«Το φως είναι επικοινωνία»

O γεωμέτρης και ο μύστης, ο χώρος και ο χρόνος, ο Έλληνας και ο Αμερικανός, ο καλλιτέχνης που ζωγραφίζει και κάνει γλυπτά με φως νέον συναντώνται στο έργο του Στήβεν Αντωνάκου, ενός σπάνιου καλλιτέχνη που πιστεύει ότι «υπάρχει το άφατο, εκείνο που μπορεί μόνο να εμφανισθεί». Και αφιέρωσε τη ζωή του σ΄ αυτό που θεωρεί ως ουσία της τέχνης: την επικοινωνία μέσω του φωτός.

Διακόσια πενήντα έργα του «διεθνούς» Στήβεν Αντωνάκου ταξίδεψαν από μουσεία και συλλογές από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα με προορισμό την Αθήνα για την πρώτη αναδρομική έκθεση των 54 χρόνων δημιουργίας του. Από το πρώτο κολλάζ, ένα «λουλούδι από σκουπίδια που φυτρώνει στη μαύρη πίσσα», φτιαγμένο στη Νέα Υόρκη το 1954, ώς το τελευταίο έργο του, ένα σαγηνευτικό λευκό ορθογώνιο παρεκκλήσι- τόπο διαλογισμού, που είναι αφιερωμένο στον Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη, τον Άγιο προστάτη της Αθήνας, και στήθηκε ειδικά για την αναδρομική έκθεση στην αυλή του Μουσείου Μπενάκη, η πορεία του καλλιτέχνη διαγράφεται με σαφήνεια. Από τα κουτιά, ανοιχτά και κλειστά, ώς τα «παρεκκλήσια», τον απασχόλησε η έννοια του χώρου και το γεγονός ότι αυτό που συνέβαινε στο εσωτερικό αυτών των χώρων είναι διαφορετικό απ΄ ό,τι συνέβαινε στο εξωτερικό τους.

Για τον Αντωνάκο δεν ισχύει το ερώτημα πόσο Έλληνας αισθάνεται ή πόσο Αμερικανός. «Η ταυτότητά μου είναι το έργο μου», λέει. «Μέσα από την τέχνη ολοκληρώνομαι και υπάρχω. Ξεκινάω χωρίς να ξέρω τι θα κάνω, από μια βασική ιδέα που δεν ξέρω πού θα με οδηγήσει. Οι αποφάσεις έρχονται σαν διαισθητική απόκριση σε αυτό που κάνει το χέρι μου».

Ο επισκέπτης της αναδρομικής έκθεσής του θα δει τα σφραγισμένα κουτιά με τη βούλα του Ταχυδρομείου που έστειλαν στον Αντωνάκο γνωστοί καλλιτέχνες ανταποκρινόμενοι στην πρόσκληση του καλλιτέχνη για ένα διαδραστικό έργο. Θα αντιληφθεί ότι το φως νέον, που είναι το σήμα κατατεθέν της δουλειάς του, για τον Αντωνάκο δεν έχει χρώμα, αλλά «είναι ένα υλικό γεμάτο ζωή και ενέργεια, που μπορεί να πάρει ό,τι χρώμα θελήσει, να γίνει αυστηρή γραμμή, φως, να ξεφύγει απ΄ το πλαίσιο και να γεμίσει το χώρο με απόκοσμες σκιές». Ο Αντωνάκος χρησιμοποίησε το εμπορικό νέον, που χρησιμοποιεί η διαφήμιση, για να εκφράσει «την ανάγκη για επικοινωνία σε πνευματικό επίπεδο».

Όμως πριν υλοποιηθεί ένα έργο που μπαίνει στην πρίζα, έχουν γίνει εκατοντάδες σχέδια σε χαρτί- συχνά δε σε περγαμηνή- που διερευνούν μεθοδικά και εξαντλητικά τις άπειρες δυνατές θέσεις μιας γραμμής φωτεινής.

Με την αναδρομική έκθεση του Στήβεν Αντωνάκου, το Ίδρυμα Ιωάννου Κωστόπουλου- μετά την αναδρομική έκθεση Γιάννη Κουνέλλη σε ένα παλιό πλοίο το 1994 και την αναδρομική του Λουκά Σαμαρά στην Εθνική Πινακοθήκη- ολοκληρώνει την τριλογία για την προβολή του έργου των διεθνώς καταξιωμένων καλλιτεχνών, όπως λέει η επιμελήτρια της έκθεσης, ιστορικός της τέχνης Κατερίνα Κοσκινά. «Το έργο του ξεχωρίζει», προσθέτει, «γιατί δίνει μια θέση στην τέχνη στον δημόσιο χώρο, αλλά και γιατί επιδιώκει να δείξει την πνευματική πλευρά, την ουσία της τέχνης, που τα τελευταία χρόνια συρρικνώνεται στην εικονικότητα».

ΙΝFΟ

Αναδρομική έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138, τηλ. 210-
3453.111), έως 18 Μαρτίου.

«Πομπή» στο Μετρό

Στόχος του Στήβεν Αντωνάκου, που έχει κάνει πλήθος έργα σε δημόσιους χώρους, σταθμούς, αεροδρόμια, προσόψεις κτιρίων, το αθηναϊκό Μετρό (στον σταθμό Αμπελοκήπων, όπου εγκατέστησε το έργο του «Πομπή» με πολύχρωμες κυματιστές γραμμές από νέον) είναι να δώσει στον περαστικό ένα ερέθισμα διαφορετικό από τις εμπορικές διαφημίσεις. «Θέλω να του δώσω το ερέθισμα να σκεφθεί “Ποιος είμαι; Πού πηγαίνω;”», λέει.