετυμηγορία: Η Κυρτζάκη, από τις πιο στοχαστικές και ισχυρές φωνές της μεταπολιτευτικής μας ποίησης, αρθρώνει έναν λόγο πυκνό και στιβαρό που πασχίζει να φέρει στην επιφάνεια ό,τι πιο αληθινό κρύβεται στον πυρήνα της ανθρώπινης συνείδησης. Κάθε ποίημά της αφηγείται πρωτίστως της ιστορία της διάσωσής του- ό,τι και αν πραγματεύονται οι λέξεις του. Αν ο Ντεριντά έχει δίκιο, το μόνο που κάνουν οι ποιητές είναι να τραγουδούν στο σκοτάδι· ωστόσο, μόνο το τραγούδι αυτό μπορεί να μας επαναφέρει στο φως. Η Κυρτζάκη- το έργο της οποίας συνομιλεί σε βάθος με τα κείμενα του Ντεριντά αλλά και του Βιτγκενστάιν- το γνωρίζει: γνωρίζει ότι δεν υπάρχει τρόπος να «υπερβείς» την ποίηση· και η σιωπή ακόμη είναι λέξεις- λέξεις που αρνούνται τη συναίνεση, που δεν προσπαθούν να ονομάσουν ό,τι πρέπει να παραμείνει ακατονόμαστο για να μπορέσει να υπάρξει. Η ποίησή της διεκδικεί διαρκώς αυτό που ίσως μόνο τα όνειρα μπορούν να μας προσφέρουν: « la fleur l ΄ absente de touts bouquets ».

Βιβλιογραφία: Έχει εκδώσει οκτώ ποιητικές συλλογές, οι οποίες είναι συγκεντρωμένες στον τόμο Στη μέση της ασφάλτου: ποιήματα 1973 2002, κυκλοφορούν από τις Εκδ. «Καστανιώτη» (2005).

Στίχοι: « Γιατί λοιπόν αυτός ο θόρυβος/ Προς τι// Είναι απλός ο τρόπος: / Βομβαρδισμοί και πάλι βομβαρδισμοί. / Βοσνία ή Ερζεγοβίνη/ Πρέστινα ή και ολόκληρο το Κόσοβο/ ολόκληρο το σώμα και την καρδιά/ ολόκληρη τι σημασία έχει// Ένας άνθρωπος πεθαίνει/ και τα νερά αποσύρονται και τα δάκρυα// γιατί λυπούνται γιατί πενθούν. // Και το σώμα γίνεται του ουρανού γαλάζιο/ της φαντασίας έρωτας / σκουλήκια μετά δεκαπεντασύλλαβη/ επαναφέρουν την Αρετή/ στο μέγεθος της αλήθειας ».