« Μπίζνες,φίλε…»

ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΙΝΑΦΙ ΤΩΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΚΑΝΕ Ο
ΣΤΙΒΕΝ ΚΙΝΓΚ ΜΕ ΤΟ ΠΙΟ ΙΣΧΥΡΟ ΟΠΛΟ: ΤΟ ΟΠΛΟ ΤΗΣ ΕΙΡΩΝΕΙΑΣ.
ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΥΠΕΡΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ
ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΤΗΣ «ΚΑΛΗΣ» ΚΑΙ «ΣΟΒΑΡΗΣ» ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΝΤΟΝ ΝΤΕ ΛΙΛΟ, ΤΖΟΝ ΑΠΝΤΑΪΚ, ΑΝΙ ΠΡΟΥ, ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΑΤΓΟΥΝΤ Κ.Α.) ΕΤΣΙ ΟΠΩΣ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥΣ, Ο ΜΕΤΡ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΤΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΝΑ ΦΩΤΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ «ΕΓΓΡΑΜΜΑΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ». ΜΕΤΕΦΡΑΣΕ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΟΥΣ ΣΕ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΥΣ ΔΙΑΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥΣ, ΚΑΙ ΕΣΤΗΣΕ ΠΑΝΩ ΤΟΥΣ ΤΟ ΣΑΡΚΑΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΟ. ΕΤΣΙ ΠΡΟΕΚΥΨΕ ΜΙΑ ΠΑΡΩΔΙΑ, ΕΝΑ ΑΠΟΛΑΥΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΠΟΥ ΘΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΕΙ ΣΤΟ 12ο(ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΟ) ΤΕΥΧΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ (ΔΕ)ΚΑΤΑ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. ΤΟ «ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ» ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΕΙ ΕΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
…Ιστορικά, ο πλούτος έχει κάνει τους συγγραφείς να νιώθουν άβολα. (“Το χρήμα είναι το συγγραφικό μπλοκάρισμα σε χρώμα πράσινο”, έγραψε κάποτε ο Τσαρλς Ντίκενς στον Γουίλκι Κόλινς, και φημολογείται πως ο Κόλινς απάντησε “στείλε μου τα παστέλ σου, Τσακ”). Αυτό ποτέ δεν αλήθευε για τους εύκολα αναγνωρίσιμους «δημοφιλείς» συγγραφείς, αλλά η εσφαλμένη αντίληψη ότι το χρήμα καταστρέφει τη σοβαρή σκέψη εξακολουθεί να υπάρχει. Αυτός είναι μάλλον ο λόγος που μυθιστορήματα όπως το Άντα, του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ, δεν έχουν μπει ποτέ στη λίστα των “ευπώλητων” της USΑ Τoday, παρ΄ ότι πουλάει πάνω από 9 εκατομμύρια αντίτυπα τον χρόνο. Ένας κριτικός, μάλιστα, το έχει αποκαλέσει “Οι Γέφυρες του Μάντισον για έξυπνους ανθρώπους”. Η αλήθεια είναι, πολύ απλά, η εξής: Μια ισχυρή ομάδα “σοβαρών μυθιστοριογράφων” έχουν αγοράσει όλες τις μεγάλες εφημερίδες και τις ιστοσελίδες που δημοσιεύουν λίστες με τα “ευπώλητα”, και όποιο μυθιστόρημα θεωρείται πολύ «λογοτεχνικό», αποκλείεται από αυτές τις λίστες. Όταν της ζητήθηκε να εξηγήσει το σκεπτικό αυτής της απόφασης, η Άνι Προυπου, μαζί με τη Σίνθια Όζικ, τον Ντον ντε Λίλο και τον Τζον Απντάικ τώρα έχουν στην κατοχή τους την Wall Street Journal – απάντησε λακωνικά: “μπίζνες, φίλε”. Πού, μπορεί να ρωτήσετε, βρίσκονται οι πιο αναγνωρισμένοι “ευπώλητοι” συγγραφείς σ΄ αυτή την εξίσωση; Πού είναι ο Κλάιβ Κάσλερ, η Αν Ράις, ο Τζόναθαν Κέλερμαν; Πού είναι οι “νέοι στο κόλπο” Ντένις Λεχέιν και Μάικλ Κόνολι;

Και πού είναι ο Στίβεν Κινγκ;

Λοιπόν, φίλε, θα σου το εξηγήσω ως εξής: Μπορεί να με έχεις δει να φωτογραφίζομαι πάνω σε μια παλιά Χάρλεϊ Ντέιβιντσον Σοφτέιλ, αλλά αυτή είναι μισθωμένη από το κατάστημα της Χάρλεϊ στο Μέιν (“Τhe Βoys with the Τoys”). Μπορεί να με έχεις δει στο τιμόνι μιας Μερσέντες, αλλά κι αυτή μισθωμένη είναι. Το μοναδικό όχημα που μου ανήκει είναι ένα ημιφορτηγό Ντοτζ Ραμ ενός έτους, που το αγόρασα στις μεγάλες εκπτώσεις του τέλους της χρονιάς στο Μακντόναλντ Μότορς στο δυτικό Μέιν. Όπως σχεδόν κάθε δημοφιλής συγγραφέας στην Αμερική, το κύριο εισόδημά μου είναι μια επιχορήγηση 12 χιλιάδων δολαρίων τον μήνα (μετά βίας φτάνω τις εκατό χιλιάδες τον χρόνο καθαρά). Την επιταγή αυτή την παίρνω από την επιχείρηση Literature ΄R΄ Us, μια εταιρεία που εδρεύει στις Μπαχάμες. Πρόεδρος αυτή της εταιρείας είναι η ίδια η δεσποινίς “μπίζνες, φίλε”, η Άνι Πρου. Η ταμίας που υπογράφει τις επιταγές μου (η υπογραφή είναι δυσανάγνωστη) φαίνεται πως είναι η Μάργκαρετ Ντραμπλ.

Όσο για το τελευταίο μου μυθιστόρημα, το Από μια Μπιούικ 8, πούλησε μόλις κάτι παραπάνω από χίλια αντίτυπα.

Μετά από αυτή την εξευτελιστική παραδοχή, κανονικά δεν θα χρειαζόταν να πω έξω από τα δόντια τι συμβαίνει, αλλά για όσους από σας είναι κάπως “αργοί”, ιδού: Οι αποκαλούμενοι “δημοφιλείς μυθιστοριογράφοι” της Αμερικής είναι στην πραγματικότητα βιτρίνες που δημιουργήθηκαν έτσι ώστε η τηλεόραση και ο τύπος να έχουν κάποιους να ενοχλούν όποτε διαθέτουν 5 περισσευούμενα λεπτά στο τέλος των βραδινών ειδήσεων ή λίγο κενό χώρο στα ένθετα για τις τέχνες και τη διασκέδαση των κυριακάτικων εφημερίδων. Όπως το θέτει πολύ περιεκτικά η Μάργκαρετ Άτγουντ, “γιατί να θέλω να δώσω συνέντευξη σε κάποιον δημοσιογραφίσκο, τη στιγμή που προσπαθώ να γράψω ένα μυθιστόρημα; Κάτι τέτοιο θα ήταν παράλογο”.

Σε προσωπικό επίπεδο, πρέπει να παραδεχτώ ότι πολύ θα ήθελα τα βιβλία μου να πουλάνε περισσότερο, αλλά μερικές φορές βοηθάνε και οι ταινίες. Χάρη στην ταινία του Φρανκ Ντάραμποντ Το Πράσινο Μίλι, για παράδειγμα, το ομώνυμο μυθιστόρημά μου πούλησε 15 χιλιάδες αντίτυπα παραπάνω. Και, όπως παραδέχεται η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, “χωρίς τις ταινίες, ο Χάρι Πότερ θα ήταν παντελώς άγνωστος”. Εκ πρώτης όψεως, αυτό ακούγεται αστείο ή απίστευτο. Μετά, όμως, συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις συναντήσει ποτέ κάποιον που να έχει διαβάσει αυτά τα “τρομερά δημοφιλή” μυθιστορήματα. Όπως γράφει στην επιστολή που μου έστειλε η Άντρια Γκέρνετ, “έχω δεκάδες συμμαθητές που έχουν διαβάσει όλα τα βιβλία με τον Χάρι Πότερ, αλλά εγώ δεν είχα χρόνο να ασχοληθώ μ΄ αυτά. Είχα να μελετήσω το Τhe Βrothers Κ για το μάθημα και να διαβάσω διάφορους Κινέζους συγγραφείς στον ελεύθερο χρόνο μου. Ίσως διαβάσω Χάρι Πότερ του χρόνου”.

Το πιο σημαντικό είναι ότι η λογοτεχνία είναι ζωντανή στην Αμερική, και ο Τζόναθαν Φράνζεν δεν χρειάζεται να ανησυχεί (λες και ανησυχούσε ποτέ· όπως σας είπα, όλα είναι μια βιτρίνα, αλλά η πάντοτε δημοφιλής περσόνα του “βασανισμένου καλλιτέχνη” περνάει ακόμη). Και, αν θέλει να συνεχίσει να ανησυχεί, μπορεί να το κάνει μέσα στην Τζάγκουαρ Κ-type του, καθώς οδηγεί προς το χειμερινό εξοχικό του στο Βέιλ.

(ΔΕ)ΚΑΤΑ 12

ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2008, ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΙΜΗ: 12 ΕΥΡΩ